Σαν σήμερα, 25 Αυγούστου 1949: Στις 5:30 το πρωί ο Εθνικός Στρατός εξαπολύει την τελική επίθεσή του στον Γράμμο εναντίον των ανταρτών του ΔΣΕ

Σαν σήμερα, στις 25 Αυγούστου 1949, η αυγή της ημέρας έφερε μαζί της το τελειωτικό χτύπημα στον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο. Στις 5:30 το πρωί, ο Εθνικός Στρατός, υπό την ηγεσία του Στρατάρχη Αλέξανμου Παπάγου, εξαπέλυσε την τελική του επίθεση, με την κωδική ονομασία «Πυρσός», στον ορεινό όγκο του Γράμμου, εναντίον των ανταρτών του «Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας» (ΔΣΕ). Η επίθεση αυτή, που ακολούθησε την αιματηρή μάχη του Βιτσίου, σηματοδότησε το ουσιαστικό τέλος των εχθροπραξιών.

Η «αποφασιστική μάχη»

Μετά την ήττα του ΔΣΕ στο Βίτσι, οι δυνάμεις του υποχώρησαν στον Γράμμο, το τελευταίο οχυρό τους. Ο ΔΣΕ είχε υποστεί μεγάλες απώλειες και οι δυνατότητες ανεφοδιασμού του ήταν πλέον περιορισμένες. Από την άλλη πλευρά, ο Εθνικός Στρατός, με την οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ (στο πλαίσιο του Δόγματος Τρούμαν) και με σύγχρονο εξοπλισμό, είχε συγκεντρώσει μια τεράστια δύναμη πυρός για την τελική επίθεση.

Η επιχείρηση «Πυρσός»

Η επιχείρηση «Πυρσός» σχεδιάστηκε μεθοδικά. Ο στόχος ήταν η πλήρης εξάλειψη των ανταρτικών δυνάμεων στον Γράμμο. Ο Εθνικός Στρατός χρησιμοποίησε τεθωρακισμένα, βαρύ πυροβολικό και, για πρώτη φορά σε μεγάλη κλίμακα, την αεροπορία, η οποία βομβάρδιζε ανελέητα τις θέσεις του ΔΣΕ.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Παρά την απελπιστική τους θέση, οι αντάρτες του ΔΣΕ πολέμησαν με πείσμα. Η μάχη ήταν σκληρή και αιματηρή, με τις αντάρτικες δυνάμεις να υποχωρούν σταδιακά, μπροστά στην ανώτερη ισχύ πυρός του Εθνικού Στρατού. Μέσα σε λίγες ημέρες, οι αντάρτες του ΔΣΕ είχαν περικυκλωθεί. Η μοναδική διέξοδος για τις εναπομείνασες δυνάμεις ήταν να περάσουν στην Αλβανία.

Το τέλος του εμφυλίου

Στις 30 Αυγούστου, η τελευταία μονάδα του ΔΣΕ, υπό την ηγεσία του Βασίλη Κριτσάνη, εγκατέλειψε τον Γράμμο και πέρασε το σύνορο. Με την κατάληψη του Γράμμου από τον Εθνικό Στρατό, ο Εμφύλιος Πόλεμος, που είχε αιματοκυλίσει την Ελλάδα για σχεδόν τρία χρόνια, έληξε ουσιαστικά.

Αν και οι επίσημες δηλώσεις για το τέλος του πολέμου έγιναν αργότερα, η 25η Αυγούστου 1949 αποτελεί την ημερομηνία ορόσημο για το τέλος των εχθροπραξιών. Η νίκη του Εθνικού Στρατού στον Γράμμο σήμανε την οριστική ήττα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, το τέλος της ένοπλης εμφύλιας σύγκρουσης και την αρχή μιας νέας, αλλά ταραχώδους περιόδου για την Ελλάδα. Ο Εμφύλιος Πόλεμος άφησε πίσω του χιλιάδες νεκρούς, βαθιά τραύματα στην ελληνική κοινωνία και μια διχόνοια που χρειάστηκαν πολλές δεκαετίες για να αρχίσει να επουλώνεται.