Νι­κή­τας Τσα­κί­ρο­γλου: «Το θέατρο έχει συγκεκριμένους νόμους και κανόνες»

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Θια­σάρ­χης, πρω­ταγω­νι­στής, πρώ­ην καλ­λι­τε­χνι­κός διευ­θυ­ντής του Κρα­τι­κού Θε­ά­τρου Βο­ρεί­ου Ελ­λά­δας. Ε­δώ και 50 χρό­νια υ­πη­ρε­τεί πι­στά το θέ­α­τρο και, πά­νω απ’ ό­λα, με α­γάπη. Φέ­τος ο Νι­κή­τας Τσα­κί­ρο­γλου ε­πι­στρέ­φει στη σκη­νή ως «Βα­σι­λιάς Ληρ», σε μια πα­ρά­στα­ση που έ­χει ή­δη α­πο­σπά­σει το Βρα­βεί­ο Κρι­τι­κών Θε­ά­τρου.

Α­πό πι­τσι­ρί­κα θυ­μά­μαι να πα­ρα­κο­λου­θώ στο θέ­α­τρο τον «κύ­ριο Τσα­κί­ρο­γλου». Η «Πα­θια­σμέ­νη Γυ­ναί­κα» μά­λι­στα ή­ταν  μια πα­ρά­στα­ση που α­κό­μη εί­ναι χαραγ­μέ­νη στη μνή­μη μου. Χρό­νια με­τά, εί­χα την τι­μή να βρε­θώ α­πέ­να­ντί του και να μου α­πο­κα­λύ­ψει μι­κρά μυ­στι­κά της ε­παγ­γελ­μα­τι­κής του δια­δρο­μής αλ­λά και να γνω­ρί­σω έ­ναν πο­λύ ευ­γε­νι­κό άν­θρω­πο… Έ­τσι εί­ναι, ό­μως, οι πραγ­μα­τι­κοί καλ­λι­τέ­χνες!

Το τα­ξί­δι του «Βα­σι­λιά Ληρ» ξε­κί­νη­σε α­πό τη Θεσ­σα­λο­νί­κη και τώ­ρα πα­ρου­σιά­ζε­ται στην πρω­τεύ­ου­σα. Θα μου δώ­σε­τε μια μι­κρή ει­κό­να;

Εί­ναι μια ροκ πα­ρά­στα­ση με ζω­ντα­νή μου­σι­κή. Θα την χα­ρα­κτή­ρι­ζα ξε­χω­ρι­στή δου­λειά, κα­θώς ξε­φεύ­γει α­πό τα τε­τριμ­μέ­να, τα συμ­βα­τι­κά του θε­ά­τρου και υ­πη­ρε­τεί έ­να σπου­δαί­ο έρ­γο. Το κεί­με­νο του Σαίξ­πηρ εί­ναι συ­μπα­ντι­κό -θί­γει κυ­ρί­ως πο­λι­τι­κά ζη­τή­μα­τα- και δεί­χνει την κρί­ση της ε­ξου­σί­ας.

Ο «Βα­σι­λιάς Ληρ» εί­ναι έ­νας σκλη­ρός άν­θρω­πος που ψά­χνει την α­γά­πη προς το τέ­λος της ζω­ής του. Μπο­ρεί, ό­μως, να α­γα­πή­σει;

Ό­χι, δεν α­γά­πη­σε πο­τέ και εν­δε­χο­μέ­νως να μην α­γα­πήθη­κε. Δεν εί­ναι τυ­χαί­ο που α­πό το κεί­με­νο α­που­σιά­ζει η σύ­ζυ­γος. Ο Ληρ ζει με τις τρεις κό­ρες του, που τις με­γά­λω­σε χω­ρίς α­γά­πη και αρ­χές, μέ­σα στο ψέμα και την κο­λα­κεί­α, την ο­ποί­α ε­πι­ζη­τά­ει τώ­ρα που θα πρέ­πει να πα­ρα­δώ­σει το βα­σί­λειό του.

Θί­γει ζη­τή­μα­τα τού σή­με­ρα;

Το έρ­γο εί­ναι πο­λύ ση­με­ρι­νό, κα­θώς μι­λά­ει για την επο­χή μας. Στο τό­πο μας, η κρί­ση που περ­νά­με δεν εί­ναι μό­νο οι­κο­νο­μι­κή, αλ­λά η­θι­κή και κρί­ση θε­σμών (θε­σμι­κή).

Να προ­σθέ­σω και κρί­ση συ­ναι­σθη­μά­των;

Α­κρι­βώς. Ο κα­θέ­νας κοι­τά­ζει τον ε­αυ­τό του, εί­ναι κλει­σμέ­νος στο οι­κο­γε­νεια­κό του κα­βού­κι και α­πο­μο­νώ­νε­ται, χω­ρίς να μπο­ρεί να συ­ντο­νι­στεί σε μια κοι­νω­νί­α και κατ’ ε­πέ­κτα­ση σ’ έ­να κρά­τος.

