Η σκληρή αλήθεια του Θεόδωρου Πάγκαλου – Γιατί είχε απόλυτο δίκιο με το «μαζί τα φάγαμε»

Στην πιο κρίσιμη καμπή της μεταπολιτευτικής μας ιστορίας, προκάλεσε σεισμό στο πολιτικό σκηνικό και θύελλα οργής στην ελληνική κοινωνία η διαβόητη ατάκα του Θεόδωρου Πάγκαλου «μαζί τα φάγαμε». Για την πλειονότητα των πολιτών εκλήφθηκε ως μια απροκάλυπτη προσπάθεια συμψηφισμού, κυνισμού και αποποίησης των εγκληματικών ευθυνών του πολιτικού προσωπικού. Ωστόσο, αν αποστασιοποιηθεί κανείς από τη συναισθηματική φόρτιση και αναλύσει τη δομή και τη λειτουργία του ελληνικού κράτους, διαπιστώνει ότι η δήλωση αυτή συμπυκνώνει μια σκληρή, αδιαμφισβήτητη και διαχρονική αλήθεια.

Η αμοιβαία σχέση εξουσίας και κοινωνίας

Στο δημόσιο διάλογο και τις τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις, η κυρίαρχη ρητορική υποστηρίζει ότι το πολιτικό σύστημα «εκπαίδευσε» και διέφθειρε έναν αθώο λαό μέσω της διαπλοκής, της ατιμωρησίας και της πελατειακής νοοτροπίας. Όμως, η πραγματικότητα υπήρξε πάντοτε αμφίδρομη. Οι πολιτικοί δεν έδρασαν σε εργαστηριακό κενό αέρος. Αντιθέτως, η συμπεριφορά τους διαμορφώθηκε, τροφοδοτήθηκε και συντηρήθηκε από τις πιεστικές απαιτήσεις και τις προσδοκίες της ίδιας της κοινωνικής βάσης.

Ο πολίτης επιζητούσε συστηματικά το ρουσφέτι, τον φωτογραφικό διορισμό στο Δημόσιο, την ανοχή στη φοροδιαφυγή, την πολεοδομική αυθαιρεσία και τη ρύθμιση προσωπικών υποθέσεων παράπλευρα από τις νόμιμες διαδικασίες. Το πολιτικό σύστημα, απουσία θεσμικών αντιβάρων, ανταποκρίθηκε πρόθυμα σε αυτή τη ζήτηση, προσφέροντας διευκολύνσεις με αντάλλαγμα την εκλογική στήριξη. Διαμορφώθηκε έτσι μια μακροχρόνια, σιωπηρή συνεννοχή συνενοχής, όπου η εξουσία μοίραζε προνόμια και ο λαός προσέφερε τη δημοκρατική του νομιμοποίηση.

VIRAL

Θρίλερ στον Άγιο Δημήτριο: Το μπουκάλι τζιν, η κατεβασμένη βερμούδα και τα σημάδια στο λαιμό του 34χρονου αστυνομικού – Τι εξετάζει το Ανθρωποκτονιών!

Ελένη Μπόνια: «Την έσπρωξα στον γκρεμό» – Η σοκαριστική ομολογία του εραστή που «πάγωσε» το πανελλήνιο και τα ανατριχιαστικά λεπτά της δολοφονίας!

Μητσοτάκης: Έρχεται πακέτο 2 δισ. ευρώ στη ΔΕΘ – Όλα τα μέτρα που εξετάζονται

Η συστηματική φοροδιαφυγή και η έλλειψη πολιτικής βούλησης

Η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα ουδέποτε υπήρξε ένα ευκαιριακό ή μεμονωμένο σύμπτωμα. Αποτελούσε θεμελιώδες, δομικό συστατικό του οικονομικού μας μοντέλου. Από τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους επιστήμονες υψηλού κύρους -όπως γιατρούς, δικηγόρους, μηχανικούς- έως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους επιτηδευματίες, η συστηματική υποδήλωση των πραγματικών εισοδημάτων θεωρούνταν σχεδόν κοινωνικά αποδεκτή πρακτική.

Η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα ουδέποτε υπήρξε ένα ευκαιριακό ή μεμονωμένο σύμπτωμα

Παρά τις συνεχείς και ηχηρές διακηρύξεις όλων των κομμάτων περί «πάταξης της φοροδιαφυγής», ουσιαστικές τομές, όπως η αυστηρή ποινικοποίηση κατά τα διεθνή πρότυπα, ουδέποτε εφαρμόστηκαν. Κανένα πολιτικό κόμμα δεν ρίσκαρε να συγκρουστεί με συμπαγείς επαγγελματικές ομάδες ή να δυσαρεστήσει ευρείες μάζες ψηφοφόρων. Το πολιτικό κόστος μιας τέτοιας σύγκρουσης θεωρούνταν καταστροφικό, με αποτέλεσμα την πλήρη παράλυση του ελεγκτικού μηχανισμού.

Η ανάγκη για συλλογική αυτοκριτική

Η φράση «μαζί τα φάγαμε» δεν υποστήριξε ποτέ ότι όλοι οι πολίτες έφαγαν τα ίδια ή με τον ίδιο τρόπο. Οι πολιτικοί, τα στελέχη του κρατικού μηχανισμού και οι ισχυροί του πλούτου οικειοποιήθηκαν τη μερίδα του λέοντος και φέρουν την κύρια ευθύνη για τη χρεοκοπία της χώρας. Ωστόσο, η πλατιά κοινωνική βάση συμμετείχε ενεργά στο ίδιο καταναλωτικό πρότυπο, απολαμβάνοντας τα πρόσκαιρα οφέλη ενός δανεικού και πλασματικού ευμαρισμού.

Η αποδοχή αυτής της πραγματικότητας δεν αθωώνει την πολιτική ηγεσία. Αντιθέτως, αποκαλύπτει τους βαθύτερους λόγους της συστημικής μας κατάρρευσης. Χωρίς την ειλικρινή αναγνώριση των συλλογικών και ατομικών μας ευθυνών, η χώρα θα παραμένει εγκλωβισμένη στον φαύλο κύκλο του λαϊκισμού, της μετάθεσης ευθυνών και της άρνησης της πραγματικότητας.