Ο απατηλός κόσμος των influencers και οι παγίδες του!
Η σαρωτική εισβολή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη καθημερινότητά μας έφερε τα πάνω κάτω στον τρόπο με τον οποίο μικρές και μεγάλες εταιρείες επιλέγουν πλέον να διαφημίσουν τα προϊόντα τους. Η απότομη άνοδος των influencers και η τεράστια επιρροή που ασκούν στους χιλιάδες ή και εκατομμύρια followers που τους παρακολουθούν έχει οδηγήσει τον κόσμο του marketing και της διαφήμισης σε νέα – και πολλές φορές κακοτράχαλα – μονοπάτια.
Η διαφήμιση προϊόντων από διασημότητες είναι μια παραδοσιακή και δοκιμασμένη συνταγή που πολλές φορές κατάφερε να ταυτίσει συγκεκριμένες επωνυμίες με πασίγνωστα πρόσωπα και να αποφέρει τεράστια κέρδη εκατέρωθεν. Θρυλική έχει μείνει η συνεργασία της Marilyn Monroe με τον οίκο μόδας Chanel για το άρωμα νο.5, ενώ στο πρόσφατο παρελθόν ο George Clooney μας μύησε στον κόσμο του καφέ μέσω της Nespresso και ο Matt Damon προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις ως το κεντρικό πρόσωπο της διαφημιστικής καμπάνιας για το Crypto.com.
Αντίο celebrities, καλώς ήρθατε influencers
Οι λόγοι που η μετάβαση στον κόσμο των influencers έγινε γρήγορα αλλά επιτυχημένα είναι πολλοί. Οι influencers είναι όχι μόνο πιο οικονομικοί και ανοιχτοί σε προτάσεις συνεργασίας απ’ ότι οι διασημότητες, αλλά έχουν δύο ακόμα συγκριτικά πλεονεκτήματα που όλες οι εταιρείες λαμβάνουν σοβαρά υπόψη: διαθέτουν ήδη μια μεγάλη βάση ακόλουθων και είναι πολύ πιο προσιτοί για τον μέσο άνθρωπο που μπορεί εύκολα να ταυτιστεί μαζί τους.
Με την τηλεόραση, το ραδιόφωνο και τα περιοδικά να μην απευθύνονται πλέον στο κοινό-στόχο των διαφημιστών, οι influencers των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έρχονται να γεμίσουν το κενό έχοντας ήδη ένα έτοιμο κοινό που μοιράζεται τα ίδια ενδιαφέροντα και προτιμήσεις με τους ίδιους. Ένας ή μία fitness influencer, για παράδειγμα, μπορεί να διαφημίσει μέσω του προφίλ του στα social media μια εταιρεία αθλητικών ειδών ή συμπληρωμάτων διατροφής και τα αντίστοιχα προϊόντα να γίνουν sold-out μέσα σε λίγες ώρες. Πρόκειται για την απόλυτη επιτυχία του marketing.
VIRAL
Πού είναι λοιπόν το πρόβλημα;
Ψεύτικα προφίλ και απουσία νομικού πλαισίου
Όπου υπάρχει κέρδος ή η ευκαιρία για κέρδος, καραδοκούν και επιτήδειοι. Ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα αυτή τη στιγμή είναι η ανύπαρκτη νομοθεσία γύρω από το ψηφιακό marketing και τους influencers.
Πρόσφατα, η βρετανική Fasthosts έδωσε στο φως της δημοσιότητας έρευνα με τα ονόματα των Ελλήνων influencers που έχουν τους περισσότερους fake followers. Σε αντίθεση με τους influencers που χτίζουν το κοινό τους σταδιακά και σε βάθος χρόνου, υπάρχουν κι εκείνοι που κυριολεκτικά αγοράζουν χιλιάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες followers με την μορφή bot ή ψεύτικων προφίλ – με το αζημίωτο φυσικά!
Πίσω από αυτά τα ψεύτικα προφίλ δεν βρίσκονται αληθινοί άνθρωποι αλλά μόνο αριθμοί που «αποδεικνύουν» ότι ένας influencer έχει πολύ μεγαλύτερη επιρροή από αυτή που πραγματικά ασκεί. Αυτός είναι και ο λόγος που κάποια προφίλ που εμφανίζονται να έχουν τεράστιο αριθμό followers αποσπούν ελάχιστο αριθμό σχολίων με τη συντριπτική πλειοψηφία των «followers» να μην αλληλεπιδρούν σχεδόν ποτέ με τις δημοσιεύσεις του επώνυμου λογαριασμού.
Εάν κάποιος επιλέξει να διαφημίσει τα προϊόντα του σε αυτά τα προφίλ, η οικονομική επένδυση που θα κάνει δεν θα του αποφέρει κέρδος. Πρόκειται, επομένως, για μια διαστρέβλωση της πραγματικότητας που παραπληροφορεί τόσο το κοινό όσο και τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να διαφημιστούν μέσω συγκεκριμένων προσώπων.
