Σαν σήμερα, 15 Αυγούστου 1909: Ξέσπασε η επανάσταση στο Γουδή που οργάνωσε ο «Στρατιωτικός Σύνδεσμος» – Ακολούθησε η άνοδος του Βενιζέλου

Σαν σήμερα, στις 15 Αυγούστου του 1909, ξέσπασε στο στρατόπεδο στο Γουδή στην Αθήνα μια κορυφαία και καθοριστική πολιτική αναταραχή: το Κίνημα του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Ήταν ξημερώματα εκείνης της μέρας, όταν περίπου 450 αξιωματικοί, δύο με τρεις χιλιάδες οπλίτες και γύρω στους εβδομήντα χωροφύλακες συγκεντρώθηκαν υπό την καθοδήγηση του Συνταγματάρχη Νικολάου Ζορμπά στο Γουδί, έχοντας ως κύριο αίτημα τον εκσυγχρονισμό και την αναδιοργάνωση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, την άρση της ατιμίας και της διαφθοράς, και τη δικαιοσύνη ως θεσμική προτεραιότητα.

Το Κίνημα στο Γουδή και η ίδρυση του Στρατιωτικού Συνδέσμου

Πολιτική παρέμβαση: Το κάλεσμα στον Ελευθέριο Βενιζέλο

Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, που είχε ιδρυθεί το 1908 από κατώτερους αξιωματικούς εμπνευσμένους από το πρόταγμα των Νεότουρκων, ζητούσε συγκεκριμένα την απόσυρση των πριγκίπων από τις στρατιωτικές θέσεις, την καλύτερη επιμόρφωση των στελεχών μέσω σπουδών στο εξωτερικό, την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων και τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στον στρατό και το ναυτικό.

Η κινητοποίηση αιφνιδίασε τον κυβερνητικό μηχανισμό. Ο πρωθυπουργός Δημήτριος Ράλλης, ο οποίος είχε ήδη προκαλέσει δυσφορία στον Σύνδεσμο με συλλήψεις και μεταθέσεις μελών του, κατέφυγε σε κατασταλτικά μέσα. Ωστόσο, η άμεση και μαζική παρουσία των επαναστατών ανάγκασε τον βασιλιά Γεώργιο Α’ να αποδεχτεί την παραίτησή του, ανοίγοντας τον δρόμο για τον διορισμό του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη στην πρωθυπουργία.

Η καθοδήγηση του κινήματος διακρίθηκε από ισορροπία και μέτρο: οι στρατιωτικοί δεν επιδίωξαν δικτατορία ούτε την άμεση ανατροπή του θεσμικού πλαισίου, αλλά αποσκοπούσαν σε θεσμικές παρεμβάσεις και την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του κράτους.

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Μετά την αποδοχή των αιτημάτων τους από τη νέα κυβέρνηση, οι επαναστάτες κατόπιν επέστρεψαν στις μονάδες τους. Το Κίνημα στου Γουδή χαρακτηρίστηκε εντυπωσιακά από μελετητές ως «η πιο πρωτότυπη επανάσταση στην ιστορία των στρατιωτικών εξεγέρσεων», καθώς μέσα σε εικοσιτέσσερις μόλις ώρες πέρασε από την παρανομία στην επάνοδο στη νομιμότητα, χωρίς να υπάρξει ούτε μία θυσία.

Η ανάδυση του Βενιζέλου

Το Κίνημα στο Γουδή αιφνιδιάζει την κυβέρνηση

Τους επόμενους μήνες, για να διοχετευτεί αποτελεσματικά το αίτημα για αλλαγή, οι ηγέτες του Στρατιωτικού Συνδέσμου προσέλαβαν έναν πολιτικό παράγοντα με απαράμιλλη ικανότητα: τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος, μέχρι τότε, ήταν γνωστός κυρίως στην Κρήτη. Τον προσκάλεσαν το φθινόπωρο του 1909, χωρίς εκείνος να θέλει να φανεί ως υποχείριο στρατιωτών. Αφού συζήτησε με τις πολιτικές δυνάμεις και τον Σύνδεσμο, κατάφερε να αναλάβει την ηγεσία με ήπιο και δημοκρατικό τρόπο.

Η άφιξή του στην Αθήνα, τον Δεκέμβριο του 1909, σηματοδότησε την έναρξη της μεταρρυθμιστικής του θητείας. Τον ακολούθησε η εκλογική επικράτησή του το 1910 και η εφαρμογή ριζικών αλλαγών: σύνταξη νέου καταστατικού χάρτη το 1911, ανασυγκρότηση στρατού και ναυτικού, αγροτική μεταρρύθμιση και εκπαιδευτικά μέτρα. Έτσι, το κίνημα του Γουδή λειτούργησε ως καταλύτης για το ξεκίνημα μιας μεγάλης πολιτικής μεταμόρφωσης στην Ελλάδα.