Ποιος είναι ο Ηλίας Κασιδιάρης: Από το ναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής στη νέα απόπειρα πολιτικής επιστροφής
Ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν αποτελεί μια συνηθισμένη περίπτωση πολιτικού που γνώρισε την άνοδο, την πτώση και σήμερα επιχειρεί μια επιστροφή. Η διαδρομή του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με μία από τις πλέον σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής ιστορίας: την άνοδο της Χρυσής Αυγής, τη διείσδυσή της στο Κοινοβούλιο και, τελικά, τη δικαστική αναγνώριση της οργάνωσης ως εγκληματικής. Στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, ο Κασιδιάρης αποφυλακίστηκε από τις φυλακές Δομοκού, έχοντας εκτίσει την ποινή που του επιβλήθηκε για την υπόθεση της Χρυσής Αυγής. Έξω από τις φυλακές τον περίμεναν υποστηρικτές του, ενώ ο ίδιος έδωσε ήδη το στίγμα της επόμενης ημέρας, προαναγγέλλοντας επιστροφή στην πολιτική και τη δημιουργία νέου εθνικού κόμματος. Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει ένα ερώτημα που η ελληνική πολιτική σκηνή έχει κληθεί να αντιμετωπίσει επανειλημμένα: πώς ένα πρόσωπο που συνδέθηκε τόσο στενά με μια καταδικασμένη εγκληματική οργάνωση επιχειρεί να επανέλθει στο πολιτικό προσκήνιο και να διεκδικήσει εκ νέου χώρο στη δημόσια ζωή;
Η άνοδος μέσα από τη Χρυσή Αυγή
Ο Κασιδιάρης αναδείχθηκε πολιτικά μέσα από τη Χρυσή Αυγή και εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα στελέχη της. Η δημόσια εικόνα του δεν οικοδομήθηκε γύρω από τη μετριοπάθεια, τη θεσμική συναίνεση ή την αναζήτηση πολιτικών συγκλίσεων. Αντιθέτως, στηρίχθηκε σε μια επιθετική πολιτική επικοινωνία, έντονο εθνικιστικό λόγο και διαρκή αντιπαράθεση με τους πολιτικούς αντιπάλους. Η παρουσία του στη Χρυσή Αυγή τον έφερε στην πρώτη γραμμή της οργάνωσης και αργότερα στο Κοινοβούλιο. Στις εκλογές του 2012 εξελέγη βουλευτής και η εικόνα του άρχισε να αποκτά πανελλήνια αναγνωρισιμότητα. Η κοινοβουλευτική του παρουσία, ωστόσο, δεν αποτέλεσε μετάβαση σε έναν περισσότερο θεσμικό πολιτικό λόγο. Αντιθέτως, σειρά επεισοδίων και δημόσιων συγκρούσεων ενίσχυσαν την εικόνα ενός πολιτικού που αντιλαμβανόταν την πολιτική αντιπαράθεση κυρίως ως σύγκρουση και όχι ως διαδικασία δημοκρατικού διαλόγου. Αυτό υπήρξε ένα από τα χαρακτηριστικά που καθόρισαν την πολιτική του φυσιογνωμία: η διαρκής προσπάθεια μετατροπής της πολιτικής αντιπαράθεσης σε πεδίο συμβολικής και επικοινωνιακής σύγκρουσης.
Η Χρυσή Αυγή και η δικαστική καμπή
Η μεγάλη τομή ήρθε με τη δικαστική διαδικασία για τη Χρυσή Αυγή. Το 2020, το Εφετείο Αθηνών έκρινε ότι η Χρυσή Αυγή αποτελούσε εγκληματική οργάνωση και ο Κασιδιάρης καταδικάστηκε για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης. Η απόφαση αποτέλεσε ιστορικό σημείο αναφοράς για την ελληνική Δικαιοσύνη και την δημοκρατική λειτουργία των θεσμών. Ο ίδιος αρνήθηκε την κατηγορία και διατήρησε τη δική του πολιτική εκδοχή για τα γεγονότα. Η δικαστική απόφαση, ωστόσο, αποτέλεσε το καθοριστικότερο γεγονός της πολιτικής του διαδρομής. Από εκείνο το σημείο και μετά, η πολιτική του ταυτότητα δεν μπορούσε πλέον να εξεταστεί ανεξάρτητα από την καταδίκη του και την ιστορική αποτίμηση της Χρυσής Αυγής.
Τον Μάιο του 2020, λίγο πριν από την καταδικαστική απόφαση, ο Κασιδιάρης αποχώρησε από τη Χρυσή Αυγή και ανακοίνωσε την ίδρυση νέου πολιτικού σχηματισμού. Το νέο εγχείρημα παρουσιάστηκε ως διαφορετική πολιτική πρόταση, όμως η ιδεολογική συνέχεια με το προηγούμενο πολιτικό περιβάλλον ήταν εμφανής. Το κόμμα «Έλληνες» συνιστούσε την απόπειρά του να συγκροτήσει έναν αυτοτελή πολιτικό σχηματισμό, εδραιωμένο σε έναν έντονα εθνικιστικό ιδεολογικό πυρήνα και σε μια οξυμένη, συστηματικά αντισυστημική ρητορική, η οποία επένδυε στη βαθιά αμφισβήτηση του υφιστάμενου πολιτικού και θεσμικού κατεστημένου.
