Σαν σήμερα, 17 Οκτωβρίου 1915: Η Βρετανία προσφέρει την Κύπρο στην Ελλάδα – Η ελληνική κυβέρνηση την αρνείται
Σαν σήμερα, στις 17 Οκτωβρίου του 1915, ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα διπλωματικά επεισόδια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας έλαβε χώρα. Η Βρετανία, σε μια κίνηση που προήλθε από την απόγνωση του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, προσέφερε την Κύπρο στην Ελλάδα, με αντάλλαγμα την άμεση έξοδό της στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Ωστόσο, η κυβέρνηση του Αλέξανδρου Ζαΐμη, επικαλούμενη την επίσημη πολιτική της ουδετερότητας, απέρριψε την προσφορά τρεις ημέρες αργότερα. Αυτή η απόφαση, που έγινε στο πλαίσιο του Εθνικού Διχασμού, θεωρείται από πολλούς ιστορικούς ως η μεγαλύτερη «χαμένη ευκαιρία» για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Η Ελλάδα στη δίνη του Διχασμού
Το 1915, η Ελλάδα βρισκόταν στο κέντρο μιας βαθιάς πολιτικής κρίσης, γνωστής ως Εθνικός Διχασμός. Από τη μια πλευρά, ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος υποστήριζε σθεναρά την άμεση συμμετοχή της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ (Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία), πιστεύοντας ότι μόνο έτσι θα επιτυγχανόταν η «Μεγάλη Ιδέα» και η απελευθέρωση των αλύτρωτων ελληνικών εδαφών.
Από την άλλη πλευρά, ο φιλογερμανός Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’, υποστηριζόμενος από το στρατιωτικό επιτελείο (μεταξύ άλλων και τον Ιωάννη Μεταξά), επέμενε στη «διαρκή ουδετερότητα». Ο Βασιλιάς φοβόταν μια ήττα από τις Κεντρικές Δυνάμεις και, κυρίως, δεν ήθελε να διακινδυνεύσει την Ελλάδα σε έναν πόλεμο που θεωρούσε ξένο. Η διαμάχη αυτή είχε ήδη οδηγήσει σε παραίτηση του Βενιζέλου.
VIRAL
Η «προσφορά» της Κύπρου: Κίνηση απελπισίας
Η βρετανική προσφορά για την Κύπρο δεν ήταν πράξη γενναιοδωρίας. Ήταν μια κίνηση απελπισίας και στρατιωτικής αναγκαιότητας. Η Βρετανία χρειαζόταν επειγόντως την Ελλάδα για να βοηθήσει τη Σερβία (με την οποία η Ελλάδα είχε συνθήκη συμμαχίας) και να ανοίξει ένα μέτωπο στα Βαλκάνια, ειδικά μετά την απόφαση της Βουλγαρίας να συμπαραταχθεί με τις Κεντρικές Δυνάμεις.
Η Κύπρος, την οποία η Βρετανία είχε προσαρτήσει μόλις τον Νοέμβριο του 1914 μετά την είσοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον πόλεμο, προσφέρθηκε ως δέλεαρ. Η πρόταση ήταν σαφής: η Ελλάδα έπρεπε να εκπληρώσει τις συνθήκες συμμαχίας της με τη Σερβία.
Η απόρριψη: «Προσωρινή» ουδετερότητα έναντι Ενώσεως
Στις 17 Οκτωβρίου, ο Βρετανός Υπουργός ζήτησε από τον νέο Έλληνα πρωθυπουργό, Αλέξανδρο Ζαΐμη, να απαντήσει στην πρόταση. Ο Ζαΐμης, ο οποίος ήταν γνωστός για τη μετριοπαθή του στάση, αλλά ήταν υποχρεωμένος να ακολουθήσει τη γραμμή του Βασιλιά, απάντησε αρνητικά στις 20 Οκτωβρίου.
Η Ελλάδα αρνήθηκε την προσφορά, επικαλούμενη τη ρητή πολιτική της ουδετερότητας. Παρά το γεγονός ότι η Κύπρος αποτελούσε διακαή πόθο του ελληνισμού, η φιλοβασιλική παράταξη έκρινε ότι η ανάμειξη στον πόλεμο, ακόμα και με αντάλλαγμα την Ένωση, ήταν ένα πολύ μεγάλο ρίσκο.
Διαβάστε επίσης
Οι συνέπειες: Μια πληγή που παρέμεινε ανοιχτή
Η απόρριψη της προσφοράς της Κύπρου είχε μακροχρόνιες και τραγικές συνέπειες:
- Η εδραίωση του Διχασμού: Η απόφαση αυτή βάθυνε το χάσμα μεταξύ του Βενιζέλου και του Βασιλιά, οδηγώντας σε περαιτέρω πολιτική αστάθεια και τελικά στη δημιουργία δύο κυβερνήσεων (στα Τρίκαλα και τη Θεσσαλονίκη).
- Η «χαμένη» Κύπρος: Η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να προσαρτήσει την Κύπρο υπό διεθνή αναγνώριση. Μεταγενέστερα, η Βρετανία διατήρησε τον έλεγχο του νησιού, το οποίο αργότερα ανακήρυξε βρετανική αποικία το 1925.
- Το κόστος του Ελληνισμού: Οι φιλέλληνες Κύπριοι, που έβλεπαν στην Ελλάδα τον μοναδικό τους σύμμαχο, έμειναν με την πικρή γεύση της απόρριψης. Το όνειρο της Ένωσης, που δεν πραγματοποιήθηκε τότε, συνεχίστηκε με αιματηρούς αγώνες τις επόμενες δεκαετίες.
Η 17η Οκτωβρίου 1915 αποτελεί ένα κρίσιμο μάθημα στην ελληνική διπλωματία: η απροθυμία ή η αδυναμία να εκμεταλλευτείς μια ευκαιρία την κατάλληλη στιγμή μπορεί να έχει ανυπολόγιστο κόστος για το έθνος.
0 ΣΧΟΛΙΑ