Πώς τρώνε, κοιμούνται και κάνουν ντους οι αεροσυνοδοί σε μια πτήση 18 ωρών

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Οι υπερμακρινές (ultra-long-haul) πτήσεις, όπως το θρυλικό δρομολόγιο χωρίς ενδιάμεσους σταθμούς από τη Σιγκαπούρη στη Νέα Υόρκη που διαρκεί περίπου 18 ώρες και 40 λεπτά, αποτελούν έναν πραγματικό άθλο τόσο για την τεχνολογία όσο και για τον ανθρώπινο οργανισμό. Ενώ οι επιβάτες περνούν τον χρόνο τους καθισμένοι στο σαλόνι βλέποντας ταινίες, τρώγοντας ή κοιμώνοντας, ελάχιστοι γνωρίζουν τι συμβαίνει πίσω από τις κλειστές πόρτες και τις υφασμάτιινες κουρτίνες, εκεί όπου το πλήρωμα καμπίνας δίνει τη δική του «μάχη» της αντοχής. Πώς καταφέρνουν οι αεροσυνοδοί και οι πιλότοι να παραμένουν ακμαίοι, πού ξεκουράζονται και τι τρώνε σε ένα ταξίδι που διαρκεί σχεδόν μια ολόκληρη μέρα; Η απάντηση κρύβεται σε μια περίπλοκη αρχιτεκτονική και σε αυστηρότατους κανόνες ασφαλείας.

Από τις στενές καρέκλες στα κρυφά «καταφύγια» της οροφής

Δεν πέρασαν πολλά χρόνια από τότε που η ξεκούραση του πληρώματος σε μεγάλες πτήσεις θύμιζε μαρτύριο. Στις πρώτες δεκαετίες των υπερακεάνιων ταξιδιών, τα αεροσκάφη όπως το θρυλικό Boeing 747 δεν διέθεταν ειδικά διαμορφωμένους χώρους ανάπαυσης. Οι αεροσυνοδοί αναγκάζονταν να κοιμούνται σε απλές επιβάτικες θέσεις οριοθετημένες με μια λεπτή, διαπερατή κουρτίνα, εκτεθειμένοι στον αδιάκοπο θόρυβο της καμπίνας και στην παρουσία των επιβατών. Η χρόνια εξάντληση αποτελούσε σοβαρή απειλή για την ασφάλεια των πτήσεων, υποχρεώνοντας τελικά τις διεθνείς αρχές να θεσπίσουν αυστηρούς κανόνες υποχρεωτικής ανάπαυσης.

Η λύση δόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 κατά τον σχεδιασμό του Boeing 777. Οι μηχανείς παρατήρησαν ότι μεταξύ της οροφής της καμπίνας των επιβατών και του εξωτερικού κύτους του αεροσκάφους υπήρχε ένας μεγάλος, ανεκμετάλλευτος «νεκρός χώρος» — κάτι σαν μια σοφίτα σε σπίτι. Αξιοποιώντας αυτόν τον χώρο, δημιούργησαν τα περίφημα κρυφά διαμερίσματα ανάπαυσης (crew rest compartments).

Σήμερα, σε υπερσύγχρονα αεροσκάφη όπως το Airbus A350 και το Boeing 777, το πλήρωμα πληκτρολογεί έναν εξαψήφιο κωδικό σε μια βαριά ατσάλινη πόρτα, η οποία οδηγεί μέσω μιας στενής σκάλας σε έναν απομονωμένο, ηχομονωμένο όροφο πάνω από τα κεφάλια των επιβατών. Εκεί υπάρχουν άνετα κρεβάτια, προστατευμένα με κουρτίνες, ατομικός εξαερισμός και αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας.

Ο κανόνας των πιλότων: Γιατί απαγορεύεται να φάνε το ίδιο γεύμα

Η διατροφή σε ύψος 10.000 μέτρων διέπεται από κανόνες υψίστης ασφαλείας, ειδικά όταν πρόκειται για τους κυβερνήτες του αεροσκάφους. Για να αποτραπεί ο κίνδυνος μαζικής τροφικής δηλητηρίασης —όπως είχε συμβεί τραγικά σε ιστορική πτήση τάρτερ το 1975 με δεκάδες κρούσματα από αλλοιωμένα ομελέτα— οι πιλότοι υποχρεούνται να ακολουθούν αυστηρό διαχωρισμό στο μενού τους.

Εάν ο πρώτος κυβερνήτης επιλέξει κοτόπουλο, ο συγκυβερνήτης απαγορεύεται αυστηρά να αγγίξει το ίδιο πιάτο και πρέπει να καταναλώσει ψάρι ή κρέας από εντελώς διαφορετική παρτίδα προέλευσης. Ακόμη και η δοκιμή από το πιάτου του άλλου θεωρείται παράβαση καθήκοντος. Στο πιλοτήριο δεν επιτρέπονται ρίσκα: αν ένας πιλότος αδιαθετήσει, ο δεύτερος πρέπει να είναι απόλυτα ασφαλής.