VIRAL
Η προσπάθεια αυτή, όμως, συνάντησε θεσμικό εμπόδιο. Το 2023 ο Άρειος Πάγος απέκλεισε τον σχηματισμό από τις εκλογές. Στο σκεπτικό που δημοσιοποιήθηκε περιλαμβάνονταν ιδιαίτερα βαριές κρίσεις για τον πολιτικό χαρακτήρα του σχηματισμού και τη σχέση του με τον Κασιδιάρη. Η δικαστική απόφαση έκρινε, μεταξύ άλλων, ότι η πραγματική ηγεσία του κόμματος ασκούνταν από τον ίδιο και ότι ο πολιτικός του λόγος συνδεόταν με τη βία, την ξενοφοβία και την αποδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών. Έτσι, η προσπάθεια να αποκτήσει ξανά άμεση κοινοβουλευτική εκπροσώπηση μέσω του κόμματός του ανακόπηκε.
Οι «Σπαρτιάτες» και ο πολιτικός δούρειος ίππος
Η επόμενη κίνηση υπήρξε περισσότερο σύνθετη. Αφού αποκλείστηκε από τις εκλογές, ο Κασιδιάρης ανακοίνωσε ότι θα στηρίξει τους «Σπαρτιάτες». Το κόμμα κατάφερε τελικά να εισέλθει στη Βουλή στις εκλογές του Ιουνίου 2023, λαμβάνοντας 4,64% και εκλέγοντας 12 βουλευτές. Η εξέλιξη αυτή απέδειξε ότι ο Κασιδιάρης, παρά τον αποκλεισμό του από την εκλογική διαδικασία, εξακολουθούσε να διαθέτει σημαντική επιρροή σε ένα τμήμα του εκλογικού σώματος. Ο ίδιος αντιμετώπισε την επιτυχία των «Σπαρτιατών» ως πολιτική δικαίωση. Από την άλλη πλευρά, η δημόσια συζήτηση επικεντρώθηκε ακριβώς στο αντίθετο: κατά πόσο ένας πολιτικός σχηματισμός μπορούσε να λειτουργήσει ως όχημα επιστροφής ενός προσώπου που είχε αποκλειστεί από την εκλογική διαδικασία.
Η Καθημερινή είχε επισημάνει τότε ότι οι περισσότεροι από τους νεοεκλεγέντες βουλευτές των «Σπαρτιατών» είχαν προηγουμένως σχέση με το κόμμα «Έλληνες» του Κασιδιάρη. Η υπόθεση των «Σπαρτιατών» ανέδειξε έτσι ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα: η απαγόρευση ενός πολιτικού φορέα δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και εξαφάνιση της πολιτικής επιρροής του προσώπου που βρισκόταν πίσω από αυτόν. Η θεσμική απαγόρευση ενός πολιτικού σχηματισμού δεν συνεπάγεται αυτομάτως την εξάλειψη της πολιτικής επιρροής του προσώπου που τον καθοδηγούσε. Η κοινωνική απήχηση, η ιδεολογική ταύτιση και τα δίκτυα υποστήριξης μπορούν να διατηρηθούν, ακόμη και όταν ο ίδιος ο φορέας παύει να υφίσταται. Έτσι, η πολιτική επιρροή δύναται να ανασυγκροτηθεί υπό διαφορετική οργανωτική μορφή, παρακάμπτοντας τους αρχικούς θεσμικούς περιορισμούς.
Η φυλακή ως πολιτικό σκηνικό
Τα χρόνια της κράτησης δεν σήμαναν για τον Κασιδιάρη πολιτική σιωπή. Αντιθέτως, η φυλακή μετατράπηκε σε ένα ιδιότυπο πολιτικό σκηνικό. Μέσω δηλώσεων, αναρτήσεων και παρεμβάσεων συνέχισε να απευθύνεται στους υποστηρικτές του και να παρουσιάζει τον εαυτό του ως πολιτικό πρόσωπο που διώκεται από το «σύστημα». Αυτή η ρητορική αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της πολιτικής του στρατηγικής: η δικαστική καταδίκη και ο αποκλεισμός από την εκλογική διαδικασία παρουσιάζονται όχι ως συνέπειες συγκεκριμένων δικαστικών κρίσεων, αλλά ως απόδειξη μιας υποτιθέμενης πολιτικής δίωξης. Πρόκειται για ένα μοτίβο που συναντάται συχνά σε ακραία αντισυστημικά πολιτικά κινήματα: η σύγκρουση με τους θεσμούς μετατρέπεται σε στοιχείο πολιτικής ταυτότητας.
