Σαν σήμερα, 22 Μαΐου 1963: Ο Γρηγόρης Λαμπράκης δέχεται δολοφονική επίθεση

Μια δολοφονική επίθεση συγκλονίζει τη Θεσσαλονίκη, με στόχο τον βουλευτή της ΕΔΑ, Γρηγόρη Λαμπράκη. Ο μεγάλος αγωνιστής, παρά τις προσπάθειες των γιατρών, θα υποκύψει στα τραύματά του πέντε μέρες αργότερα.

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης υπήρξε γιατρός, αθλητής, πολιτικός, αλλά πάνω απ’ όλα ένας ακούραστος υπερασπιστής της Δημοκρατίας και της Ειρήνης. Γεννημένος στις 3 Απριλίου 1912 στην Κερασίτσα Αρκαδίας, ξεχώρισε από νεαρή ηλικία. Αφού ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του, μετακόμισε στην Αθήνα για να φοιτήσει στην Ιατρική Σχολή.

Παράλληλα με τις σπουδές του, αφοσιώθηκε στον αθλητισμό. Δέκα φορές αναδείχθηκε βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος, ενώ κατείχε το πανελλήνιο ρεκόρ του αγωνίσματος για 23 συνεχόμενα χρόνια (1936-1959). Η ζωή του ήταν ένα παράδειγμα αφοσίωσης, αγώνα και έμπνευσης.

Έλαβε ενεργό ρόλο στην Εθνική Αντίσταση κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Το 1943, ίδρυσε την «Ένωση των Ελλήνων Αθλητών» και οργάνωσε αθλητικούς αγώνες, τα έσοδα των οποίων διατέθηκαν για την ενίσχυση των λαϊκών συσσιτίων. Μετά την απελευθέρωση, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ιατρική και το 1950 αναγορεύθηκε υφηγητής στην έδρα της Μαιευτικής και Γυναικολογίας.

VIRAL

Η «κατάρα» που διέλυσε την οικογένεια Σεργιανόπουλου: Πέθαναν όλοι του οι συγγενείς μετά την δολοφονία του – Μάνα και αδελφή του την ίδια μέρα!

Μεγάλες αλήθειες από μία απλή κοπέλα για το κέρατο και τις γυναικοκτονίες 

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

Στις εκλογές της 29ης Οκτωβρίου 1961, γνωστές στην ιστορία ως «εκλογές της βίας και της νοθείας», κατέβηκε υποψήφιος με το ΠΑΜΕ (Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδος), έναν συνασπισμό αριστερών δυνάμεων υπό την ηγεσία της ΕΔΑ, και εξελέγη βουλευτής Πειραιά. Την ίδια χρονιά, ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα στο ειρηνιστικό κίνημα, αναλαμβάνοντας την πρωτοβουλία να ιδρύσει την «Ελληνική Επιτροπή για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη» (ΕΕΔΥΕ).

Στις 21 Απριλίου 1963, η ΕΕΔΥΕ διοργάνωσε την ιστορική Πορεία Ειρήνης από τον Μαραθώνα στην Αθήνα. Παρά την απαγόρευση της πορείας από την αστυνομία και τη σύλληψη πολλών διαδηλωτών, μεταξύ αυτών και του Μίκη Θεοδωράκη, ο Λαμπράκης, προστατευόμενος από τη βουλευτική του ασυλία, πραγματοποίησε μόνος του την πορεία. Κρατώντας ένα μικρό πανό με το σύμβολο της ειρήνης, βάδισε μόνος προς την Αθήνα, μέχρι που συνελήφθη από την αστυνομία.

Στις 22 Μαΐου 1963, ο Γρηγόρης Λαμπράκης συμμετείχε και μίλησε για την ειρήνη σε εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, μετά το πέρας της ομιλίας του, δέχθηκε δολοφονική επίθεση σε κεντρικό δρόμο της πόλης. Ένα τρίκυκλο, στο οποίο επέβαιναν οι ακροδεξιοί Σπύρος Γκοτζαμάνης και Εμμανουήλ Εμμανουηλίδης, τον παρέσυρε, τραυματίζοντάς τον σοβαρά. Ο Λαμπράκης υπέκυψε στα τραύματά του στις 27 Μαΐου 1963, σε ηλικία 51 ετών.

Ο θάνατός του συγκλόνισε την κοινή γνώμη και πυροδότησε έντονη πολιτική κρίση, ενώ προκάλεσε διεθνή κατακραυγή. Την επόμενη ημέρα, περισσότεροι από 500.000 πολίτες συγκεντρώθηκαν στο Α’ Νεκροταφείο για να του αποτίσουν φόρο τιμής. Η τελετή μετατράπηκε σύντομα σε μαζική διαδήλωση καταδίκης της δεξιάς κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του Παλατιού.

Η δικαστική έρευνα, υπό την εποπτεία του εισαγγελέα Παύλου Δελαπόρτα και του νεαρού ανακριτή Χρήστου Σαρτζετάκη, αποκάλυψε τις διασυνδέσεις της δολοφονίας με ένα ακροδεξιό παρακράτος, καθώς και εμπλοκή ανώτατων αξιωματικών της Χωροφυλακής. Οι φυσικοί αυτουργοί, Γκοτζαμάνης και Εμμανουηλίδης, καταδικάστηκαν τον Δεκέμβριο του 1966 σε πολυετή φυλάκιση, αλλά απελευθερώθηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

Η δολοφονία του Λαμπράκη παραμένει σημείο αναφοράς για την πολιτική ιστορία της Ελλάδας, συμβολίζοντας τον αγώνα για δημοκρατία και δικαιοσύνη.

Η δολοφονία Λαμπράκη επιτάχυνε τις πολιτικές εξελίξεις. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, αφού διερωτήθηκε «Ποιος κυβερνάει αυτό τον τόπο;» εγκατέλειψε την πρωθυπουργία και την πολιτική τον Ιούνιο του 1963 και αποσύρθηκε στο Παρίσι. Χιλιάδες νέοι ίδρυσαν τον πολιτικό οργανισμό «Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη», που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο προοδευτικό κίνημα της δεκαετίας του ’60. Πρώτος γραμματέας της οργάνωσης ανέλαβε ο Μίκης Θεοδωράκης.

Η ζωή και ο θάνατος του Γρηγόρη Λαμπράκη αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τον συγγραφέα Βασίλη Βασιλικό, οδηγώντας στη δημιουργία του εμβληματικού πολιτικού μυθιστορήματος “Ζ” (Εκδόσεις Λιβάνη). Το 1969, το μυθιστόρημα μεταφέρθηκε με εξαιρετική επιτυχία στον κινηματογράφο από τον διακεκριμένο σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά. Η ταινία, με πρωταγωνιστές τον Υβ Μοντάν, τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν και την Ειρήνη Παπά, κατάφερε να αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα της.

Ο Γρηγόρης Λαμπράκης, με την ακέραιη προσωπικότητά του και την αφοσιωμένη δράση του, παραμένει έως σήμερα ένα αιώνιο σύμβολο Δημοκρατίας και αγώνα ενάντια στην πολιτική καταπίεση.