Κασμίρ: Η πιο στρατιωτικοποιημένη περιοχή του κόσμου – Μια ιστορική πληγή που αναθερμάνθηκε

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Επικίνδυνη κλιμάκωση επικρατεί μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν με την ανησυχία για την τέταρτη σύρραξη μεταξύ των δύο πυρηνικών δυνάμεων της Ασίας να εντείνεται και το παγκόσμιο θερμόμετρο να ανεβαίνει στα ύψη.

Η φωτιά στο Κασμίρ δεν είναι καινούργια. Είναι από κείνες που σιγοκαίνε δεκαετίες και ενίοτε φουντώνουν. Αυτό που παρακολουθεί η ανθρωπότητα τις τελευταίες ημέρες, είναι η πιο σοβαρή κλιμάκωση των τελευταίων ετών.

Το Κασμίρ είναι η καρδιά μιας βαριάς ιστορικής πληγής: της βίαιης διαίρεσης της Βρετανικής Ινδίας το 1947, που δημιούργησε δύο κράτη – την Ινδία των ινδουιστών και το Πακιστάν των μουσουλμάνων. Το Κασμίρ, μουσουλμανική πλειοψηφία υπό ινδουιστή μαχαραγιά τότε, βρέθηκε ανάμεσά τους. Έκτοτε είναι όμηρός τους.

Ινδία-Πακιστάν: Δύο πυρηνικές υπερδυνάμεις

Το 1949, θα υπογραφεί η συμφωνία του Καράτσι, που έβαζε προσωρινά τα όπλα παρά πόδα και έφερνε τον ΟΗΕ ως επόπτη της κατάπαυσης του πυρός. Για τα επόμενα 16 χρόνια, παρά τις εκατέρωθεν αντεγκλήσεις και τις σποραδικές σε τοπικό επίπεδο συγκρούσεις, η κατάσταση παρέμεινε υπό σχετικό έλεγχο.

Το 1965, ο δεύτερος Ινδοπαικστανικός πόλεμος για τον έλεγχο και πάλι της ζώνης του Κασμίρ ήταν γεγονός χωρίς και πάλι να μεταβληθεί η κατάσταση στην περιοχή. Το 1971, το Πακιστάν στα ανατολικά του σύνορα θα ηττηθεί από τις ινδικές δυνάμεις σε μία εξέλιξη που θα «γεννήσει» μία νέα χώρα στην περιοχή, το Μπανγκλαντές.

Το 1972, θα υπογραφεί και η πρώτη διμερής σημαντική διπλωματική συμφωνία, η συμφωνία Σίμλα. Με την υπογραφή της συγκεκριμένης συμφωνίας δημιουργείται και επίσημα η λεγόμενη «Γραμμή Ελέγχου» (Line of Control) που ορίζει δυο διαφορετικές διοικητικές περιοχές στη ζώνη του Κασμίρ.

Η κατάσταση αλλάζει και πάλι σημαντικά, καθώς το 1974 στην εμπόλεμη εξίσωση ανάμεσα σε Πακιστάν και Ινδία μπαίνει ο παράγοντας των πυρηνικών όπλων, με την Ινδία να γίνεται η πρώτη από τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα που αποκτά τέτοια όπλα. Σε μία επίδειξη ισχύος την ίδια χρονιά, η Ινδία θα προχωρήσει και στην πρώτη της επίσημη πυρηνική δοκιμή, με το Πακιστάν να μπαίνει κι αυτό δυναμικά, αποκτώντας το δικό του πυρηνικό οπλοστάσιο το 1988.

Σήμερα, με βάση τα επίσημα στοιχεία της Federation of American Scientists (FAS), η Ινδία το 2025 διαθέτει περισσότερες από 180 πυρηνικές κεφαλές ενώ το Πακιστάν υπολείπεται κατά μόλις 10.

Πώς πυροδοτήθηκε η νέα κλιμάκωση

Τρεις πόλεμοι, μια αιματηρή εξέγερση και δεκάδες χιλιάδες νεκροί δεν κατάφεραν να λύσουν το ζήτημα. Η εύθραυστη σταθερότητα βασίζεται σε μια αμφισβητούμενη γραμμή ελέγχου, στη σκιά των Ιμαλαΐων, που χωρίζει Ινδούς από Πακιστανούς στρατιώτες κι έναν λαό από τη δική του τύχη, όπως ανέφερε η Μαρία Καρχιλάκη στην ανάλυσή της στο OPEN.

Η τωρινή κλιμάκωση πυροδοτήθηκε από την αιματηρή επίθεση στις 22 Απριλίου, με 26 νεκρούς, κυρίως τουρίστες, στο ινδικό Κασμίρ. Το Νέο Δελχί απέδωσε την ευθύνη σε μαχητές με πακιστανική υποστήριξη και απάντησε με αεροπορικούς βομβαρδισμούς, για πρώτη φορά μετά την κατάργηση της αυτονομίας του δικού του Κασμίρ το 2019. Η επιχείρηση «Sindoor», λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές, προσφέρει στον πρωθυπουργό Μόντι την εικόνα του αποφασιστικού ηγέτη – έναν ρόλο που γνωρίζει καλά.

Υπαρκτή η πυρηνική απειλή αλλά όχι άμεση

Το Πακιστάν, εγκλωβισμένο σε πολιτική κρίση και οικονομική ασφυξία, δεν έχει περιθώρια για έναν πλήρη πόλεμο αλλά ούτε μπορεί να δείξει αδυναμία.

Η πυρηνική απειλή είναι υπαρκτή αλλά όχι άμεση. Οι δύο πλευρές γνωρίζουν πως ένα τέτοιο πλήγμα θα ήταν πολιτική αυτοκαταστροφή. Όμως στο Κασμίρ, η ιστορία έχει δείξει ότι δεν χρειάζονται πυρηνικά για να ξεσπάσει μια καταστροφή. Αρκεί μια προβοκάτσια. Ή ένας υπολογισμός που πάει στραβά.