ΑΡΧΙΚΗ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΚΟΣΜΟΣ

Μεταναστευτικό: Πότε ξεκινά η αποστολή μεταναστών στη Ρουάντα και τι προβλέπει το σχέδιο

Μεταναστευτικό: Πότε ξεκινά η αποστολή μεταναστών στη Ρουάντα και τι προβλέπει το σχέδιο
Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Στις αρχές του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία ανάμεσα σε πέντε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη Ρουάντα, σχετικά με τη δημιουργία των λεγόμενων «κόμβων επιστροφής» μεταναστών (return hubs). Ανάμεσα στις χώρες που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία βρίσκεται και η Ελλάδα, με το σχέδιο να προβλέπει τη μεταφορά στη χώρα της κεντρικής Αφρικής υπηκόων τρίτων χωρών που δεν έχουν δικαίωμα νόμιμης παραμονής στην Ευρώπη. Η αρχική εφαρμογή του προγράμματος σχεδιάζεται να έχει πιλοτικό χαρακτήρα και να διαρκέσει περίπου δύο χρόνια. Το επόμενο διάστημα θα συνεχιστούν οι συζητήσεις με τη Ρουάντα, προκειμένου να καθοριστούν οι λεπτομέρειες για τη διαμονή, την υποστήριξη και τη χρηματοδότηση των δομών φιλοξενίας. Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό, η εγκατάσταση θα μπορεί να υποδέχεται ταυτόχρονα έως και 100 άτομα. Οι πρώτες εθνικές αποφάσεις επιστροφής ή απομάκρυνσης εκτιμάται ότι θα μπορούν να εκδίδονται σύντομα μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ενώ το πότε θα πραγματοποιούνται οι μεταφορές θα εξαρτηθεί από τις διαδικασίες που θα ακολουθεί ξεχωριστά κάθε συμμετέχον κράτος.

Ποιοι θα μεταφέρονται στη Ρουάντα και ποιες εξαιρέσεις προβλέπονται

Το σχέδιο των return hubs αφορά συγκεκριμένη κατηγορία μεταναστών και δεν προβλέπει τη μεταφορά όλων όσοι εισέρχονται ή διαμένουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα. Ειδικότερα, στο πρόγραμμα θα μπορούν να ενταχθούν υπήκοοι τρίτων χωρών που βρίσκονται παράνομα σε ένα από τα πέντε κράτη που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία και για τους οποίους έχει εκδοθεί εκτελεστή απόφαση επιστροφής ή απομάκρυνσης. Αντίθετα, εκτός του πεδίου εφαρμογής θα παραμείνουν όσοι δικαιούνται άσυλο ή διεθνή προστασία, όσοι διαθέτουν άλλη νόμιμη βάση παραμονής, καθώς και οι ασυνόδευτοι ανήλικοι. Πριν από οποιαδήποτε μεταφορά θα προηγείται εξατομικευμένη αξιολόγηση, ώστε να εξετάζονται τα δεδομένα κάθε περίπτωσης και να διαπιστώνεται εάν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Βασικός όρος για την εφαρμογή του σχεδίου είναι η τήρηση του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και στην αρχή της μη επαναπροώθησης. Αυτό σημαίνει ότι κανένα πρόσωπο δεν θα πρέπει να μεταφέρεται σε χώρα όπου υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να υποστεί απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση. Οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες υποστηρίζουν ότι οι συγκεκριμένες εγγυήσεις θα αποτελέσουν βασικό στοιχείο της συμφωνίας, ενώ η εξέταση κάθε υπόθεσης ξεχωριστά θα προηγείται της διαδικασίας απομάκρυνσης.

Άδεια διαμονής, στέγαση και δυνατότητες ένταξης για τους μετανάστες

Για όσους μεταφερθούν στη Ρουάντα, το σχέδιο προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία υποδοχής και υποστήριξης. Με την άφιξή τους θα λαμβάνουν άδεια διαμονής και αρχικά θα εγκαθίστανται σε κέντρο υποδοχής, το οποίο σχεδιάζεται να λειτουργεί ως προσωρινή και ανοιχτή δομή φιλοξενίας. Εκεί θα τους παρέχονται οι βασικές υπηρεσίες και αγαθά που είναι απαραίτητα για την καθημερινή τους διαβίωση, όπως στέγαση, τροφή και πρόσβαση σε κατάλληλες συνθήκες υγιεινής. Αφού ολοκληρωθεί το αρχικό στάδιο υποδοχής, προβλέπεται η μετακίνησή τους σε καταλύματα μεγαλύτερης διάρκειας. Παράλληλα, θα έχουν τη δυνατότητα να παραμείνουν στη χώρα και να επιχειρήσουν να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση, στέγαση και δυνατότητες απασχόλησης στην αγορά εργασίας, με απώτερο στόχο να αποκτήσουν οικονομική και κοινωνική αυτονομία. Ωστόσο, η παραμονή στη Ρουάντα δεν θα αποτελεί τη μοναδική επιλογή για τους μεταφερόμενους. Όσοι δεν επιθυμούν να εγκατασταθούν στη χώρα θα μπορούν να αποχωρήσουν οικειοθελώς, είτε επιστρέφοντας στο κράτος καταγωγής τους είτε επιλέγοντας κάποια άλλη χώρα στην οποία έχουν δικαίωμα νόμιμης εισόδου. Για όσους επιλέξουν την επιστροφή στην πατρίδα τους προβλέπεται, επίσης, η δυνατότητα συμμετοχής σε προγράμματα υποστήριξης, ώστε να διευκολυνθεί η διαδικασία επανένταξής τους.

