Απίστευτο: Άνοιξαν τάφους νεκρών από covid και έπαθαν σοκ! Γιατί οι σοροί είναι άθικτοι παρότι έχουν περάσει 6 χρόνια;
Η πανδημία του κορωνοϊού δεν άφησε πίσω της μόνο έναν βαρύ απολογισμό σε ανθρώπινες ζωές, αλλά και μια σειρά από δύσκολες συνέπειες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μέχρι σήμερα πολλές οικογένειες. Χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τους δικούς τους ανθρώπους σε μια περίοδο κατά την οποία οι κηδείες και οι ταφές πραγματοποιούνταν κάτω από αυστηρούς υγειονομικούς περιορισμούς, με ειδικά πρωτόκολλα και μέτρα προστασίας. Έξι χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας, οι συγκεκριμένες διαδικασίες φαίνεται πως εξακολουθούν να δημιουργούν προβλήματα, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις η χρήση αδιάβροχων πλαστικών σάκων και νάιλον καλυμμάτων γύρω από τις σορούς και τα φέρετρα έχει επηρεάσει τη φυσιολογική διαδικασία αποσύνθεσης. Το αποτέλεσμα είναι οικογένειες να καλούνται σήμερα να διαχειριστούν μια ιδιαίτερα δύσκολη πραγματικότητα, αρκετό καιρό μετά την απώλεια των συγγενών τους.
Οι πρώτες εκταφές και το σοκ για τις οικογένειες
Το πρόβλημα άρχισε να γίνεται πιο εμφανές το 2024, όταν πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες εκταφές ανθρώπων που είχαν χάσει τη ζωή τους από COVID-19. Σε αρκετές περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι, παρά την παρέλευση σημαντικού χρονικού διαστήματος, η αποσύνθεση των σορών δεν είχε ολοκληρωθεί. Για τους συγγενείς, η διαδικασία της εκταφής, η οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες αποτελεί ήδη μια δύσκολη στιγμή, μετατράπηκε σε μια ακόμη πιο επώδυνη εμπειρία. Άνθρωποι που είχαν αποχαιρετήσει τους δικούς τους αρκετά χρόνια νωρίτερα βρέθηκαν αντιμέτωποι ξανά με μια εικόνα που δεν περίμεναν να αντικρίσουν. Παράλληλα, το γεγονός ότι η φυσική διαδικασία αλλοίωσης της σορού δεν είχε προχωρήσει στον αναμενόμενο βαθμό δημιούργησε επιπλέον πρακτικά προβλήματα στις υπηρεσίες των κοιμητηρίων. Σε αρκετές περιοχές, οι συγγενείς χρειάστηκε να ενημερωθούν για νέες διαδικασίες, παρατάσεις ταφής ή επανενταφιασμό, ανάλογα με την κατάσταση που διαπιστώθηκε κατά την εκταφή.
Η τριετία, οι παρατάσεις και το πρόβλημα στους χώρους ταφής
Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει επιπλέον πίεση και στη λειτουργία των κοιμητηρίων, ιδιαίτερα στους μεγάλους δήμους όπου οι διαθέσιμοι χώροι ταφής είναι ήδη περιορισμένοι. Με βάση τους κανονισμούς των κοιμητηρίων, η τριετία αποτελεί τον ελάχιστο προβλεπόμενο χρόνο ταφής, μετά την παρέλευση του οποίου οι συγγενείς ενημερώνονται για την εκταφή. Παράλληλα, υπάρχει η δυνατότητα παράτασης της ταφής, η οποία μπορεί να φτάσει έως και τα πέντε χρόνια. Στην περίπτωση των θυμάτων του κορωνοϊού, ωστόσο, η διαπίστωση ότι η αποσύνθεση δεν έχει ολοκληρωθεί δημιουργεί ένα διαφορετικό και ιδιαίτερα σύνθετο ζήτημα. Οι συγγενείς βρίσκονται μπροστά σε μια διαδικασία που δεν αφορά μόνο τους ίδιους συναισθηματικά, αλλά συνδέεται και με τους κανονισμούς λειτουργίας των κοιμητηρίων και τη διαχείριση των περιορισμένων χώρων. Για πολλούς από αυτούς, η ανάγκη να επιστρέψουν στον τάφο και να αντιμετωπίσουν εκ νέου την απώλεια περιγράφεται ως μια εξαιρετικά ψυχοφθόρα εμπειρία.
