Πήρε στον λαιμό της εκείνη κι άλλα 8 άτομα; Θα μπορούσε άλλος πιλότος στην θέση της 20χρονης να γλιτώσει την συντριβή του Learjet 60;

Η αεροπορική τραγωδία που συγκλόνισε τις Ηνωμένες Πολιτείες και ολόκληρη την παγκόσμια αεροναυτική κοινότητα, με τη συντριβή του ιδιωτικού αεροσκάφους Learjet 60 (με αριθμό νηολόγησης N722BD) στη Φλόριντα, συνεχίζει να βρίσκεται στο μικροσκόπιο των αρχών και των ειδικών. Πέρα από τις φρικτές εικόνες της πρόσκρουσης και την ανείπωτη θλίψη για την απώλεια των εννέα επιβαινόντων, το κεντρικό ερώτημα που μονοπωλεί τις συζητήσεις στα fora των πιλότων και στα social media είναι αμείλικτο: Θα μπορούσε ένας πιο έμπειρος κυβερνήτης ή κάποιος άλλος πιλότος να αποτρέψει το μοιραίο;

Το χρονικό της μοιραίας πτήσης και το αδιέξοδο στα 35.000 πόδια

Η πτήση ξεκίνησε ως ένα τυπικό, ρουτινιάρικο επαγγελματικό ταξίδι από το Όστιν του Τέξας με προορισμό τις ηλιόλουστες παραλίες των Μπαχαμών. Στο πιλοτήριο βρίσκονταν ο 55χρονος έμπειρος κυβερνήτης Τζεφ Γκρέγκορι (Jeff Gregory) και η 20χρονη συγκυβερνήτης Νατάλια (Nathalia), η οποία διέθετε εμπορικό δίπλωμα και τύπο αεροσκάφους (type rating) για το Learjet 60, με περίπου 1.300 ώρες πτήσης στο ενεργητικό της.

Ωστόσο, καθώς το δικινητήριο τζετ διέσχιζε την ακτογραμμή της Φλόριντα κρουζάροντας στα 35.000 πόδια, βρέθηκε αντιμέτωπο με μια εφιαλτική, αόρατη παγίδα: ακραίες καιρικές συνθήκες, ραγδαία πτώση της θερμοκρασίας στους -47°C, μέτρια αναταραχή και ύπουλη παγοποίηση. Με την ελπίδα να βρουν ομαλότερο αέρα, το πλήρωμα ζήτησε άδεια από τον πύργο ελέγχου να ανέβει στα 37.000 πόδια. Εκεί ακριβώς άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την καταστροφή.

VIRAL

First Dates: «Οπότε εντελώς λάθος πήγε!», η αποκάλυψη για τα γούστα και η ανατροπή στο ραντεβού

Το τερμάτισε η Ιωάννα Τούνη: Άλλαξε εντελώς το σαλόνι της για τα Χριστούγεννα – «Ο πιο ωραίος στολισμός που είχα ποτέ»

Ποιος είναι ο Γιώργος Περρής που στέλνει η Κύπρος στη Eurovision: Η ζωή και η καριέρα – «Είμαι γκέι, υπερήφανος και χαρούμενος»

Η παγίδα του πάγου και το «Cooffin Corner»

Οι ειδικοί στην ανάλυση ατυχημάτων εξηγούν ότι το Learjet 60, όπως και πολλά αεροσκάφη αυτής της κατηγορίας, διαθέτει μικρό ρύγχος, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες του ενσωματωμένου ραντάρ καιρού να ανιχνεύσει εγκαίρως ταχύτατα αναπτυσσόμενα υπερκύματα (supercells). Το πλήρωμα πέταξε μέσα σε μια καταιγίδα που γεννούσε καθαρό πάγο (clear ice) υπό ασυνήθιστα χαμηλές θερμοκρασίες.

