ΑΠΟΤΥΧΙΑ στις Πανελλήνιες;; Οι ειδικοί συμβουλεύουν!
Διάβασμα, όνειρα, αγωνία, αρνητικές σκέψεις… Η εποχή των εξετάσεων είναι καθοριστική για τους υποψήφιους και τα συμπτώματα άγχους είναι εν μέρει φυσιολογικά. Ο πραγματικός φόβος των παιδιών κρύβεται στο τι θα γίνει μετά… Θα επιτύχει ή θα αποτύχει;
Τι συμβαίνει αλήθεια όταν ένα παιδί, παρά την προσπάθεια, δεν τα καταφέρνει; Ποια πρέπει να είναι η αντίδραση των γονιών; Τι σημαίνει ουσιαστικά η αποτυχία στις εξετάσεις και γιατί το πτυχίο καθορίζει ολόκληρη τη ζωή ενός παιδιού; Αυτά και σε άλλα ερωτήματα απαντάει η ψυχολόγος Αφροδίτη Παπαϊωάννου-Σπυρούλια, όπως και στο πιο σημαντικό όλων: Τελικά, τι σημαίνει επιτυχία;
Κάθε μάιο, οι τελειόφοιτοι του Λυκείου δίνουν τη μάχη τους στην αρένα των Πανελλαδικών Εξετάσεων για μια θέση στα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ. Οι μέρες περνάνε δύσκολα, το διάβασμα εξαντλητικό και μόνο κίνητρο, η επιτυχία. Οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε στο μυαλό μας τις Πανελλήνιες σαν μια καλή ανάμνηση- ακόμη κι αν καταφέραμε να περάσουμε στη σχολή της επιλογής μας. Είναι μία από τις πλέον αγχωτικές περιόδους στη ζωή του εφήβου, γι’ αυτό πρέπει πραγματικά να συγκεντρωθεί. Αισθάνεται ότι πρέπει και προσπαθεί να αποδείξει πως μπορεί να πετύχει αυτό που ονειρεύεται και ελπίζει. Γι’ αυτό μια ενδεχόμενη αποτυχία στις πανελλήνιες για κάποια παιδιά ισοδυναμεί με …καταστροφή. Είναι όμως τα πράγματα έτσι;
Η περίοδος των εξετάσεων
VIRAL
Είναι γεγονός πως τα περισσότερα παιδιά μεγαλώνουν με τη συμβουλή «να διαβάζεις, να περάσεις σε μια σχολή, να έχεις ένα πτυχίο, να κάνεις κάτι σημαντικό στη ζωή σου», να ηχεί στα αυτιά τους, σχεδόν από την πρώτη στιγμή που πατούν το πόδι τους στις σχολικές αίθουσες. Αναπόφευκτα, ένα παιδί που φθάνει στην τρίτη Λυκείου και αποτυγχάνει, δεν είναι δύσκολο να θεωρήσει πως δεν είναι άξιο να κάνει κάτι αξιόλογο στη ζωή του.
Αυτό που δυστυχώς δεν μπορεί να δει εκείνη τη στιγμή ο απογοητευμένος έφηβος, είναι ότι μπορεί να μετατρέψει την αποτυχία σε επιτυχία.
Η περίοδος των εξετάσεων αποτελεί για την πλειονότητα των μαθητών μια ιδιαίτερα στρεσογόνα περίοδο. «Το άγχος είναι βοηθητικό για τους μαθητές όσο τους διατηρεί σε εγρήγορση και τους δίνει περισσότερη ενέργεια για μελέτη, αλλά δεν είναι βοηθητικό όταν γίνεται ιδιαίτερα έντονο και μπλοκάρει τη λειτουργικότητά τους. Ο υποψήφιος θα πρέπει να αντιμετωπίσει το έντονο άγχος που βιώνει. Συγκεκριμένα, κατά την προετοιμασία του για τις εξετάσεις θα πρέπει να οργανώσει κατάλληλα την καθημερινότητά του, κατανέμοντας τον χρόνο του σε μελέτη, ικανοποιητικές ώρες ύπνου, καλή διατροφή και διαλείμματα για άσκηση, χαλάρωση και λοιπές δραστηριότητες που τον ευχαριστούν. Επίσης, είναι σημαντικό ο στόχος που θα θέσει για τις εξετάσεις να αφορά τον ίδιο και τις δικές του επιθυμίες, δυνατότητες και αντοχές», σημειώνει η κυρία Παπαϊωάννου.
Αυτό που πυροδοτεί το άγχος είναι τα συναισθήματα και οι σκέψεις των υποψηφίων, όσο πλησιάζει ο καιρός για τις εξετάσεις. Σύμφωνα με την ειδικό, οι σκέψεις των μαθητών κινούνται στα άκρα: από την εγρήγορση στον πανικό, από την επιθυμία για επιτυχία στον φόβο της πιθανής αποτυχίας, από την προσμονή για την επίτευξη του στόχου, στο άγχος της μετάβασης στη φοιτητική ζωή.
