Κάλλιο: Συγκλονιστικές εικόνες από το ελληνικό χωριό-φάντασμα που αναδύθηκε από τον βυθό της λίμνης Μόρνου
Μνήμες από τα παιδικά χρόνια δεκάδων ανθρώπων ξυπνούν ξαφνικά, αφού η στάθμη της λίμνης Μόρνου έχει υποχωρήσει αισθητά και τα άλλοτε βυθισμένα σπίτια του χωριού Κάλλιο αναδύθηκαν λόγω της έντονης πτώσης της στάθμης του νερού.
Το πετρόχτιστο χωριό Κάλλιο, το οποίο εγκαταλείφθηκε για τη δημιουργία της τεχνητής λίμνης που υδροδοτεί την Αθήνα, βρίσκεται σήμερα στον πυθμένα της λίμνης Μόρνου στη Φωκίδα. Οι εντυπωσιακές φωτογραφίες από το βυθισμένο χωριό, που εμφανίστηκαν ξανά στην επιφάνεια, θυμίζουν σκηνές από κινηματογραφική ταινία και προσφέρουν ένα μοναδικό θέαμα.
Το Κάλλιο είναι ένα ημιορεινό χωριό σε υψόμετρο 390 μέτρων. Παλαιότερα βρισκόταν στον τόπο όπου το 1980 δημιουργήθηκε η τεχνητή λίμνη από την κατασκευή του φράγματος του Μόρνου.
VIRAL
Τα τελευταία δύο χρόνια, η στάθμη του Μόρνου έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 35 μέτρα, ενώ μόνο τον τελευταίο χρόνο υποχώρησε κατά επιπλέον 18 μέτρα, σύμφωνα με τους κατοίκους της περιοχής. Οι κάτοικοι του Κάλλιου καθημερινά παρατηρούν τη λίμνη να ελαττώνεται ραγδαία, ενώ τα θαμμένα κτίσματα του χωριού, που είχαν εγκαταλειφθεί κάτω από το νερό, αναδύονται ξανά στην επιφάνεια.
Πολλοί κάτοικοι μετακινήθηκαν κυρίως στην Αθήνα και στο Λιδωρίκι μετά τη δημιουργία της τεχνητής λίμνης. Το κράτος τους αποζημίωσε, επιτρέποντάς τους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να χτίσουν το νέο Κάλλιο σε υψηλότερο σημείο, πάνω από τις όχθες της λίμνης. Ο παλιός οικισμός βυθίστηκε στα νερά, τα οποία κάλυψαν επίσης τον ναό της Ευαγγελίστριας.
Στα βορειοδυτικά του σημερινού χωριού βρίσκεται η «πηγή Καλλίου», η οποία υδροδοτούσε το αρχαίο κάστρο. Εκεί σώζονται ερείπια του ναού του Αγίου Νικολάου. Ένα άλλο ιστορικό κτίσμα που βυθίστηκε είναι η πέτρινη, πιθανότατα βενετσιάνικη, θολωτή γέφυρα στη θέση «Χάνια του Βελούχοβου», η οποία αναφέρεται στα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, καθώς και ο οικισμός Χάνια Στενού.
Το αρχαίο «Κάλλιον»
Στην αρχαιότητα το Κάλλιον ή αρχαία Καλλίπολις βρισκόταν βορειοδυτικά του Λιδωρικίου, στη θέση «Στενό», όπου μεταγενέστερα κτίστηκε το κάστρο του Βελούχοβου. Ο Θουκυδίδης αναφέρει τους Καλλιείς και την πόλη τους ως το ανατολικότερο μέρος της αιτωλικής φυλής των Οφιονέων. Δεν αποκλείεται το Κάλλιον να αποτέλεσε διοικητικό κέντρο όλων των Οφιονέων, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Παυσανία και του Στέφανου Βυζάντιου (που ονομάζει την πόλη Σόλλιον και Φάκιον).
Στην ελληνιστική περίοδο, σύμφωνα με επιγραφικές μαρτυρίες, η πόλη ονομαζόταν Καλλίπολις. Παρότι σώζονται ίχνη κατοίκησης από τα Γεωμετρικά χρόνια, η Καλλίπολις κατοικήθηκε οργανωμένα από τον 4ο αιώνα π.Χ.
Η άνθησή της συνδέεται ενδεχομένως με την ανάπτυξη της Αιτωλικής Συμπολιτείας. Βρισκόταν σε ιδιαίτερα στρατηγική θέση και ίσως για αυτό υπέστη ολοκληρωτική καταστροφή του κατά την επέλαση των Γαλατών το 279 π.Χ. Κατόπιν της εκστρατείας των Γαλατών, η πόλη ανοικοδομήθηκε εκ νέου. Αρκετοί Καλλιπολίτες, όπως προκύπτει από τα επιγραφικά δεδομένα, αναρριχήθηκαν σε αξιώματα της Αιτωλικής Συμπολιτείας.
Επίσης, οι ανασκαφές αποκάλυψαν μια πόλη ακμάζουσα, με πολιτειακή οργάνωση, ιερά και οικονομική άνθιση. Οι κάτοικοι όμως φαίνεται ότι ενεπλάκησαν ενεργά στις πολιτικές διαμάχες του 2ου αι. π.Χ. σχετικά με τη θέση που έπρεπε να πάρουν ως προς τους Ρωμαίους.
Μετά τη μάχη της Πύδνας (167 π.Χ.) φαίνεται πως το Κάλλιον καταστρέφεται από πυρκαγιά, που οφειλόταν ενδεχομένως σε εμπρησμό. Τον 9ο αιώνα αναφέρεται ως έδρα του επισκόπου το Λιδωρίκι, που διαδέχθηκε το Κάλλιο ως διοικητικό κέντρο της ορεινής Δωρίδας.
Τον 14ο και 15ο αιώνα αναφέρεται μόνο το κάστρο του Λιδωρικίου, που μάλλον ταυτίζεται με τα μεσαιωνικά ερείπια των κτηρίων και της οχύρωσης, που σώζονται στη θέση της αρχαίας ακρόπολης.
Αρχαιολογικά ευρήματα
Αφού ανασκάφτηκαν συστηματικά στο διάστημα 1977 – 1979 από τον καθηγητή αρχαιολογίας Πέτρο Θέμελη, τα δημόσια κτίσματα της πόλης και τα νεκροταφεία έχουν κατακλυσθεί από τα νερά της τεχνητής λίμνης του Μόρνου.
Αποκαλύφθηκαν ωστόσο ο οχυρωματικός περίβολος, τα ιερά της Δήμητρας και της Κόρης και πιθανόν της Ειλειθυίας ή της Αρτέμιδας Ειλειθυίας, το βουλευτήριο, η αγορά, το θέατρο και οι νεκροπόλεις.
Στην περίφημη «Οικία του αρχείου» ανακαλύφθηκαν περί τα 600 πήλινα σφραγίσματα. Αρκετά από τα κινητά ευρήματα εκτίθενται στην Αρχαιολογική Συλλογή Λιδωρικίου, ενώ κάποια έχουν μεταφερθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άμφισσας.
0 ΣΧΟΛΙΑ