VIRAL
Συγγενείς ανθρώπων που πέθαναν από κορωνοϊό κάνουν λόγο για ένα νέο «ψυχολογικό μαρτύριο», καθώς καλούνται να αντιμετωπίσουν τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες προγραμματισμένες ή μερικές εκταφές σε διάφορες περιοχές της χώρας. Ορισμένοι περιγράφουν την κατάσταση ως έναν εφιάλτη που επανέρχεται αρκετά χρόνια μετά τον θάνατο, ενώ άλλοι υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για μια διαδικασία που τους προκαλεί έντονη συναισθηματική φόρτιση. «Το σοκ δεν περιγράφεται. Πονάς με αυτό που γίνεται ξανά», αναφέρουν χαρακτηριστικά συγγενείς, περιγράφοντας τη στιγμή κατά την οποία αναγκάζονται να έρθουν και πάλι αντιμέτωποι με την απώλεια. Το ζήτημα έχει, ως εκ τούτου, και μια ιδιαίτερα σημαντική ανθρώπινη διάσταση, πέρα από τις πρακτικές δυσκολίες που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι υπηρεσίες των δήμων.
Τι προβλέπει η εγκύκλιος για τις εκταφές
Στην επικαιροποιημένη εγκύκλιο που εκδόθηκε το 2024 και αφορά, μεταξύ άλλων, τις γενικές οδηγίες για τις εκταφές, επισημαίνεται ότι δεν μπορεί να καθοριστεί με απόλυτη ακρίβεια ο χρόνος που απαιτείται για την ολοκλήρωση της αποσύνθεσης μιας σορού. Όπως αναφέρεται, σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των πτωματικών φαινομένων διαδραματίζει η σύσταση του εδάφους στο οποίο πραγματοποιείται ο ενταφιασμός. Ειδικά για τις περιπτώσεις ανθρώπων που απεβίωσαν από κορωνοϊό και κατά την εκταφή διαπιστώνεται ότι δεν έχουν αποσυντεθεί πλήρως, η εγκύκλιος προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία. Όταν η σορός βρίσκεται μέσα σε ανθεκτικό και αδιάβροχο σάκο με φερμουάρ, συνιστάται η αφαίρεση του σάκου και η περαιτέρω διαχείριση σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς των κοιμητηρίων. Παράλληλα, ζητείται από τις αρμόδιες δημοτικές υπηρεσίες να επιδεικνύουν τον απαιτούμενο σεβασμό και να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να περιορίζεται η περιττή ταλαιπωρία των συγγενών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης στην αποφυγή οικονομικών επιβαρύνσεων, πέρα από τα απολύτως αναγκαία έξοδα που συνδέονται με τη διαδικασία.
Αφαίρεση του νάιλον και νέος ενταφιασμός
Κατά τη διάρκεια του 2024 και του 2025, σε αρκετούς δήμους όπου πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες εκταφές ανθρώπων που είχαν πεθάνει από COVID-19, εφαρμόστηκε η διαδικασία αφαίρεσης των πλαστικών σάκων, όπως προβλέπεται από την εγκύκλιο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όταν διαπιστωνόταν ότι η αποσύνθεση δεν είχε ολοκληρωθεί, πραγματοποιούνταν εκ νέου ενταφιασμός, ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για να συνεχιστεί η φυσική διαδικασία. Σε άλλες περιπτώσεις, οι δήμοι προχώρησαν σε παρατάσεις της ταφής, χωρίς να επιβαρύνουν οικονομικά τους συγγενείς. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Καβάλας, όπου τον Φεβρουάριο του 2026 ελήφθη σχετική απόφαση. Σύμφωνα με αυτή, κατά τις εκταφές που πραγματοποιήθηκαν μετά την παρέλευση πέντε ετών διαπιστώθηκε ότι οι σοροί παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό αδιάλυτες, γεγονός που αποδόθηκε στη χρήση πλαστικών σάκων κατά την περίοδο της πανδημίας. Στα κοιμητήρια του Δήμου Καβάλας υπολογίζεται ότι περίπου 150 περιστατικά βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση και απαιτείται αφαίρεση των πλαστικών καλυμμάτων και νέος ενταφιασμός, ώστε να παραμείνουν θαμμένα για τουλάχιστον έναν ακόμη χρόνο και να ολοκληρωθεί η αποσύνθεση.