Η σύγκρουση με τους θεσμούς μπορεί να μετατραπεί σε βασικό συστατικό μιας πολιτικής ταυτότητας, όταν ένα πολιτικό πρόσωπο παρουσιάζει συστηματικά τις δικαστικές, διοικητικές ή κοινοβουλευτικές αποφάσεις ως εκφάνσεις ενός εχθρικού «κατεστημένου». Μέσω αυτής της ρητορικής, η θεσμική αντιπαράθεση παύει να αντιμετωπίζεται ως αναμενόμενη λειτουργία του κράτους δικαίου και αποκτά χαρακτήρα πολιτικής νομιμοποίησης. Η αμφισβήτηση των θεσμών λειτουργεί τότε ως μηχανισμός συσπείρωσης του ακροατηρίου, ενισχύοντας την αντισυστημική πολιτική αφήγηση. Παράλληλα, καλλιεργείται η αντίληψη ότι το πολιτικό υποκείμενο βρίσκεται σε διαρκή αντιπαράθεση με ένα υποτιθέμενο πανίσχυρο πολιτικό και θεσμικό κατεστημένο, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τη συσπείρωση και την ιδεολογική πόλωση.
Η σημερινή επιστροφή και η μάταιη προσπάθεια ανασυγκρότησης
Σήμερα, μετά την αποφυλάκισή του, ο Κασιδιάρης επιχειρεί να επανέλθει. Το μήνυμα που έστειλε κατά την έξοδό του από τη φυλακή ήταν σαφές: δηλώνει αποφασισμένος να επιστρέψει στην πολιτική και έχει προαναγγείλει νέο πολιτικό σχηματισμό. Ωστόσο, η επιστροφή του δεν αποτελεί απλή υπόθεση. Το νομικό πλαίσιο και οι προηγούμενες αποφάσεις του Αρείου Πάγου αποτελούν σημαντικά εμπόδια, ενώ ήδη έχει ξεκινήσει δημόσια συζήτηση μεταξύ νομικών και πολιτικών για το εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να συμμετάσχει ξανά σε εκλογική διαδικασία. Επομένως, το πολιτικό του μέλλον δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τη δική του βούληση ή από την εκλογική απήχηση που μπορεί να διατηρεί. Θα κριθεί και από το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα επιχειρήσει να κινηθεί.
Μια πολιτική διαδρομή που δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το παρελθόν
Η περίπτωση Κασιδιάρη είναι, τελικά, περισσότερο από την ιστορία ενός πολιτικού προσώπου. Είναι η ιστορία της μετατόπισης ενός ακραίου πολιτικού μορφώματος από το περιθώριο στο Κοινοβούλιο, της θεσμικής του σύγκρουσης με τη Δημοκρατία και της προσπάθειας ανασύνταξης μετά τη δικαστική καταδίκη της ηγεσίας του. Ο Κασιδιάρης υπήρξε κεντρικό πρόσωπο αυτής της πορείας. Η εικόνα του πολιτικού που οικοδομήθηκε μέσα από τη Χρυσή Αυγή, ενισχύθηκε μέσα από την κοινοβουλευτική προβολή, συνέχισε μέσα από το κόμμα «Έλληνες» και βρήκε νέο όχημα μέσω των «Σπαρτιατών» δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένη από τη δικαστική ιστορία της οργάνωσης. Η αποφυλάκισή του σήμερα ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο. Δεν σημαίνει, όμως, ότι διαγράφει το προηγούμενο.Το ακριβώς αντίθετο θα έλεγε κανείς.
Η πολιτική του επιστροφή θα πραγματοποιηθεί υπό τη βαριά σκιά μιας καταδίκης για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και μιας δικαστικής απόφασης που έθεσε ευθέως στο επίκεντρο τη σχέση του πολιτικού του εγχειρήματος με τη βία, τον ρατσισμό, τη μισαλλοδοξία και την απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών. Το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν ο Ηλίας Κασιδιάρης επιθυμεί να επιστρέψει. Αυτό το έχει καταστήσει απολύτως σαφές. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν η ελληνική κοινωνία και οι θεσμοί της θα επιτρέψουν σε ένα πολιτικό σχέδιο που έχει ήδη συνδεθεί τόσο έντονα με την ιστορία της Χρυσής Αυγής να αποκτήσει εκ νέου κοινοβουλευτική έκφραση.
Διαβάστε επίσης
Και αυτή τη φορά, το διακύβευμα δεν εξαντλείται σε μια εκλογική αναμέτρηση. Η επιστροφή του Ηλία Κασιδιάρη συνιστά μια σκληρή δοκιμασία για τα δημοκρατικά ανακλαστικά της κοινωνίας και την ανθεκτικότητα των θεσμών απέναντι σε πολιτικές πρακτικές που έχουν ήδη στιγματιστεί από τη δικαστική ιστορία της Χρυσής Αυγής. Η κάλπη μπορεί να μετρήσει ψήφους, δεν μπορεί, όμως, να εξαλείψει το πολιτικό και θεσμικό αποτύπωμα μιας διαδρομής που έχει συνδεθεί με τον αυταρχισμό, την πολιτική πόλωση και την απαξίωση της δημοκρατικής ομαλότητας.
0 ΣΧΟΛΙΑ