Η φυσική των γεύσεων και το ψήσιμο χωρίς φούρνους μικροκυμάτων

Στην κουζίνα του πληρώματος (galley), η προετοιμασία των γευμάτων αποτελεί επίσης μια μικρή μηχανική πρόκληση. Λόγω των κινδύνων από πιθανές σπινθηροβολές και υπερφόρτωση του ηλεκτρικού δικτύου, στα αεροπλάνα δεν χρησιμοποιούνται ποτέ οικιακοί φούρνοι μικροκυμάτων. Αντιθέτως, επιστρατεύονται ειδικοί κλειστοί θάλαμοι ξηρής μεταφοράς αέρα (convection ovens), οι οποίοι λειτουργούν σαν βιομηχανικά πιστολάκια μαλλιών τεράστιας ισχύος, ζεσταίνοντας δεκάδες μερίδες ομοιόμορφα.

Ωστόσο, το φαγητό στον αέρα συχνά φαίνεται άγευστο στους επιβάτες και το πλήρωμα. Αυτό δεν οφείλεται στην κακή ποιότητα, αλλά στη φυσική του περιβάλλοντος: η υγρασία στην καμπίνα πέφτει κάτω από το 15%, με αποτέλεσμα να ξηραίνεται ο ρινικός βλεννογόνος και οι γευστικοί κάλυκες να χάνουν έως και το 30% της ευαισθησίας τους σε αλάτι και ζάχαρη. Για να αντισταθμίσουν αυτή την απώλεια, οι αεροπορικές εταιρείες προσθέτουν περισσότερα φυσικά μπαχαρικά και ντοματοχυμό στα μενού.

Το αιώνιο πρόβλημα της υγιεινής: Υπάρχει ντους στους αιθέρες;

Ένα από τα πιο συνηθισμένα ερωτήματα των επιβατών είναι αν το πλήρωμα μπορεί να κάνει ντους σε μια πτήση 18 ωρών. Η απάντηση είναι κατηγορηματικά αρνητική για τα περισσότερα αεροσκάφη. Παρότι στα θηριώδη Airbus A380 υπάρχουν πολυτελείς καμπίνες ντους, αυτές προορίζονται αποκλειστικά για τους επιβάτες της Πρώτης Θέσης, με χρονομετρημένη παροχή νερού ακριβώς 5 λεπτών.

Για τους αεροσυνοδούς στα Boeing 777 ή A350, το ντους είναι τεχνικά αδύνατο. Το νερό χρήσης στα αεροπλάνα μετράται με φαρμακευτική ακρίβεια από τους υπολογιστές, καθώς η μεταφορά έξτρα τόνων νερού συνεπάγεται τεράστια κατανάλωση καυσίμου από τους κινητήρες. Αντί για ντους, το πλήρωμα βασίζεται σε εξειδικευμένα προϊόντα ξηρής υγιεινής: υποαλλεργικές υγρές αντισηptικές πετσέτες, λοσιόν ενυδάτωσης και ξηρό σαμπουάν, καταφέρνοντας μέσα σε λίγα λεπτά στην τουαλέτα να ανανεώσουν πλήρως την εμφάνισή τους πριν επιστρέψουν στα καθήκοντά τους.

Η κρίσιμη ζώνη ασφαλείας στα κρεβάτια και η «παγίδα» του κιρκάδιου ρυθμού

Όταν έρχεται η ώρα της ανάπαυσης στα κρυφά δωμάτια, οι αεροσυνοδοί δεν αρκούνται απλώς στο να ξαπλώσουν. Ακόμη και μέσα στα απομονωμένα κρεβάτια τους, υποχρεούνται να φορούν και να κουμπώνουν σφιχτά ζώνες ασφαλείας πάνω από τις κουβέρτες τους. Ο λόγος είναι απολύτως κρίσιμος: η απροειδοποίητη αναταραχή (clear-air turbulence) μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά, χωρίς να καταγράφεται από τα ραντάρ, προκαλώντας απότομη πτώση του αεροσκάφους δεκάδες μέτρα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα. Ένας μη προσδεμένος υπάλληλος στην κλειστή σοφίτα κινδυνεύει σοβαρά να τραυματιστεί χτυπώντας στην οροφή.

Καθώς οι ώρες περνούν και ο δείκτης φτάνει στον 14ο-15ο, ο ανθρώπινος οργανισμός έρχεται αντιμέτωπος με την αποκαλούμενη «καμπή του κιρκάδιου ρυθμού». Η κόπωση γίνεται συντριπτική, η θερμοκρασία του σώματος πέφτει και ο εγκέφαλος παλεύει με τον μικρο-υπνωτισμό (microsleep) ακόμα και κατά τη διάρκεια της εξυπηρέτησης των επιβατών. Για να το αντιμετωπίσουν αυτό, οι ομάδες εργάζονται αυστηρά ανά ζεύγη, ελέγχοντας η μία την εγρήγορση της άλλης με συνεχείς ερωτήσεις και επικοινωνία.

Όταν τελικά το αεροσκάφος προσγειώνεται ομαλά στον προορισμό του, οι επιβάτες αποβιβάζονται απολαμβάνοντας την ταξιδιωτική τους εμπειρία, αγνοώντας συχνά ότι πίσω από κάθε χαμόγελο και κάθε φλιτζάνι καφέ κρύβεται ένας τιτάνιος, αόρατος αγώνας επαγγελματισμού, πειθαρχίας και ανθρώπινης αντοχής.