Όταν ο άνθρωπος αποκτά εξουσία, ξεχνά τον συνάνθρωπό του;

Η εξουσία πάντοτε κολακεύεται και γι’ αυτό πιστεύω πως δεν έχει άμεση επικοινωνία με τον λαό, ο οποίος έχει τις δικές του σκέψεις και τα δικά του προβλήματα. Γίνονται εκλογές και βγαίνουν στην εξουσία άνθρωποι που παύουν να έχουν επικοινωνία με τον λαό και αρκούνται σ’ αυτά που μαθαίνουν από τους κόλακες.

Η εξουσία κάνει κακό;

Πρέπει να υπάρχει, γιατί χρειάζεται κάποιος που να κινεί τα νήματα. Απλώς, σπανίως οι εξουσιαστές είναι κοντά στον λαό. Είναι τεράστιο το θέμα της εξουσίας. Η έπαρση, η δύναμη, όταν δεν έχει μέσα της τη λογική και την αγάπη, καταντά στην πλήρη απαξίωση και ταπεινότητα.

Αγάπη ή εξουσία θέλει ο σύγχρονος άνθρωπος;

Πιστεύω ότι θέλει αγάπη. Άλλωστε η θρησκεία μάς διδάσκει πως όλα πρέπει να ξεκινούν από τον αλληλοσεβασμό, τον οποίο απαιτούμε τόσο από τους πολιτικούς, όσο και από τους συνανθρώπους μας. Η αγάπη είναι μεγάλη λέξη και, δυστυχώς, στην εποχή μας την έχουμε φθείρει και την ντύνουμε όπως ταιριάζει στον εγωισμό μας.

 

Η συγκεκριμένη παράσταση το 2009 κέρδισε το Βραβείο Κριτικών Θεάτρου. Υπάρχει μια ξεχωριστή ματιά στο έργο;

Η σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθινού βασίστηκε πάνω στην αποτρόπαια δολοφονία ενός νεαρού παιδιού, του Αλέξη Γρηγορόπουλου. Η παράσταση γεννήθηκε από τη διαμαρτυρία του κόσμου σχετικά με το συμβάν που συνέβη και συγκλόνισε όλη τη χώρα.

Έχετε άγχος που, έπειτα από αρκετά χρόνια απουσίας, επιστρέφετε σε κεντρική σκηνή της Αθήνας;

Δεν πρέπει να έχει άγχος ο καλλιτέχνης, αλλά δημιουργικό τρακ. Πάντως, θέλω η παράσταση να επιβεβαιώσει τη φήμη της και χαίρομαι που το κοινό έχει αρχίσει να την αγκαλιάζει, καθώς τα περισσότερα εισιτήρια έχουν προπωληθεί. Φυσικά, είμαστε ευχαριστημένοι, αλλά δεν επαναπαυόμαστε. Θέλουμε να εισπράξουν οι θεατές συναισθήματα και να δουν πραγματικό θέατρο.

Η πολιτεία δίνει σημασία στο θέατρο;

Το θέατρο είναι μεγάλη υπόθεση για έναν λαό. Δυστυχώς, δεν έχουν δώσει την απαραίτητη σημασία που του αξίζει. Δεν τους ενδιαφέρει το θέατρο, παρ’ όλο που γεννήθηκε στον τόπο μας, όπως και άλλες τέχνες.

Ήσασταν πέντε χρόνια καλλιτεχνικός διευθυντής στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας. Θα μου πείτε τι γεύση σάς έχει αφήσει η θητεία σας;

Καμία γεύση. Με κάλεσε η πολιτεία να το τιμήσω, θα έληγε η θητεία μου και παραιτήθηκα πριν λήξει, γιατί διαπίστωσα πως δεν υπάρχει διάλογος. Εγώ είμαι απόλυτος στη σκέψη μου και αν δεν μπορώ να επικοινωνήσω και να συνεργαστώ, παίρνω το καπελάκι μου και φεύγω. Όταν έγινε η ρήξη μου με το διοικητικό συμβούλιο και ιδιαίτερα με τον πρόεδρο του συμβουλίου, τους χαιρέτησα και γύρισα στο σπίτι μου. Βρέθηκα εκεί για να υπηρετήσω κάποιο συγκεκριμένο σκοπό.

Το Εθνικό Θέατρο θεωρείτε πως έχει εκσυγχρονιστεί;

Στο θέατρο όλα τα είδη χωρούν. Βεβαίως, θέλω να πιστεύω πως η βάση τους είναι το κλασικό ρεπερτόριο.

