Τετάρτη, 04 Αυγούστου 2021

3+1 ορθογραφικά λάθη που κανείς ψυχαναγκαστικός δεν μπορεί να αντέξει!

Ποια είναι;

2 Οκτωβρίου 2019 14:33
3+1 ορθογραφικά λάθη που κανείς ψυχαναγκαστικός δεν μπορεί να αντέξει!

Σύμφωνοι, δεν είναι κομψό να διορθώνεις τα γραμματικά ή τα ορθογραφικά λάθη κάποιου (ειδικά δημοσίως).

Υπάρχει όμως και μια άλλη επιλογή για να μη συμβαίνει αυτό. Να σταματήσουν να γίνονται (τουλάχιστον στον βαθμό που γίνονται τώρα) κάποια συγκεκριμένα ορθογραφικά «εγκλήματα».

Κάποια κραυγαλέα -όσο και εκνευριστικά- λάθη.

Κάποιες εν ψυχρώ δολοφονίες λέξεων που κάνουν τα μάτια σου να γουρλώνουν σαν του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Όπως, για παράδειγμα, οι εξής:

ΟκτώΜβριος

Από τις συχνότερες λεξικές «δολοφονίες» που διαπράττονται κάθε… φθινόπωρο. Δεν φτάνει που τον προφέρουν, υπάρχουν και πολλοί που τον γράφουν έτσι αυτόν τον ταλαιπωρημένο μήνα. Θεωρώντας κρίμα λοιπόν το να έχουν «νι» ο προηγούμενος κι ο επόμενος (και για να μη… νιώθει άσχημα ο καψερός Οκτώβρης), του κολλάνε το περιττό σύμφωνο που κάνει να χτυπούν συναγερμοί στον εγκέφαλό σου κάθε φορά που το ακούς.

«Ότι» αντί για «ό,τι»

Να πεις ότι είναι δύσκολο να καταλάβεις τη διαφορά; Όχι. Να πεις ότι είναι περίπλοκο για τον μέσο νου να το συλλάβει; Πάλι όχι. Κι αυτό ακριβώς είναι που κάνει πιο εκνευριστική τη συγκεκριμένη περίπτωση: Οι περισσότεροι που υποπίπτουν σ’ αυτό το λάθος ΞΕΡΟΥΝ ότι είναι λάθος. Και είτε βαριούνται να βάλουν το γ…ένο κόμμα, είτε ποντάρουν στο ότι εκείνοι που θα το διαβάσουν είναι εξίσου ρούκουνες για να μην το καταλάβουν.

«Γράφετε» αντί για «γράφεται» (και το ανάποδο)

Δεν είναι πυρηνική φυσική. Ούτε εξίσωση τρίτου βαθμού με πολλαπλές μεταβλητές. Κι όμως! Αποτελεί από τις κλασικότερα ορθογραφικά σφάλματα. Τι σημασία έχει που το ένα είναι ενεργητική και το άλλο παθητική φωνή; Τι σημασία έχει που στη μια περίπτωση είναι ενικός και στην άλλη πληθυντικός αριθμός; Όταν έρθει η στιγμή να… διαλέξει την κατάληξη του ρήματος ένα αγχωτικά μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού κάνει λάθος.

«Φύλλο» αντί για «φύλο»

Άλλη ορθογραφική μπαγλαμαδιά! Άλλο εκνευριστικά συχνό φαινόμενο. Πάει ο κάθε… άπλας και δείχνει την κιμπαροσύνη του (όχι κερνώντας κάνα γύρο ποτά την παρέα αλλά) βάζοντας κι ένα «λάμδα» παραπάνω στη λέξη -έτσι για να υπάρχει. Ε, όχι να μην υπάρχει, ρε αδερφέ! Γιατί, αν είναι έτσι, την επόμενη φορά που θα συμπληρώνεις επίσημο έγγραφο, στο κουτάκι φύλο θα πρέπει να έχει (πέρα από αρσενικό-θηλυκό) και τις επιλογές «φουλ του άσου» η «για τυρόπιτα»

Γλείφω και γλύφω: Τα πιο παρεξηγημένα ρήματα της γλώσσας μας και άλλα...

Πόσες φορές δεν έχει τύχει να ξεκινάτε να γράφετε μια πρόταση και να κολλάτε για λίγο σε μία λέξη;

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Εννέα απίστευτες χρήσεις του στοματικού διαλύματος

Εντάξει, μπορεί να συμβεί επειδή είστε κουρασμένες ή επειδή γράφετε πάρα πολύ (αν το απαιτεί η δουλεία σας όπως και η δική μας). Ενα ηχηρό παράδειγμα οι ομόηχες λέξεις γλείφω και γλύφω που συχνά πυκνά χρησιμοποιούνται λάθος.