Η απουσία νομικού πλαισίου τόσο στη χώρα μας όσο και παγκοσμίως προσφέρει εύφορο έδαφος για απάτες. Έχουν εμφανιστεί αμέτρητες εταιρείες οι οποίες ασχολούνται αποκλειστικά με το να πουλάνε ψεύτικους followers με τη χιλιάδα. Μάλιστα, προφίλ από την Ευρώπη και την Αμερική είναι πολύ ακριβότερα από τα προφίλ που προέρχονται από την Αφρική και την Ασία, ενθαρρύνοντας και διαιωνίζοντας έτσι πλήθος προβληματικών στερεοτύπων.
Στο ίδιο πνεύμα, πολλές εταιρείες εκμεταλλεύονται την απουσία νομικού πλαισίου γύρω από τους influencers και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διαφημίσουν από το παράθυρο προϊόντα των οποίων η διαφήμιση με τις παραδοσιακές μεθόδους απαγορεύεται ρητά από την νομοθεσία των διαφόρων κρατών.
Τέτοια παραδείγματα αποτελούν τα τυχερά παιχνίδια, «φαρμακευτικά» προϊόντα για απώλεια βάρους που δεν διαθέτουν τις κατάλληλες άδειες κυκλοφορίας κτλ. Αν ο influencer έχει μεγάλη απήχηση, μια φωτογραφία με την τράπουλα στο χέρι, ή ένα screenshot από κάποιον κουλοχέρη ενός online καζίνο ή το πριν και μετά τη χρήση ενός προϊόντος πολλές φορές αρκεί για να προκαλέσει πανικό στους καταναλωτές.
Δήθεν ειλικρίνεια και αθέμιτες πρακτικές
Σε πολύ μεγάλο βαθμό οι πρώτοι influencers έγιναν δημοφιλείς και κέρδισαν την αγάπη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης γιατί αποτελούσαν μια εναλλακτική πρόταση στην προώθηση προϊόντων. Έλεγαν, ή υποστήριζαν ότι έλεγαν, την αλήθεια για τα προϊόντα που δοκίμαζαν και πατώντας πάνω σε αυτή την ειλικρινή σχέση που έχτισαν με το κοινό τους έφτασαν να υποκαταστήσουν τις παραδοσιακές διαφημιστικές καμπάνιες.
Αυτό δεν ισχύει πια.
Οι influencers διαφημίζουν έναντι αδρής αμοιβής προϊόντα που δεν χρησιμοποιούν και τα οποία ενδέχεται να είναι ακατάλληλα ή ακόμα και βλαβερά για το κοινό. Πρόσφατα, η Χάνα Μπάρι, μια fitness influencer από το Ηνωμένο Βασίλειο, μίλησε ανοιχτά για τις παγίδες που κρύβει το Instagram, την παραπληροφόρηση που πολλοί παρουσιάζουν ως το ιερό δισκοπότηρο της αλήθειας και τη σάπια πραγματικότητα πίσω τη μακιγιαρισμένη βιτρίνα.
Παράλληλα, πάνω από 100 άνθρωποι από τη Γαλλία έχουν κινηθεί δικαστικά εναντίον ενός ζευγαριού που ζει στο Ντουμπάι. Το ζευγάρι των πασίγνωστων Γάλλων influencers που είχε πάνω από 4.000.000 followers φέρεται να παρέσυρε και να εξαπάτησε το κοινό του ενθαρρύνοντάς το να προβεί σε επενδύσεις υψηλού κινδύνου. Πολλοί άνθρωποι έχασαν τα χρήματά τους ενώ οι δικηγόροι της ομαδικής αγωγής εκτιμούν ότι τα θύματα του ζευγαριού ενδέχεται να ανέρχονται σε χιλιάδες σε όλο τον κόσμο.
Αυτό το ζήτημα της διάτρητης ηθικής συχνά αποτελεί αντικείμενο συζήτησης. Στην εποχή που μια αρνητική κριτική είναι αρκετή για να βάλει μια επιχείρηση σε μεγάλους μπελάδες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετατρέπονται σε πανίσχυρο όπλο.
Συχνά ακούμε για περιστατικά απειλών, ωμών εκβιασμών και αθέμιτων πρακτικών απέναντι σε επαγγελματίες προκειμένου κάποιοι influencers να αποκτήσουν δωρεάν πρόσβαση σε προϊόντα και υπηρεσίες. Το φαινόμενο παίρνει μεγάλες διαστάσεις και στη χώρα μας κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου που εστιάτορες και καταστηματάρχες καλούνται να προσφέρουν δωρεάν ό,τι τους ζητούν οι influencers υπό την απειλή μιας αρνητικής κριτικής που θα φτάσει σε εκατομμύρια άλλους ανθρώπους.
Και όλα αυτά χωρίς να αναφερθούμε καθόλου στην αναπαραγωγή και την προώθηση τοξικών προτύπων και τις ανεξέλεγκτες συνέπειες που αυτά έχουν στο ευάλωτο εφηβικό κοινό που επηρεάζεται πιο εύκολα. Αλλά εκεί είναι που η κοινωνία μας πρέπει να αποκτήσει τα κατάλληλα αντανακλαστικά, ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει τέτοιου είδους φαινόμενα με κριτική σκέψη.
0 ΣΧΟΛΙΑ