Γιατί η καρδιά δεν εμφανίζει σχεδόν ποτέ καρκίνο; Η απάντηση εντυπωσιάζει
Η καρδιά είναι το μοναδικό όργανο του ανθρώπινου σώματος που φαίνεται να προστατεύεται σε μεγάλο βαθμό από τον καρκίνο, ένα φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να εξηγήσουν πλήρως. Πλέον, όχι μόνο εκτιμούν ότι έχουν εντοπίσει την απάντηση, αλλά θεωρούν ότι τα ευρήματά τους ενδέχεται να ανοίξουν τον δρόμο για ριζικά νέες θεραπείες απέναντι σε διάφορες μορφές καρκίνου. Μία από τις προσεγγίσεις που εξετάζονται είναι η εφαρμογή εξωτερικής πίεσης στα καρκινικά κύτταρα, με στόχο να ανασταλεί η ανάπτυξή τους.
Ο πρωτοπαθής καρκίνος της καρδιάς, δηλαδή η μορφή της νόσου κατά την οποία ο όγκος αναπτύσσεται απευθείας στον καρδιακό ιστό και δεν αποτελεί μετάσταση από κάποιο άλλο όργανο, είναι εξαιρετικά σπάνιος. Εκτιμάται ότι προσβάλλει μόλις το 0,02% του πληθυσμού στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ακόμη και σε αυτές τις σπάνιες περιπτώσεις, έως και το 90% των όγκων είναι καλοήθεις, γεγονός που σημαίνει ότι είναι πολύ απίθανο να εξαπλωθούν σε άλλα όργανα ή ιστούς. Ωστόσο, ακόμη και ένας καλοήθης όγκος μπορεί να αποβεί θανατηφόρος, εάν μεγαλώσει τόσο ώστε να εμποδίσει τη ροή του αίματος.
Γιατί η καρδιά προστατεύεται από τον καρκίνο
Εδώ και χρόνια είναι γνωστό ότι η καρδιά στερείται ενός βασικού χαρακτηριστικού που καθιστά άλλα μεγάλα όργανα πιο ευάλωτα στον καρκίνο: της συχνής κυτταρικής διαίρεσης. Στους περισσότερους ιστούς και όργανα του σώματος, τα κύτταρα διαιρούνται διαρκώς, προκειμένου να αντικαταστήσουν όσα έχουν παλιώσει ή υποστεί βλάβες. Όσο συχνότερα συμβαίνει αυτή η διαδικασία, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης σφαλμάτων στο DNA, δηλαδή μεταλλάξεων που ενδέχεται να οδηγήσουν σε καρκίνο. Αντίθετα, τα κύτταρα του καρδιακού μυός, γνωστά ως καρδιομυοκύτταρα, σταματούν σε μεγάλο βαθμό να διαιρούνται λίγο μετά τη γέννηση και στη συνέχεια αυξάνονται κυρίως σε μέγεθος, καθώς μεγαλώνουμε. «Τα νεκρά καρδιακά κύτταρα δεν αντικαθίστανται, σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τα κύτταρα που επενδύουν το έντερο και ανανεώνονται κάθε πέντε έως δέκα ημέρες. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ο καρκίνος του εντέρου είναι τόσο συχνός», εξηγεί ο δρ Κλάους Βίτε, σύμβουλος καρδιολόγος στο Ινστιτούτο Καρδιαγγειακής και Μεταβολικής Ιατρικής του Λιντς.
VIRAL
Ο ρόλος της μηχανικής πίεσης και της πρωτεΐνης Nesprin-2
Ωστόσο, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Τεργέστης στην Ιταλία εντόπισαν έναν ακόμη πιθανό λόγο για τον οποίο ο καρκίνος της καρδιάς είναι τόσο σπάνιος. Σύμφωνα με τη μελέτη τους, τα καρκινικά κύτταρα ενδέχεται να μην μπορούν να επιβιώσουν από τις ισχυρές μηχανικές δυνάμεις που ασκούνται διαρκώς πάνω τους σε ένα όργανο το οποίο συστέλλεται και διαστέλλεται έως και 100.000 φορές την ημέρα. Η συνεχής αυτή μηχανική καταπόνηση, που προκαλείται από την αντλητική λειτουργία της καρδιάς, φαίνεται να εμποδίζει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων προτού αυτά προλάβουν να εγκατασταθούν στον ιστό. Για να ελέγξουν τη θεωρία τους, οι επιστήμονες της Τεργέστης εισήγαγαν ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα σε ποντίκια, των οποίων οι καρδιές είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να λειτουργούν με πολύ χαμηλότερο ρυθμό από τον φυσιολογικό. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Science, έδειξαν ότι όταν μειωνόταν σημαντικά η μηχανική επιβάρυνση της καρδιάς, τα καρκινικά κύτταρα άρχιζαν να πολλαπλασιάζονται. Αντίθετα, όταν η καρδιά λειτουργούσε κανονικά, τα κύτταρα πέθαιναν.