Ποιο είναι το σωστό; Πού να χρησιμοποιήσεις το ένα και πού το άλλο; Η απάντηση είναι πολύ απλή. Και οι δύο λέξεις είναι σωστές. Είναι ομόηχες αλλά με διαφορετική ετυμολογία και σημασία.

Γλείφω ή γλύφω;

Γλείφω το παγωτό, «λείχω» στα αρχαία (εξού και τα: γλειφιτζούρι, γλείψιμο, γλείφτης) και γλύφω την πέτρα, δηλαδή την σκαλίζω (εξού και τα: γλύπτης, γλυφίδα, οδοντογλυφίδα). Αρκετοί, όμως, αγνοούν τη λέξη «γλύφω» και τη θεωρούν λάθος έχοντας στο μυαλό τους μόνο τη λέξη «γλείφω», ή το αντίθετο. Γλωσσικά μπερδέματα!
Ειρωνεία ή ειρωνία;

Γράφονται με -εια τα θηλυκά:
-που παράγονται από ρήματα σε -εύω: ειρωνεύομαι --> ειρωνεία
-που παράγονται από επίθετα σε -ης: ευγενής --> ευγένεια
-που παράγονται από επίθετα σε -είος: ανδρείος --> ανδρεία
-παροξύτονα που παράγονται από επίθετα σε -υς: ευθύς --> ευθεία
-προπαροξύτονα που παράγονται από ρήματα δεύτερης συζυγίας και τάξης: ωφελώ --> ωφέλεια
-προπαροξύτονα κύρια ονόματα: Ιφιγένεια (Αλλά τα παροξύτονα --> -ια εξού και Ευγενία)

  • Ορισμένες λέξεις θεωρούνται σωστές με διαφορετική ορθογραφία: εταιρία και εταιρεία ενώ άλλες λέξεις με διαφορετική ορθογραφία μπορεί να έχουν και άλλο νόημα: εφορία και εφορεία.
    * Οι παρασύνθετες λέξεις γράφονται -ια: ανανδρία, πρωτοπορία, ειδωλολατρία (δεν σχηματίζονται δηλαδή από τα συνθετικά, αλλά από τα αντίστοιχα ουσιαστικά τους: άνανδρος, πρωτοπόρος, ειδωλολάτρης)

Δωσίλογος ή δοσίλογος;
Πολλοί μπερδεύονται ίσως επειδή έχουν στο μυαλό τους τις λέξεις: δόση, δοσολογία. Ωστόσο, το σωστό είναι δωσίλογος από το θέμα "δως" του ρήματος δίδωμι, όπως για παράδειγμα και το δωσίδικος. Αυτός που δίνει λόγο, δίνει δίκη.

Ορκομωσία ή ορκωμοσία;

Το σωστό είναι ορκωμοσία. Η "συνθετική έκταση", ένας κανόνας της αρχαίας ελληνικής, εξηγεί την ορθογραφία αυτής της λέξης, όπως και πολλών άλλων. Η ερμηνεία αυτού το φαινομένου έχει ως εξής: όταν έχουμε μια λέξη με δύο συνθετικά που το πρώτο τελειώνει σε φωνήεν και το δεύτερο αρχίζει με φωνήεν, τότε γίνεται απαλοιφή του τελικού φωνήεντος από το πρώτο και το αρχικό φωνήεν του δεύτερου τρέπεται στο αντίστοιχο μακρό:

Βραχύ --> Μακρό
ε, α --> η
ο --> ω

Παραδείγματα:

επί + όνυμος επί + ώνυμος --> επώνυμος
όρκο + όμνυμι --> ορκωμοσία
στρατό + άγω --> στρατηγός
υπό + ερέτης --> υπηρέτης

Έπειτα αυτός ο κανόνας μεταφέρθηκε και σε λέξεις των οποίων το πρώτο συνθετικό τελείωνε σε σύμφωνο, εξού και η συνωμοσία. Ωστόσο, κάθε κανόνας έχει και εξαιρέσεις. Σημαντική παρατήρηση είναι, λόγου χάριν, πως ο κανόνας δεν ισχύει για κάποια σύνθετα που σχηματίστηκαν αφού έληξε ο νόμος και για λέξεις των οποίων το αρχικό φωνήεν του β' συνθετικού ακολουθείται από δύο και περισσότερα σύμφωνα, π.χ επίορκος.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Πανικός στη Σουηδία: Πυροβολισμοί σε κλαμπ - 2 άτομα βαριά τραυματισμένα!

Γλυκιά ή γλυκειά;

Υπάρχουν και οι δύο ορθογραφίες: γλυκιά/γλυκεία (αρχαίο, λόγιος τύπος) αλλά με διαφορετικό τονισμό, όπως παρατηρείτε. Δηλαδή η λέξη "γλυκειά", με αυτήν την ορθογραφία, είναι λάθος εφόσον τονίζεται στη λήγουσα.

TAGS
 

Παιδεία

Ροή ειδήσεων

Share