Θρίλερ με την πτήση 236: Το αεροπλάνο με 306 επιβάτες που έμεινε με 0% καύσιμα πάνω από τον ωκεανό

Ήταν μια τυπική νυχτερινή υπερατλαντική πτήση. Το ημερολόγιο έγραφε 24 Αυγούστου 2001. Στο αεροδρόμιο του Τορόντο στον Καναδά, ένα ολοκαίνουργιο αεροσκάφος τύπου Airbus A330 της εταιρείας Air Transat ετοιμαζόταν για την πτήση 236 με προορισμό τη Λισαβόνα της Πορτογαλίας. Στο αεροπλάνο επέβαιναν 293 επιβάτες και 13 μέλη πληρώματος. Οι επιβάτες χαλάρωναν στις θέσεις τους, πολλοί κοιμούνταν, ενώ οι αεροσυνοδοί μάζευαν τους δίσκους του δείπνου. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτό το σύγχρονο επίτευγμα της αεροναυπηγικής, σχεδιασμένο να υπολογίζει τα πάντα με απόλυτη ακρίβεια, θα μετατρεπόταν μέσα σε λίγες ώρες στο μεγαλύτερο ανεμόπτερο του κόσμου.

Στο πιλοτήριο βρίσκονταν δύο εξαιρετικά έμπειροι πιλότοι. Ο κυβερνήτης Ρόμπερτ Πισέ διέθετε στο ενεργητικό του περισσότερες από 16.000 ώρες πτήσης, ενώ ο συγκυβερνήτης Ντιρκ ντε Τζάγκερ είχε σχεδόν 5.000 ώρες. Το αεροσκάφος απογειώθηκε ομαλά και ανέβηκε στο υψόμετρο πλεύσης των 10.000 μέτρων. Όλα κυλούσαν βάσει σχεδίου, καθώς το αεροπλάνο εισερχόταν στον σκοτεινό ωκεάνιο διάδρομο πάνω από τον Ατλαντικό, σε μια περιοχή όπου η επικοινωνία με την ξηρά είναι εξασθενημένη και δεν υπάρχει κανένα σημείο γης για εκατοντάδες χιλιόμετρα.

Η αόρατη διαρροή και το μοιραίο λάθος στο πιλοτήριο

Ενώ οι επιβάτες αναπαύονταν, μια αόρατη καταστροφή είχε ήδη ξεκινήσει στο εσωτερικό του δεξιού κινητήρα. Λίγες ημέρες πριν την απογείωση, οι μηχανικοί εδάφους στο Τορόντο είχαν αντικαταστήσει τον δεξιό κινητήρα του αεροσκάφους. Όμως, λόγω έλλειψης χρόνου και προσοχής, χρησιμοποίησαν εξαρτήματα από παλαιότερο μοντέλο κινητήρα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια σωλήνωση καυσίμου υψηλής πίεσης να εφάπτεται οριακά με έναν υδραυλικό σωλήνα. Κατά τη διάρκεια της πτήσης, οι φυσιολογικές δονήσεις του κινητήρα έκαναν τον έναν σωλήνα να τρίβεται πάνω στον άλλον σαν πριόνι. Σταδιακά, δημιουργήθηκε μια τρύπα στο μέγεθος ενός δαχτύλου, από την οποία άρχισε να χύνεται στο κενό τεράστια ποσότητα κηροζίνης.

Στις 5:16 το πρωί, οι οθόνες του πιλοτηρίου εμφάνισαν αλλόκοτες ενδείξεις. Η πίεση του λαδιού στον δεξιό κινητήρα ανέβαινε, ενώ η θερμοκρασία του έπεφτε, ένα φαινόμενο που αντιέβαινε στη φυσική λογική των συστημάτων. Στην πραγματικότητα, το παγωμένο καύσιμο που έβγαινε από τη διαρροή έλουζε τους αισθητήρες, μπερδεύοντας τις μετρήσεις. Είκοσι λεπτά αργότερα, ο συγκυβερνήτης παρατήρησε μια σοβαρή ασυμμετρία στις δεξαμενές: η δεξιά δεξαμενή είχε πολύ λιγότερο καύσιμο από την αριστερή.

VIRAL

Γιατί η Θέουτα ανήκει στην Ισπανία και όχι στο Μαρόκο παρότι βρίσκεται στην Αφρικανική ήπειρο;

Φρίκη με τις αποκαλύψεις για τον Νίκο Μεταξά: Σκότωνε γυναίκες και μικρά κορίτσια και έβαζε τα πτώματά τους σε βαλίτσες

Εκτάκτως στο χειρουργείο ο Μιχάλης Χατζηγιάννης

Οι πιλότοι, θεωρώντας ότι πρόκειται για σφάλμα των αισθητήρων ή του υπολογιστή, αποφάσισαν να εφαρμόσουν την τυπική διαδικασία εξισορρόπησης. Στις 5:45, ο κυβερνήτης πίεσε το κουμπί που άνοιγε τη βαλβίδα μεταφοράς καυσίμου. Αυτή η ενέργεια αποδείχθηκε καθοριστική. Μέσω της ανοιχτής βαλβίδας, το καύσιμο από την υγιή αριστερή δεξαμενή άρχισε να ρέει προς τη δεξιά πλευρά, τροφοδοτώντας απευθείας τη διαρροή. Το αεροπλάνο έχανε πλέον τις τελευταίες εφεδρείες καυσίμου του πάνω από τη μέση του ωκεανού.