Η εξήγηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο ότι τα καρκινικά κύτταρα ουσιαστικά «συνθλίβονται» από τις κινήσεις της καρδιάς. Η αντλητική λειτουργία του οργάνου φαίνεται ότι ενεργοποιεί έναν επιπλέον μηχανισμό, ο οποίος εμποδίζει τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων που αναπτύσσονται στον καρδιακό ιστό. Συγκεκριμένα, διεγείρει την παραγωγή μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται Nesprin-2. Η πρωτεΐνη αυτή μεταφέρει ένα σήμα στον πυρήνα του καρκινικού κυττάρου, δίνοντάς του ουσιαστικά εντολή να σταματήσει να αναπαράγεται, καθώς το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται δεν είναι κατάλληλο για την ανάπτυξή του. Όταν, όμως, η καρδιά σταματά να χτυπά ή λειτουργεί με πολύ χαμηλότερο ρυθμό, η συγκεκριμένη πρωτεΐνη δεν παράγεται. Η επικεφαλής της έρευνας, καθηγήτρια Μοριακής Βιολογίας Σερένα Ζακίνια, εξήγησε ότι τα ευρήματα δείχνουν πως το περιβάλλον της καρδιάς είναι δυσμενές για τα καρκινικά κύτταρα, εν μέρει επειδή η συνεχής μηχανική δραστηριότητά της περιορίζει φυσικά την ανάπτυξή τους.
Νέες προοπτικές για τη θεραπεία άλλων μορφών καρκίνου
Με βάση αυτά τα ευρήματα, η ερευνητική ομάδα εξετάζει πλέον την ανάπτυξη μιας φορητής ιατρικής συσκευής, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση άλλων μορφών καρκίνου, όπως του δέρματος ή του μαστού. Η συσκευή θα ασκεί ανάλογη μηχανική πίεση στην περιοχή του όγκου, επιχειρώντας να περιορίσει την ανάπτυξη των κακοήθων κυττάρων. Παράλληλα, και άλλες ερευνητικές ομάδες στρέφονται στη χρήση εξωτερικής πίεσης ως πιθανής θεραπευτικής προσέγγισης, σε ένα πεδίο που είναι γνωστό ως μηχανοθεραπεία. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Γκάλγουεϊ πραγματοποίησαν πρόσφατα μελέτη, αξιοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη για να εξετάσουν τι συμβαίνει στα καρκινικά κύτταρα όταν δέχονται εξωτερική πίεση από τους γύρω ιστούς. Τα αποτελέσματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν νωρίτερα μέσα στη χρονιά στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, έδειξαν ότι η πίεση εμποδίζει τα καρκινικά κύτταρα να απορροφήσουν το νερό που χρειάζονται, ώστε να μεγαλώσουν αρκετά και στη συνέχεια να διαιρεθούν. Με αυτόν τον τρόπο, αναστέλλεται ο πολλαπλασιασμός τους.
Ωστόσο, η εφαρμογή εξωτερικής πίεσης στους όγκους ενδέχεται να κρύβει και κινδύνους. Ο δρ Έοϊν ΜακΈβοϊ, αναπληρωτής καθηγητής Βιοϊατρικής Μηχανικής και μέλος της ερευνητικής ομάδας του Γκάλγουεϊ, επισημαίνει ότι, παρότι η πίεση μπορεί να αναστείλει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων ενεργοποιώντας συγκεκριμένες πρωτεΐνες, δεν αποτελεί απαραίτητα ασφαλή λύση σε όλες τις περιπτώσεις. Όπως ανέφερε, η εξωτερική συμπίεση ενός όγκου, για παράδειγμα ενός κακοήθους μελανώματος, της πιο επικίνδυνης μορφής καρκίνου του δέρματος, θα μπορούσε να επιβραδύνει την ανάπτυξή του. Ωστόσο, υπάρχουν επίσης επιστημονικές αναφορές σύμφωνα με τις οποίες η συμπίεση όγκων σε ορισμένους ιστούς μπορεί να ενθαρρύνει την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων. Για τον λόγο αυτό, η ομάδα του Γκάλγουεϊ θεωρεί ότι μια ασφαλέστερη προσέγγιση θα ήταν η ανάπτυξη φαρμάκων που θα στοχεύουν πρωτεΐνες όπως η Nesprin-2, καθιστώντας τα καρκινικά κύτταρα ευάλωτα ακόμη και σε χαμηλότερα επίπεδα μηχανικής πίεσης που ασκούνται φυσιολογικά στο σώμα. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να περιοριστεί η ανάπτυξη και η διαίρεσή τους. Σχολιάζοντας τη νέα αυτή προσέγγιση, ο δρ Βίτε χαρακτήρισε την ιδέα ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, σημειώνοντας ότι μια φορητή συσκευή ενδεχομένως θα μπορούσε να ασκεί επαρκή πίεση στα καρκινικά κύτταρα ώστε να σταματά την ανάπτυξή τους ή, εναλλακτικά, να αναπτυχθεί ένας τρόπος παραγωγής πρωτεϊνών όπως η Nesprin-2, οι οποίες θα μεταφέρουν στα καρκινικά κύτταρα το μήνυμα ότι βρίσκονται σε ένα ακατάλληλο περιβάλλον για να επιβιώσουν.
0 ΣΧΟΛΙΑ