Σαν σήμερα, 20 Οκτωβρίου 1968: Ο Ντικ Φόσμπερι κατακτά το χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο στο άλμα εις ύψος καθώς περνά για πρώτη φορά τον πήχη με την πλάτη

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σαν σήμερα, 20 Οκτωβρίου 1968, στο Ολυμπιακό Στάδιο της Πόλης του Μεξικού, ο 21χρονος Αμερικανός φοιτητής Ντικ Φόσμπερι κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο, όχι μόνο χάρη στο νέο Ολυμπιακό ρεκόρ, αλλά κυρίως επειδή «πήδηξε λάθος». Με μια ανατρεπτική, πλάγια φόρα και το πέρασμα του πήχη με την πλάτη, εισήγαγε μια τεχνική τόσο ριζοσπαστική, ώστε μέσα σε λίγα χρόνια κυριάρχησε απόλυτα στο αγώνισμα.

Η 20ή Οκτωβρίου 1968 δεν ήταν απλώς η ημέρα του τελικού του άλματος εις ύψος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικού. Ήταν η ημέρα που τελείωσε μια αθλητική εποχή και γεννήθηκε μια νέα. Ο πρωταγωνιστής, ο Ρίτσαρντ Ντάγκλας «Ντικ» Φόσμπερι, ένας φοιτητής μηχανικός από το Όρεγκον, έκανε το διεθνές ντεμπούτο της τεχνικής που ο ίδιος ονόμασε «Fosbury Flop».

Η αμφισβήτηση και ο θρίαμβος της λογικής

Μέχρι το 1968, οι άλτες χρησιμοποιούσαν κυρίως την τεχνική «Straddle» (ψαλίδι) ή το «Western Roll», όπου ο αθλητής περνούσε τον πήχη με το πρόσωπο προς τα κάτω ή προς τα πλάγια, προσγειωνόμενος στα πόδια του. Ο Φόσμπερι, βρίσκοντας τις παραδοσιακές τεχνικές άβολες, άρχισε να πειραματίζεται στα σχολικά του χρόνια.

Η τεχνική του Φόσμπερι ήταν ριζοσπαστική:

• Καμπυλωτή φόρα (J-shaped run-up): Έτρεχε διαγώνια προς τον πήχη, με τα τελικά βήματα να είναι σε καμπύλη. Αυτή η φόρα του επέτρεπε να κερδίσει ταχύτητα και να γύριζε το σώμα του, δημιουργώντας μία περιστροφή γύρω από τον άξονα του πήχη.
• Πέρασμα με την πλάτη: Απογειωνόταν από το εξωτερικό πόδι και περνούσε τον πήχη με την πλάτη, αφήνοντας το κεφάλι και τους ώμους να περάσουν πρώτοι, ενώ καμπύλωνε το σώμα του σε σχήμα τόξου.

Οι προπονητές και οι ειδικοί αρχικά αντιδρούσαν με σκεπτικισμό, ακόμη και ειρωνεία. Κάποιοι ιστορικοί αναφέρονται στις πρώτες προσπάθειες του Φόσμπερι ως «επιληπτικές κινήσεις στον αέρα» (airborne seizure). Ωστόσο, ο Φόσμπερι, ως μελλοντικός μηχανικός, πίστευε στη λογική της τεχνικής του: το να περνάς τον πήχη με την πλάτη σου επιτρέπει να κρατήσεις το κέντρο μάζας του σώματος χαμηλότερα από τον πήχη σε όλη τη διάρκεια του άλματος . Αυτή η αρχή, η οποία ελαχιστοποιούσε τη δύναμη που απαιτείται για να ανασηκωθεί το κέντρο βάρους, ήταν το κλειδί για μεγαλύτερα ύψη.

Η τεχνική έγινε εφικτή και ασφαλής χάρη σε μια παράλληλη εξέλιξη: την υιοθέτηση μαλακών στρωμάτων αφρού (deep foam matting) για την προσγείωση, αντικαθιστώντας τα παλιά λάκκους με άμμο, κάτι που επέτρεπε στους αθλητές να προσγειώνονται με την πλάτη.

Η παγκόσμια πρεμιέρα στο Μεξικό

Στις 20 Οκτωβρίου 1968, το Estadio Olímpico Universitario ήταν γεμάτο με 80.000 θεατές. Ο Φόσμπερι μπήκε στον τελικό, όπου αντιμετώπισε την αφρόκρεμα του παγκόσμιου άλματος εις ύψος. Παρά το γεγονός ότι ήταν ο μόνος αθλητής που χρησιμοποιούσε την ανατρεπτική αυτή μέθοδο, η αυτοπεποίθησή του ήταν εμφανής.

Ο Φόσμπερι καθάρισε όλα τα ύψη μέχρι τα 2.22μ. με την πρώτη προσπάθεια. Στο ύψος των 2.24 μέτρων, που αποτελούσε νέο Ολυμπιακό και Αμερικανικό ρεκόρ, ο 21χρονος είχε δύο αποτυχημένες προσπάθειες. Στην τρίτη και τελική του προσπάθεια, ενώ το πλήθος τον παρακολουθούσε καθηλωμένο, έτρεξε την καμπυλωτή του φόρα, εκτινάχθηκε και πέρασε τον πήχη με άνεση.

Η κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου με 2.24μ. ήταν η θριαμβευτική διεθνής αποκάλυψη του «Fosbury Flop». Το κοινό στο Μεξικό είχε ενθουσιαστεί με το θεαματικό θέαμα, φωνάζοντας «Ολέ!» σε κάθε επιτυχημένο άλμα. Ο Φόσμπερι, αν και ψυχικά εξαντλημένος, είχε ολοκληρώσει τη μεγαλύτερη επανάσταση στην ιστορία του αγωνίσματος.

Από εκκεντρικότητα σε κανόνα

Ο αντίκτυπος της νίκης του Φόσμπερι ήταν άμεσος και σαρωτικός.

Στους επόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες, στο Μόναχο το 1972, 28 από τους 40 συμμετέχοντες χρησιμοποιούσαν πλέον την τεχνική «Fosbury Flop».

Μέχρι το 1980, 13 από τους 16 φιναλίστ των Ολυμπιακών Αγώνων είχαν υιοθετήσει τη μέθοδο.

Το «Fosbury Flop» αντικατέστησε πλήρως όλες τις προηγούμενες τεχνικές (Straddle, Western Roll, Scissors jump) και παραμένει η τυποποιημένη μέθοδος του άλματος εις ύψος έως σήμερα. Ο Ντικ Φόσμπερι, ο οποίος πέθανε τον Μάρτιο του 2023, έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους πιο επιδραστικούς πρωτοπόρους του αθλητισμού, αποδεικνύοντας ότι η διαφορετική σκέψη και η αμφισβήτηση του κατεστημένου μπορούν να οδηγήσουν σε παγκόσμια επανάσταση.