Το Ντουμπάι κατασκευάζει μια νέα διαδρομή για να παρακάμψει τα Στενά του Ορμούζ

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Στο επίκεντρο της παγκόσμιας γεωπολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας έχει βρεθεί τους τελευταίους μήνες μια στενή θαλάσσια λωρίδα που ενώνει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό: τα Στενά του Ορμούζ. Με πλάτος που στο πιο στενό σημείο τους δεν ξεπερνά τα 55 χιλιόμετρα —ενώ οι βασικοί ναυτιλιακοί διάδρομοι περιορίζονται σε μόλις 3 χιλιόμετρα—, τα στενά αυτά αποτελούν την «καρδιά» της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Καθημερινά, από αυτό το κρίσιμο πέρασμα διακινούνται περισσότερα από 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και προϊόντων, ποσότητα που αντιστοιχεί στο εντυπωσιακό 20% της συνολικής παγκόσμιας ζήτησης.

Ωστόσο, η κλιμάκωση της έντασης και η εμπόλεμη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή έχουν μετατρέψει τη θαλάσσια αυτή περιοχή σε ζώνη υψηλού κινδύνου. Τα ασφάλιστρα των πλοίων και τα τέλη διέλευσης έχουν εκτοξευθεί σε δυσθεώρητα ύψη, με το κόστος ανά διέλευση για ένα υπερδεξαμενόπλοιο να εκτινάσσεται από τα 200.000 δολάρια σε περιόδους ειρήνης έως και τα 15 εκατομμύρια δολάρια. Ως άμεσο αποτέλεσμα, η ροή των πετρελαϊκών μεταφορών μέσω του Ορμούζ έχει μειωθεί σχεδόν κατά 30%, ενώ οι ανοιχτές απειλές του Ιράν για πιθανό πλήρες κλείσιμο του περάσματος σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης δημιουργούν εφιαλτικά σενάρια για τις οικονομίες του Κόλπου.

Η ευάλωτη θέση του Ντουμπάι και η ανάγκη για ριζικές λύσεις

Ιδιαίτερα ευάλωτα απέναντι σε αυτό το ασταθές σκηνικό είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), και ειδικότερα το Ντουμπάι. Εκεί βρίσκεται το λιμάνι Jebel Ali, το μεγαλύτερο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, η δραστηριότητα του οποίου συνδέεται άμεσα με πάνω από το 36% του συνολικού ΑΕΠ του εμιράτου. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι δομικό: προκειμένου τα πλοία να αποπλεύσουν από το λιμάνι και να φτάσουν στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς, υποχρεούνται να διασχίσουν τα επικίνδυνα Στενά του Ορμούζ.

Για να θωρακίσουν την οικονομία τους και να μηδενίσουν την εξάρτησή τους από αυτόν τον γεωπολιτικό «όμηρο», τα ΗΑΕ έχουν σχεδιάσει και υλοποιούν μια σειρά από τιτάνια κατασκευαστικά έργα υποδομής. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται φιλόδοξες ιδέες, τεράστιοι αγωγοί, υπόγεια αποθηκευτικά κέντρα και σύγχρονα χερσαία δίκτυα μεταφορών.

Το μεγαλόπνοο όραμα και τα ανυπέρβλητα εμπόδια της «διώρυγας της ερήμου»

Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα σχέδια που είδαν το φως της δημοσιότητας προέβλεπε τη δημιουργία μιας τεράστιας τεχνητής διώρυγας μήκους περίπου 90 χιλιομέτρων, η οποία θα διέσχιζε εξ ολοκλήρου την άγονη έρημο των Εμιράτων, συνδέοντας τον Περσικό Κόλπο με τις ασφαλέστερες ανατολικές ακτές και παρακάμπτοντας πλήρως το Ορμούζ. Το σχέδιο αυτό, που σχεδιάστηκε αρχικά από αρχιτεκτονικά γραφεία του Ντουμπάι, δεν περιοριζόταν στη ναυσιπλοΐα, αλλά φιλοδοξούσε να μεταμορφώσει την ενδοχώρα, δημιουργώντας τεχνητές οάσεις και νέους οικισμούς γύρω από το νερό.

Ωστόσο, το εν λόγω εγχείρημα προσκρούει σε ανυπέρβλητα εμπόδια της γεωλογίας και των νόμων της φυσικής. Το κυριότερο εμπόδιο είναι η οροσειρά Hajar, με τις κορυφές της να φτάνουν τα 2.000 μέτρα υψόμετρο και τις χαμηλότερες πλαγιές να βρίσκονται 300 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η διάνοιξη μιας διώρυγας στο επίπεδο της θάλασσας μέσα από τέτοιου είδους συμπαγείς βράχους απαιτεί αφαίρεση όγκου υλικών που υπερβαίνει κάθε προηγούμενο στην ανθρώπινη ιστορία.