Ο καθαρός πάγος είναι ύπουλος διότι μεταναστεύει στο επάνω μέρος της πτέρυγας, αλλοιώνοντας την αεροδυναμική της ροή. Σύμφωνα με δοκιμές της NASA, μόλις δύο λεπτά συσσώρευσης τέτοιου πάγου μπορούν να μειώσουν τη μέγιστη άντωση έως και 30% και να μειώσουν τη γωνία προσβολής stall κατά 8 μοίρες. Στα 35.000 πόδια, το Learjet κινούνταν ήδη κοντά στο λεγόμενο «coffin corner» —την επικίνδυνη ζώνη όπου τα όρια υψηλής και χαμηλής ταχύτητας συμπιέζονται επικίνδυνα. Με επιπλέον βάρος από φθηνό καύσιμο που είχε φορτωθεί στο Τέξας, το περιθώριο λάθους ήταν πρακτικά ανύπαρκτο.

Το δίλημμα του πιλότου: Πιέζεις κάτω ή τραβάς το Υoke;

Όταν το αεροσκάφος άρχισε να χάνει ύψος ανεξέλεγκτα, οι πιλότοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με έναν ψυχολογικό και τεχνικό Γολγοθά. Σε μια απροσδόκητη καθιδύση, το φυσικό ένστικτο ενός πιλότου που θέλει να κερδίσει ύψος είναι να τραβήξει το πηδάλιο (yoke) προς τα πίσω. Ωστόσο, με παγωμένες πτέρυγες, η ενέργεια αυτή επιδεινώνει αμέσως το stall, ενώ ταυτόχρονα οι συναγερμοί υπερβολικής ταχύτητας (overspeed) ούρλιαζαν στην καμπίνα.

Για να ανακτήσει κάποιος τον έλεγχο σε μια τέτοια κατάσταση, απαιτείται η αντιδιαισθητική κίνηση να σπρώξεις το ρύγχος προς τα κάτω για να ξανακερδίσεις ταχύτητα —ακόμα κι αν βρίσκεσαι ήδη σε καθιδύση—, αποφεύγοντας παράλληλα να τραβήξεις υπερβολικά το yoke κατά την ανάκτηση, ώστε να μην διαλυθούν οι επιφάνειες ελέγχου από την αεροδυναμική πίεση.

Θα μπορούσε ένας άλλος πιλότος να το σώσει;

Το ερώτημα αυτό αγγίζει άμεσα και την κριτική που δέχθηκε η 20χρονη συγκυβερνήτης για τις επικοινωνίες της με τον πύργο ελέγχου εν μέσω πανικού, αντί να επικεντρωθεί αποκλειστικά στη βοήθεια προς τον κυπελλούχο (αρχή «aviate, navigate, communicate»). Ωστόσο, έμπειροι αναλυτές της αεροπορίας τονίζουν ότι το ζήτημα δεν είναι θέμα ηλικίας ή φύλου, αλλά φυσικής και αεροδυναμικής αδυναμίας.

Ακόμη και ένας βετεράνος κυβερνήτης εκατομμυρίων ωρών πτήσης θα βρισκόταν αντιμέτωπος με ένα σχεδόν ανυπέρβλητο «μαύρο κουτί» συνθηκών: συνδυασμός ακραίας παγοποίησης σε μεγάλο υψόμετρο, απώλειας αντώσεως, σύγκρουσης με υπερκύματα που δεν φαινόταν στο ραντάρ και ταχύτατης κάθοδος που ξεπερνούσε τα όρια του αεροσκάφους. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, όταν ένα αεροσκάφος εισέλθει σε τέτοιο βαθμό αποσταθεροποίησης σε συνθήκες «coffin corner» με σοβαρή παγοποίηση, η δυνατότητα σωτηρίας είναι ελάχιστη έως μηδενική, ανεξάρτητα από ποιος κάθεται στις θέσεις ελέγχου.

Η τραγωδία στη Φλόριντα παραμένει μια βαριά υπένθμιση ότι απέναντι στα ακραία στοιχεία της φύσης και στις οριακές αεροδυναμικές συνθήκες, η ανθρώπινη εμπειρία συχνά φτάνει στα απόλυτα όριά της.