Σκέρτσος για τη φωτιά στη Χαλκιδική: Η πολιτική αντιπαράθεση πάνω από την «καταστροφή που δεν ζήσαμε»

Η πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στην περιοχή Κασσανδρεία-Σίβηρη στη Χαλκιδική δεν εξελίχθηκε μόνο σε ένα επιχειρησιακό και περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά μετατράπηκε γρήγορα και σε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης. Η διαφορετική ανάγνωση της έκτασης και της σοβαρότητας του φαινομένου ανέδειξε για ακόμη μία φορά το ζήτημα της πολιτικής διαχείρισης των φυσικών καταστροφών και, κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο η εκάστοτε κυβέρνηση επιχειρεί να αποτιμήσει την αποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού.

Ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, σε ανάρτησή του στο Facebook, επιχείρησε να δώσει μια τεκμηριωμένη, όπως υποστηρίζει, εικόνα των συνεπειών της πυρκαγιάς, χρησιμοποιώντας στοιχεία του Copernicus, ενώ παράλληλα εξαπέλυσε πολιτική επίθεση στην αντιπολίτευση για τον τρόπο με τον οποίο περιέγραψε το μέγεθος της καταστροφής.

Τα αριθμητικά δεδομένα και η πολιτική τους σημασία

Σύμφωνα με την ανάρτηση του υπουργού, η συνολική καμένη έκταση στην Κασσανδρεία – Σίβηρη ανέρχεται σε 2.500 στρέμματα. Από αυτά, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Copernicus που επικαλείται, περίπου 700 στρέμματα αφορούν ανέκαθεν δασικές εκτάσεις, ενώ τα υπόλοιπα 1.800 στρέμματα χαρακτηρίζονται ως μη δασικές, δασωμένες και εκχερσωμένες εκτάσεις.

Φωτιά στη Χαλκιδική: Η πολιτική σύγκρουση για τα 2.500 στρέμματα και το κυβερνητικό αφήγημα

Ο Σκέρτσος επισημαίνει ακόμη ότι η συνολική έκταση του πρώτου ποδιού της Χαλκιδικής ανέρχεται σε 334.000 στρέμματα, ενώ περίπου 10.000 ιδιοκτησίες στους δύο όμορους δήμους βρέθηκαν σε κίνδυνο, αλλά τελικά διασώθηκαν. Η παράθεση των αριθμών δεν είναι πολιτικά ουδέτερη. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης κυβερνητικής αφήγησης περί αποτελεσματικότητας του κράτους, σύμφωνα με την οποία η αξιολόγηση μιας πυρκαγιάς δεν πρέπει να περιορίζεται στην έκταση που κάηκε, αλλά να συνυπολογίζει και την έκταση της απειλής που αποτράπηκε.

«Μια πολύ επικίνδυνη πυρκαγιά που θα μπορούσε να αποβεί μοιραία»

Ο υπουργός αποδίδει ιδιαίτερη έμφαση στη δράση των κρατικών και τοπικών φορέων. Στην ανάρτησή του ευχαριστεί τις πυροσβεστικές δυνάμεις, τη δασική υπηρεσία, την αστυνομία, το λιμενικό, τις ένοπλες δυνάμεις, τους εθελοντές και την τοπική αυτοδιοίκηση. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, όλοι αυτοί οι φορείς «περιόρισαν στον ελάχιστο βαθμό μια πολύ επικίνδυνη πυρκαγιά που θα μπορούσε να αποβεί μοιραία για το πρώτο πόδι της Χαλκιδικής». Εδώ εντοπίζεται μια κρίσιμη διάσταση της πολιτικής επιχειρηματολογίας: η αξιολόγηση της κρατικής αποτελεσματικότητας ex ante και ex post. Δηλαδή, δεν αξιολογείται μόνο το αποτέλεσμα που καταγράφηκε, αλλά και το δυνητικό μέγεθος της καταστροφής που αποφεύχθηκε.

«Το κράτος λειτούργησε αποτελεσματικά»: Η πολιτική αποτίμηση Σκέρτσου για τη φωτιά στη Χαλκιδική

Η σύγκρουση με την αντιπολίτευση

Το πιο καθαρά πολιτικό σκέλος της παρέμβασης αφορά την αντιπολίτευση. Ο Σκέρτσος υποστηρίζει ότι η περιγραφή της πυρκαγιάς ως «μεγάλης καταστροφής» υποβαθμίζει την επιχειρησιακή προσπάθεια όσων συμμετείχαν στην κατάσβεση. «Η αντιπολίτευση που κάνει λόγο για μεγάλη καταστροφή στη Χαλκιδική ας σκεφτεί ότι έτσι ακυρώνει το έργο των ίδιων των πυροσβεστών αλλά και τη βιωμένη πραγματικότητα των ανθρώπων που είδαν με τα μάτια τους στο πεδίο τις προσπάθειες του κρατικού μηχανισμού», σημειώνει. Η συγκεκριμένη διατύπωση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικής επικοινωνίας μέσω αντιστροφής του πλαισίου. Η κυβέρνηση δεν επιδιώκει απλώς να αντικρούσει την κριτική για την πυρκαγιά, αλλά να μεταφέρει το επίκεντρο της συζήτησης από την καταστροφή στην αποτελεσματικότητα της πρόληψης και της επιχειρησιακής απόκρισης.

Φωτιά στη Χαλκιδική: Η μάχη των αριθμών, των εντυπώσεων και της πολιτικής ευθύνης

«Η καταστροφή που δεν ζήσαμε»

Η πιο χαρακτηριστική φράση της παρέμβασης είναι η κατακλείδα: «Κάποια στιγμή πρέπει να μάθουμε να αναγνωρίζουμε συλλογικά και την καταστροφή που δεν ζήσαμε διότι το κράτος λειτούργησε αποτελεσματικά». Πρόκειται για μια πολιτικά ισχυρή διατύπωση, καθώς επιχειρεί να εισαγάγει στην πολιτική λογοδοσία έναν παράγοντα που είναι εγγενώς δύσκολο να μετρηθεί: το υποθετικό αποτέλεσμα μιας καταστροφής που αποτράπηκε.

Από την οπτική της πολιτικής επιστήμης, η συζήτηση στη Χαλκιδική υπερβαίνει επομένως την αποτίμηση μιας πυρκαγιάς. Αφορά το ποιος έχει το δικαίωμα να ορίσει την πραγματικότητα μιας κρίσης, ποια δεδομένα θεωρούνται καθοριστικά και με ποιον τρόπο η επιχειρησιακή διαχείριση μετατρέπεται σε πολιτικό κεφάλαιο. Η κυβέρνηση επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει την αποτροπή μιας δυνητικά μεγαλύτερης καταστροφής, ενώ η αντιπολίτευση έχει κίνητρο να εστιάσει στις αδυναμίες και στις απώλειες. Σε κάθε περίπτωση, η τελική αξιολόγηση μιας τέτοιας κρίσης απαιτεί τεκμηριωμένη αποτίμηση, διαφάνεια στα δεδομένα και θεσμική λογοδοσία, πέρα από την επικοινωνιακή διαχείριση και την κομματική αντιπαράθεση.