Όμως έχει αλλάξει λίγο το ρεπερτόριο…

Είναι λογικό να παίζονται και πιο σύγχρονα έργα, γιατί αγγίζουν περισσότερο τους προβληματισμούς της κοινωνίας μας. Επειδή έχω περάσει από τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή, είναι εύκολο να κρίνεις απ’ έξω. Μέσα στα κρατικά θέατρα υπάρχουν συνθήκες που δεν βοηθούν τους καλλιτέχνες, τους διευθυντές να δημιουργήσουν αυτό που πραγματικά θέλουν και, πάνω απ’ όλα, ο πολιτισμός θέλει χρήματα. Άρα πρέπει να μπαίνει το χέρι βαθιά μέσα στην τσέπη… Επίσης, χρειάζονται άνθρωποι που να ξέρουν το αντικείμενο, να έχουν εμπειρία, θέληση και πολύπλευρη γνώση.

Θα περίμενα πως η συγκεκριμένη παράσταση θα ανέβαινε από το Εθνικό Θέατρο. Τι έχετε να πείτε;

Δεν κάνουν ανταλλαγή τα κρατικά θέατρα. Δεν έχει, πάντως, σημασία. Σημασία έχει πού παρουσιάζεται στο αθηναϊκό κοινό.

Ποια είναι η γνώμη σας για την τηλεόραση;

Βρίσκεται σε πολύ άσχημο στάδιο και δεν ανήκει στο χώρο της τέχνης. Η τέχνη σταμάτησε στην έβδομη, που ήταν ο κινηματογράφος, και πρέπει να το πάρουμε απόφαση. Η τηλεόραση έχει περιορισμένο χρόνο δημιουργίας και επειδή η δημιουργικότητα θέλει το χρόνο της, εκεί νομίζω πως κρύβεται η «αχίλλειος πτέρνα».

Η καινούρια γενιά των ηθοποιών είναι καλή;

Ναι, βγάζουμε καλούς ηθοποιούς, αφού το θέατρο είναι μέσα στο κύτταρό μας. Όμως, τα τόσα εργαστήρια δεν κάνουν καλό. Οι νέοι θέλουν πιο ουσιαστικά πράγματα· μια συγκέντρωση δυνάμεων, για να τους εκπαιδεύσει σωστά και να έχει καλά αποτελέσματα.

Έχετε σκεφτεί το επόμενο βήμα σας;

Ζω για το παρόν και το μέλλον, αλλά το μέλλον μας είναι απροσδιόριστο στον τόπο μας. Άρα, ας αρκεστούμε σε ένα εγκλωβισμένο παρόν που δεν μας επιτρέπει να κάνουμε περαιτέρω σκέψεις.

Υπηρετήσατε πολλά χρόνια το ελεύθερο θέατρο με τη σύζυγό σας, τη Χρυσούλα Διαβάτη. Έκρυβε δυσκολίες;

Προσπαθήσαμε να κάνουμε καλές παραστάσεις με αξιόλογα έργα. Το ελεύθερο θέατρο έχει άλλη σκέψη. Πρέπει να ικανοποιήσει τον παραγωγό που βάζει τα χρήματά του, γιατί την επόμενη χρονιά δεν θα έχεις θέατρο. Έχει συγκεκριμένους νόμους και κανόνες. Οι επιλογές πρέπει να είναι με το ένα πόδι σ’ αυτό που έχεις τοποθετήσει ως ταυτότητα και το άλλο πόδι στο ταμείο. Άρα πρέπει να ακολουθήσεις κάποιες ισορροπίες.

Πόσα χρόνια υπηρετείτε το θέατρο;

Κλείνω πενήντα χρόνια στο θέατρο, το οποίο μου έχει προσφέρει πολλά και θέλω να πιστεύω πως κι εγώ του έχω προσφέρει. Όλα αυτά τα χρόνια γνώρισα σημαντικούς ανθρώπους και επικοινώνησα με τα έργα μεγάλων συγγραφέων.

«Εννιά τριαντάφυλλα για σένα, εννιά τριανταφυλλένια χρόνια για μένα. Σ’ ευχαριστώ. Κράτα, εσύ, τα τριαντάφυλλα κι εγώ θα θυμάμαι πάντα τα τριανταφυλλένια χρόνια που μου χάρισες…»

Ένα υπέροχο έργο του Ίψεν που όταν ανέβηκε, πήγε πάρα πολύ καλά. Μετά μετακινήθηκα στη Θεσσαλονίκη, όπου η συγκεκριμένη θέση από την πολιτεία ήταν πρόκληση και ταυτόχρονα πολύ τιμητική.