Εναλλακτικά, η κατασκευή δεξαμενών ανύψωσης (παρόμοιων με της Διώρυγας του Παναμά) απαιτεί τη συνεχή άντληση δισεκατομμυρίων λίτρων θαλασσινού νερού σε μεγάλα υψόμετρα μέσα στην έρημο, διαδικασία που θα απαιτούσε αστρονομική ενέργεια και τεράστιο κόστος συντήρησης εξαιτίας της μεταφοράς άμμου από τους ανέμους. Επιπλέον, μια τέτοια στενή διόρυγα θα αποτελούσε εξαιρετικά ευάλωτο στόχο σε περίπτωση στρατιωτικής σύγκρουσης.

Η στρατηγική επιτυχία: Αγωγοί, υπόγεια αποθέματα και το λιμάνι της Fujairah

Αντί για την ανέφικτη διώρυγα, τα ΗΑΕ επέλεξαν μιαν άλλη, απολύτως ρεαλιστική και αποτελεσματική οδό: τη μεταφορά του πετρελαίου μέσω χερσαίων αγωγών απευθείας προς τις ανατολικές ακτές της χώρας, στον Κόλπο του Ομάν και τον Ινδικό Ωκεανό.

Ήδη από το 2012 τέθηκε σε λειτουργία ο στρατηγικός αγωγός Abu Dhabi Crude Oil Pipeline (ADCOP), ενώ η κατασκευή ενός δεύτερου, επιπλέον αγωγού υψηλής χωρητικότητας προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς. Με αυτόν τον τρόπο, η συντριπτική πλειονότητα της πετρελαϊκής παραγωγής των Εμιράτων διοχετεύεται με ασφάλεια στην ξηρά, παρακάμπτοντας εντελώς τη θαλάσσια ζώνη κινδύνου.

Το κομβικό σημείο αυτής της εναλλακτικής στρατηγικής είναι η παραθαλάσσια πόλη της Fujairah. Εκεί, τα τεράστια πετρελαιοφόρα μπορούν να δένουν και να φορτώνουν αργό πετρέλαιο ανά τακτά χρονικά διαστήματα χωρίς να πλησιάζουν τα Στενά του Ορμούζ. Για την υποστήριξη αυτής της τεράστιας δραστηριότητας, κατασκευάστηκε το συγκρότημα Almandus, μια από τις μεγαλύτερες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου στον κόσμο. Σκαμμένες βαθιά μέσα στα σπλάχνα των βουνών Hajar, τρεις τεράστιες υπόγειες σπηλιές μπορούν να φιλοξενήσουν έως και 42 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου (περίπου 6,7 δισεκατομμύρια λίτρα), προσφέροντας μέγιστη στρατηγική ασφάλεια.

Ο χερσαίος «ομφαλός» σύνδεσης: Το δίκτυο της Etihad Rail

Πέρα από το πετρέλαιο, παρέμενε το κρίσιμο ζήτημα της εισαγωγής βασικών εμπορευμάτων και τροφίμων, τα οποία μέχρι πρότινος εξαρτώνταν αποκλειστικά από θαλάσσιες μεταφορές μέσω του Ορμούζ προς το Ντουμπάι. Η λύση δόθηκε με την κατασκευή του τιτάνιου σιδηροδρομικού δικτύου Etihad Rail, συνολικού μήκους 900 χιλιομέτρων.

Το έργο αυτό —που απαιτούσε την κατασκευή εκατοντάδων γεφυρών, σπηλαίων και τη μετακίνηση τεράστιων όγκων χώματος— λειτουργεί πλέον ως ένας αποτελεσματικός «χερσαίος αγωγός εμπορευμάτων». Γιγαντιαίες εμπορευματικές αμαξοστοιχίες παραλαμβάνουν τα containers απευθείας από τα πλοία στη Fujairah και τα μεταφέρουν με ασφάλεια διασχίζοντας τα βουνά και την έρημο μέχρι τα κέντρα διανομής του Ντουμπάι, εξυπηρετώντας δεκάδες εκατομμύρια τόνα φορτίων ετησίως. Παράλληλα, το δίκτυο προσφέρει πλέον και επιβατικές μεταφορές υψηλής πολυτέλειας.

Ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θωρακίζονται αποτελεσματικά, άλλες χώρες της περιοχής —όπως το Κατάρ, του οποίου οι εξαγωγές βασίζονται στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που απαιτεί ακραίες συνθήκες ψύξης (-162°C) και δεν μπορεί να μεταφερθεί εύκολα με χερσαίους αγωγούς μεγάλων αποστάσεων— παραμένουν ιδιαίτερα εκτεθειμένες. Με τις στρατηγικές αυτές κινήσεις, το Ντουμπάι και τα ΗΑΕ αποδεικνύουν ότι η προσαρμοστικότητα και οι τεχνολογικές υποδομές μπορούν να μετατρέψουν ακόμη και τα μεγαλύτερα γεωπολιτικά αδιέξοδα σε ευκαιρίες βιώσιμης ανάπτυξης.