Το οικογενειακό περιβάλλον έχει άμεση σχέση με το πώς βιώνει το παιδί αυτήν την περίοδο. Για πολλά παιδιά, αλλά και τις οικογένειές τους, «η επιτυχία στις εξετάσεις ισούται με την αναγνώριση και την ευτυχία, ενώ η αποτυχία με υποβάθμιση και καταστροφή. Γι’ αυτό, μεγάλης σημασίας κρίνεται η θετική και υποστηρικτική στάση των γονέων και η αποφυγή των υπεράριθμων συμβουλών και των υπερβολικών προσδοκιών, που διογκώνουν το άγχος των παιδιών τους».
Η στιγμή της εξέτασης
Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων, όπου το άγχος και η ταχυκαρδία χτυπάνε… κόκκινο, ο υποψήφιος θα πρέπει να προσπαθήσει να αντιμετωπίσει τα θέματα που του ζητούνται με ψυχραιμία και μεθοδικότητα, ξεκινώντας από αυτά που γνωρίζει καλύτερα και προχωρώντας στη συνέχεια στα υπόλοιπα. «Αν αισθανθεί να τον κυριεύει έντονο άγχος ή πανικός, μπορεί να πάρει λίγο χρόνο, δυο-τρεις βαθιές ανάσες, και να σκεφτεί ρεαλιστικά: Είμαι τώρα εδώ, αυτή είναι μία δοκιμασία και είμαι έτοιμος να κάνω το καλύτερο που μπορώ».
Σε περίπτωση αποτυχίας…
Μετά από μία αποτυχία στις εξετάσεις, τα συναισθήματα που δημιουργούνται είναι ποικίλα. Απογοήτευση, θυμός, λύπη, απαισιοδοξία. Πολλοί εκλαμβάνουν την αποτυχία σαν ένα μεγάλο δεινό που έπεσε μέσα στην οικογένεια. «Μια ενδεχόμενη αποτυχία στις εξετάσεις βιώνεται συχνά από τον έφηβο με απογοήτευση, μειωμένη αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση, αδράνεια, ηττοπάθεια και τάση για απομόνωση, καθώς συνδέει την αποτυχία του αυτή με την μετέπειτα πορεία του και με την καταστροφή της ζωής του. Σε κάποιες περιπτώσεις, όταν το γενικότερο αρνητικό συναίσθημα είτε επικρατεί για μεγάλο χρονικό διάστημα είτε εντείνεται, ο έφηβος ενδέχεται να παρουσιάσει απώλεια ενδιαφερόντων και επιθυμίας για οποιαδήποτε κοινωνική σχέση, έντονη απομόνωση, κατάθλιψη, αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, τάση για ατυχήματα κ.ά.», σημειώνει η κυρία Παπαϊωάννου.
Σε εκείνες τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση αντίδραση και αλλαγή του σκηνικού. Φίλοι και συγγενείς οφείλουν να αναλάβουν ουσιαστικό και υποστηρικτικό ρόλο, προκειμένου να ξεπεραστεί όσο γίνεται πιο ανώδυνα η κρίση. Η επιτυχία είναι ένας μακρύς δρόμος που χρειάζεται συνεχή προσπάθεια, υπομονή, επιμονή, προσωπική ενδοσκόπηση και στόχους.
Ο ρόλος των γονέων
Είναι σημαντικό οι γονείς να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις κινήσεις τους και στα λεγόμενά τους, όχι μόνο κατά τη διάρκεια των πανελλαδικών εξετάσεων, αλλά και όλης της προετοιμασίας των παιδιών. Μην επιλέξετε την συγκεκριμένη εποχή για να λύσετε χρόνια προβλήματα συμπεριφοράς ή σχέσεων. Κατά την κυρία Παπαϊωάννου, οι γονείς την περίοδο των εξετάσεων έχουν και οι ίδιοι άγχος, καθώς η επιτυχία ή η αποτυχία του παιδιού τους ταυτίζεται με το σύστημα και τη δυναμική της οικογένειας.
«Βοηθητικό θα ήταν να στηρίξουν την προσπάθεια του υποψηφίου ως εξής:
διαμορφώνοντας τις συνθήκες ενός ήρεμου κλίματος στο σπίτι, προκειμένου να αποπνέει ασφάλεια και να συμβάλλει στη μέγιστη απόδοση του υποψηφίου φροντίζοντας τη διατροφή του μαθητή (με φρέσκα φρούτα, χυμούς, σπιτικό φαγητό)
ενθαρρύνοντάς τον να έχει χρόνο για τον εαυτό του (π.χ. να δει φίλους, να ασκηθεί) και να κάνει διαλείμματα όποτε αισθάνεται στρεσαρισμένος δείχνοντας υπομονή στα όποια ξεσπάσματά του (που συχνά οφείλονται στο άγχος και στην κούραση) ακούγοντας την όποια ανησυχία του, όταν ο ίδιος επιλέξει να τη μοιραστεί.