Τι συμβαίνει στον Βόλο
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στον Βόλο. Ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Κοιμητηρίων του δήμου, Γιάννης Πολυμενίδης, έχει αναφέρει ότι στις περιπτώσεις που έχουν ελεγχθεί μέχρι σήμερα η αποσύνθεση δεν είχε ολοκληρωθεί. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο Δήμος προχώρησε σε τροποποιήσεις του κανονισμού, προβλέποντας δωρεάν παραμονή των συγκεκριμένων ταφών κατά το τέταρτο και το πέμπτο έτος, καθώς και μειωμένη χρέωση από το έκτο έτος και μετά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε ο κ. Πολυμενίδης, περίπου 600 άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους από κορωνοϊό ενταφιάστηκαν στο κοιμητήριο του Κούκου, ενώ περίπου 100 ακόμη σχετικές ταφές πραγματοποιήθηκαν στα περιφερειακά κοιμητήρια του δήμου. Μετά την ολοκλήρωση της πενταετίας, η υπηρεσία ξεκίνησε δοκιμαστικές παρεμβάσεις, κατά τις οποίες οι εργαζόμενοι αποκαλύπτουν το σημείο του σάκου, τον ανοίγουν και προσθέτουν χώμα, πριν καλύψουν ξανά τον τάφο. Στόχος είναι να βελτιωθούν οι συνθήκες που ευνοούν την αποσύνθεση. Ο ίδιος εκτίμησε ότι, ακόμη και μετά από αυτή την παρέμβαση, ενδέχεται να απαιτηθούν επιπλέον δύο έως τρία χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης και η αναζήτηση λύσης
Στη Θεσσαλονίκη, το ζήτημα έχει λάβει επίσης σημαντικές διαστάσεις. Ο νέος πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης, Κώστας Τσιαπακίδης, έχει αναφέρει ότι από το 2025 έως και τον Αύγουστο του 2026 ανοίχτηκαν περίπου 800 τάφοι ανθρώπων που είχαν πεθάνει από κορωνοϊό, από τους συνολικά 1.200 που βρίσκονται στα κοιμητήρια Ευόσμου και είχαν προγραμματιστεί από την προηγούμενη διοίκηση. Όπως ανέφερε, κατά τις εκταφές διαπιστώθηκε ότι η αποσύνθεση δεν είχε ολοκληρωθεί. Σε πρώτη φάση, μέσα στο 2025, είχε επιχειρηθεί το σκίσιμο του νάιλον, όμως και κατά τις εκταφές του 2026 διαπιστώθηκε ότι, παρά την παρέμβαση, η διαδικασία δεν είχε προχωρήσει στον απαιτούμενο βαθμό. Ο κ. Τσιαπακίδης αναζητά πλέον μια λύση που θα επιτρέψει να συνεχιστεί η αποσύνθεση χωρίς να απαιτηθεί νέα εκταφή. Μία από τις προτάσεις που εξετάζονται είναι η χρήση ειδικού βελτιωτικού χώματος πάνω από τους τάφους, ώστε να δημιουργηθούν καταλληλότερες συνθήκες για την αλλοίωση των σορών. Η αποτελεσματικότητα της μεθόδου αναμένεται να αξιολογηθεί στην πράξη, με τον χρόνο εφαρμογής να υπολογίζεται περίπου στους έξι μήνες.
Στόχος να αποφευχθούν νέες εκταφές
Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, ο κ. Τσιαπακίδης έχει ήδη αναφέρει ότι ακυρώθηκαν τα προγραμματισμένα ραντεβού για μερικές εκταφές νεκρών, προκειμένου να δοκιμαστεί πρώτα η λύση της παρέμβασης μέσω του χώματος. Εφόσον η συγκεκριμένη μέθοδος αποδειχθεί αποτελεσματική, εξετάζεται το ενδεχόμενο να εφαρμοστεί και στους υπόλοιπους τάφους που αντιμετωπίζουν αντίστοιχο πρόβλημα. Η επιλογή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και από ανθρώπινη πλευρά, καθώς στόχος είναι να αποφευχθεί μια νέα, επώδυνη διαδικασία για τους συγγενείς των θυμάτων. Όπως έχει επισημανθεί, οι οικογένειες έχουν ήδη περάσει μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο και η επαναφορά της διαδικασίας της εκταφής μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ψυχολογική τους κατάσταση. Για τον λόγο αυτό, οι αρμόδιες υπηρεσίες αναζητούν λύσεις που θα επιτρέψουν την ολοκλήρωση της φυσικής αποσύνθεσης χωρίς περιττές παρεμβάσεις. Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό σε αρκετές περιοχές της χώρας και οι επόμενοι μήνες αναμένεται να δείξουν αν οι νέες πρακτικές μπορούν να περιορίσουν την ανάγκη για επαναλαμβανόμενες εκταφές και να δώσουν μια πιο οριστική λύση σε ένα πρόβλημα που εξακολουθεί να βαραίνει τις οικογένειες, έξι χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας.
0 ΣΧΟΛΙΑ