Το κόστος λειτουργίας και η εμπλοκή διεθνών οργανισμών

Ένα από τα βασικά ζητήματα που βρίσκονται ακόμη υπό διαπραγμάτευση αφορά τη χρηματοδότηση του εγχειρήματος. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία θα αναλάβουν το άμεσο κόστος λειτουργίας των δομών, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων και των προγραμμάτων κατάρτισης. Η ακριβής οικονομική αποτίμηση δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και αποτελεί μέρος των συζητήσεων με τη Ρουάντα. Στο τραπέζι βρίσκεται, παράλληλα, η αξιοποίηση ήδη διαθέσιμων εγκαταστάσεων, ώστε να περιοριστούν οι δαπάνες και να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας μέσα από τη συνεργασία των πέντε κρατών. Εξετάζεται, επίσης, η δυνατότητα χρήσης ευρωπαϊκών κονδυλίων για τη χρηματοδότηση δράσεων ένταξης και υποστήριξης των ανθρώπων που θα μεταφερθούν. Σημαντική θεωρείται και η πιθανή συμμετοχή διεθνών οργανισμών. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ), έπειτα από σχετικό αίτημα της Ρουάντας, εξετάζει εάν μπορεί να συνδράμει στην παροχή φροντίδας και βοήθειας στους μεταφερόμενους, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλιστούν οι απαραίτητες εγγυήσεις. Η συνδρομή του θα μπορούσε να αφορά την υποδοχή, την υποστήριξη κατά τη διαδικασία ένταξης, αλλά και την παροχή βοήθειας σε όσους επιλέξουν να επιστρέψουν οικειοθελώς στις χώρες καταγωγής τους. Αντίστοιχα, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες βρίσκεται σε επαφή με τις πέντε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με αντικείμενο την παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης, ώστε το μοντέλο να είναι συμβατό με το προσφυγικό δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι εγγυήσεις, ο έλεγχος και το νομικό πλαίσιο της πρωτοβουλίας

Παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις για τη λειτουργία των δομών, προβλέπεται να δημιουργηθεί ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης και αξιολόγησης της εφαρμογής της συμφωνίας. Αποστολή του θα είναι να ελέγχει εάν τηρούνται οι όροι του προγράμματος και εάν οι διαδικασίες πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες εγγυήσεις. Οι άνθρωποι που θα μεταφερθούν στη Ρουάντα θα διατηρούν, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, πρόσβαση στο νομικό σύστημα και σε υπηρεσίες νομικής συνδρομής, υπό τους ίδιους όρους που ισχύουν για τους νόμιμους κατοίκους της χώρας υποδοχής. Σε ό,τι αφορά τη νομική βάση της πρωτοβουλίας, οι πέντε χώρες υποστηρίζουν ότι η δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να στηριχθεί στον νέο ευρωπαϊκό Κανονισμό Επιστροφών, ο οποίος προβλέπει τη δυνατότητα σύναψης συμφωνιών με τρίτες χώρες για τον συγκεκριμένο σκοπό. Εκτιμούν, επομένως, ότι το μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να παραβιάζονται οι ευρωπαϊκές και διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρούνται όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες. Αναγνωρίζουν, ωστόσο, ότι η πρωτοβουλία ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με δικαστικές προσφυγές σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο, αλλά και με αποφάσεις που θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν τη νομιμότητα επιμέρους πτυχών της. Για τον περιορισμό αυτών των κινδύνων, βρίσκονται σε διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιδιώκοντας να διαμορφώσουν ένα όσο το δυνατόν πιο σαφές και νομικά κατοχυρωμένο πλαίσιο πριν από την έναρξη της εφαρμογής του σχεδίου.

## Η συνεργασία με τη Ρουάντα και οι ευρύτεροι στόχοι των πέντε χωρών

Η συμφωνία δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη δημιουργία δομών υποδοχής και επιστροφής μεταναστών, καθώς οι διαπραγματεύσεις περιλαμβάνουν και άλλες μορφές συνεργασίας ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Ρουάντα. Σύμφωνα με πληροφορίες από ανώτατες πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, στο πλαίσιο των επαφών εξετάζονται δυνατότητες συνεργασίας στον τομέα της νόμιμης μετανάστευσης, αλλά και πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν συζητηθεί βρίσκεται η χορήγηση υποτροφιών σε αριστούχους μαθητές από τη Ρουάντα, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να έρθουν στην Ελλάδα και να σπουδάσουν σε ξενόγλωσσα προγράμματα ελληνικών πανεπιστημίων. Η συγκεκριμένη πρόταση συνδέεται με την επιδίωξη της αφρικανικής χώρας να ενισχύσει τις διεθνείς σχέσεις της και την παρουσία της στην Ευρώπη. Από την πλευρά των πέντε ευρωπαϊκών κρατών, η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, η οποία περιλαμβάνει αναπτυξιακές συνεργασίες και συμπράξεις με χώρες που βρίσκονται κατά μήκος των βασικών μεταναστευτικών διαδρομών. Όπως υποστηρίζουν, η μετανάστευση αποτελεί μια διεθνή πρόκληση που απαιτεί συνεργασία και επιμερισμό ευθυνών, αντί να μεταφέρεται αποκλειστικά στις χώρες εκτός Ευρώπης. Στόχος, σύμφωνα με την επιχειρηματολογία τους, είναι να περιοριστούν οι επικίνδυνες και παράτυπες διαδρομές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές, και να διαμορφωθεί ένα πιο οργανωμένο σύστημα διαχείρισης των επιστροφών. Η διετής πιλοτική περίοδος αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό τεστ για το κατά πόσο το συγκεκριμένο μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη, να ανταποκριθεί στους στόχους που έχουν τεθεί και να διασφαλίσει την προστασία των δικαιωμάτων όσων θα υπαχθούν σε αυτό.

0 ΣΧΟΛΙΑ

Προσθήκη Σχόλιου