Το κύριο μήνυμα που οι γονείς πρέπει να περάσουν στα παιδιά τους είναι ότι βρίσκονται κοντά τους ανεξαρτήτως αποτελέσματος και πως θα στηρίξουν τις όποιες επιλογές τους. Οι γονείς θα πρέπει να εξηγήσουν στο παιδί πως δεν θα πρέπει να αισθάνεται υποχρεωμένο απέναντί τους για τα έξοδα που έκαναν, σε ιδιαίτερα, φροντιστήρια κ.ά., ούτε να νιώθει πως θα τους ντροπιάσει ή θα τους απογοητεύσει αν δεν τα καταφέρει.
Στην περίπτωση που το παιδί έχει υπερβολικά αρνητικά συναισθήματα και καταστροφικές σκέψεις που διαρκούν, οι γονείς θα πρέπει να σκεφτούν το ενδεχόμενο να ζητήσουν τη βοήθεια ειδικού, ο οποίος μπορεί να εξομαλύνει το πρόβλημα.
Μια νέα αρχή
Τα αποτελέσματα βγήκαν και το παιδί δεν πέρασε στην επιθυμητή πανεπιστημιακή σχολή. Μια πόρτα έκλεισε, αλλά … προσωρινά! Σημασία έχει η συνέχεια!
Πώς όμως μπορούν οι νέοι να ανακαλύψουν νέους στόχους και να προσπαθήσουν να τους πετύχουν; Μπορεί η αποτυχία να γεννήσει νέα όνειρα;
Η κυρία Παπαϊωάννου απαντάει ότι «η αποτυχία είναι αυτή που μας κινητοποιεί να αποκτήσουμε νέες οπτικές και να θέσουμε νέους στόχους με περισσότερη δύναμη και πείσμα. Αποτυχία δεν σημαίνει ‘χάνω’, αλλά ‘αλλάζω οπτική’. Μια τυχόν αποτυχία στις εξετάσεις δεν είναι σε καμία περίπτωση αποτυχία στη ζωή! Αντίθετα, είναι η αφορμή να επαναξιολογήσουμε τις δυνατότητες και τις αδυναμίες μας, να εξετάσουμε με λιγότερη πίεση τις εναλλακτικές εκπαίδευσης που έχουμε (π.χ. ξαναδίνω εξετάσεις ή επιλέγω εκπαίδευση σε άλλο εκπαιδευτικό ίδρυμα ή εκτός Ελλάδας;), να αναζητήσουμε περισσότερες πληροφορίες από άτομα και δομές που σχετίζονται με την εκπαίδευση, να σταθούμε λίγο και να συζητήσουμε με τον εαυτό μας για τα θέλω μας και τις ανάγκες μας και να τραφούμε συναισθηματικά από την προσοχή και την αγάπη των ανθρώπων που θέλουν να μας βοηθήσουν». Στόχος είναι να μπορέσουν τα παιδιά να μετατρέψουν την απογοήτευση σε δύναμη και πείσμα για να θέσουν και να επιδιώξουν νέους στόχους. Άλλωστε, πάντα μετά την καταιγίδα, βγαίνει το ουράνιο τόξο… <
ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ
Η κυρία Παπαϊωάννου συμβουλεύει τους υποψήφιους και τονίζει πόσο σημαντικό είναι να υιοθετήσουν μια ρεαλιστική αντίληψη για τις εξετάσεις. Γι’ αυτό αγαπημένοι υποψήφιοι…
Φροντίστε να έχετε πάντα κατά νου ότι οι εξετάσεις αξιολογούν τις γνώσεις σας σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα και όχι τη γενικότερη νοημοσύνη, τις ικανότητες, τις δεξιότητες, δηλαδή την προσωπικότητά σας.
Όσο πιο προγραμματισμένο είναι το διάβασμά σας (χωρίς να ξεχνάτε τα διαλείμματα), τόσο λιγότερο θα αγχωθείτε την ημέρα πριν τις εξετάσεις και τόσο περισσότερο θα αυξήσετε τις πιθανότητές σας να γράψετε καλά.
Μην ξεχνάτε ότι δεν είστε μόνοι σ’ αυτό. Οι γονείς σας, οι καθηγητές σας και οι φίλοι σας μπορούν να σας στηρίξουν, όταν και όπως τους το ζητήσετε.
Μην ξεχνάτε ότι ξεκούραση, καλός ύπνος και σωστή διατροφή είναι, μαζί με το καλό διάβασμα, τα βασικά σας «όπλα» σε αυτή τη «μάχη».
Εάν κατά τη διάρκεια των εξετάσεων αγχωθείτε, πάρτε λίγο χρόνο, αναπνεύστε, και θα ανακτήσετε την ψυχραιμία σας.
Θετική σκέψη, λοιπόν, και… καλή επιτυχία!
Δρ Αφροδίτη Παπαϊωάννου- Σπυρούλια
B.A., M.A., Ph.D., BTEC Couns.
City Unity College Psy Lecturer
Systemic/Family & Marte Meo Therapist
lifepositive
0 ΣΧΟΛΙΑ