Σιγή πάνω από τον ωκεανό και η μάχη με τη βαρύτητα

Όταν οι πιλότοι συνειδητοποίησαν ότι η στάθμη των καυσίμων έπεφτε με δραματικό ρυθμό, άλλαξαν αμέσως πορεία κατευθυνόμενοι προς τις νήσους Αζόρες, όπου βρισκόταν η στρατιωτική βάση Λάζες, το μοναδικό σημείο προσγείωσης σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων. Όμως ο χρόνος είχε ήδη τελειώσει.

Στις 6:13, ο δεξιός κινητήρας έσβησε λόγω παντελούς έλλειψης καυσίμου. Δέκα λεπτά αργότερα, στις 6:23, ο αριστερός κινητήρας άρχισε να κάνει διακοπές και τελικά σίγησε εντελώς στις 6:26.

Ο συνεχής βόμβος των τουρμπινών που συνόδευε την πτήση για οκτώ ώρες αντικαταστάθηκε από μια απόλυτη, τρομακτική σιωπή. Τα φώτα της καμπίνας έσβησαν, καθώς οι κύριες γεννήτριες σταμάτησαν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια. Το γιγαντιαίο αεροσκάφος των 170 τόνων μετατράπηκε στιγμιαία σε ένα βαρύ ανεμόπτερο, βυθισμένο στο σκοτάδι, 120 χιλιόμετρα μακριά από την πλησιέστερη στεριά.

Αυτόματα, κάτω από την άτρακτο του Airbus απελευθερώθηκε μια μικρή έλικα εκτάκτου ανάγκης, η οποία περιστρεφόταν από τον αέρα που χτυπούσε το αεροπλάνο, παράγοντας την ελάχιστη απαραίτητη ηλεκτρική και υδραυλική ενέργεια για τη λειτουργία των βασικών οργάνων. Στην καμπίνα των επιβατών επικράτησε πανικός, ενώ οι αεροσυνοδοί, διατηρώντας την ψυχραιμία τους, εκπαίδευαν το κοινό για αναγκαστική προσθάλασση, μοιράζοντας σωσίβια.

Ο κυβερνήτης Ρόμπερτ Πισέ έπρεπε να εκτελέσει το αδύνατο. Χωρίς την ισχύ των κινητήρων, το αεροπλάνο έχανε περίπου 2.000 πόδια υψόμετρου κάθε λεπτό. Για κάθε ένα χιλιόμετρο ύψους που έχανε, μπορούσε να διανύσει περίπου 12 χιλιόμετρα οριζόντιας απόστασης. Η προσέγγιση στη διάδρομο έπρεπε να γίνει με την πρώτη προσπάθεια, καθώς δεν υπήρχε η δυνατότητα δεύτερου γύρου.

Η βίαιη προσγείωση και τα διδάγματα της αεροπορίας

Φτάνοντας κοντά στις ακτές των Αζορών, ο κυβερνήτης διαπίστωσε ότι το αεροσκάφος είχε υπερβολικό ύψος και ταχύτητα. Μην μπορώντας να χρησιμοποιήσει τα πτερύγια καμπυλότητας (flaps) με τον συνηθισμένο τρόπο, προέβη σε επικίνδυνους ελιγμούς, πραγματοποιώντας απότομες στροφές αριστερά και δεξιά στον αέρα για να «καψει» την περιττή ενέργεια.

Στις 6:45 το πρωί, το αεροπλάνο πλησίασε τον διάδρομο της βάσης Λάζες με ταχύτητα 370 χιλιομέτρων την ώρα, σχεδόν 100 χιλιόμετρα ταχύτερα από την κανονική ταχύτητα προσγείωσης. Οι τροχοί άγγιξαν το τσιμέντο με τέτοια σφοδρότητα που το αεροσκάφος αναπήδησε στον αέρα πριν ακινητοποιηθεί. Από την τεράστια τριβή, τα λάστιχα του συστήματος προσγείωσης εξερράγησαν ακαριαία, ενώ σπίθες εκτοξεύονταν από τους μεταλλικούς δίσκους. Οι πιλότοι πάτησαν τα φρένα με όλη τους τη δύναμη, γνωρίζοντας ότι ο διάδρομος τελείωνε σε έναν γκρεμό.

Το αεροπλάνο διάνυσε περισσότερα από δύο χιλιόμετρα πάνω στο τσιμέντο πριν σταματήσει οριστικά. Και οι 306 επιβαίνοντες βγήκαν ζωντανοί, με ελάχιστους μικροτραυματισμούς κατά την εκκένωση.

Η μεταγενέστερη τεχνική έρευνα αποκάλυψε την αλυσίδα των ανθρώπινων λαθών που ξεκίνησε από το υπόστεγο συντήρησης στο Τορόντο. Η ασυμβατότητα των ανταλλακτικών και η βιασύνη των μηχανικών οδήγησαν στη φθορά της σωληνώσεις και στην απώλεια 17 τόνων καυσίμου σε λιγότερο από δύο ώρες.

Η πτήση 236 της Air Transat πέρασε στην ιστορία της παγκόσμιας αεροπορίας ως η μεγαλύτερη επιτυχής πτήση ανεμοπορίας επιβατικού αεροσκάφους. Παρά το αρχικό σφάλμα στη διαχείριση της βαλβίδας μεταφοράς, ο κυβερνήτης Ρόμπερτ Πισέ αναγνωρίστηκε ως ήρωας για τους χειρισμούς του στο πιλοτήριο, αποδεικνύοντας ότι ακόμα και όταν η τεχνολογία καταρρέει εντελώς, η ανθρώπινη ικανότητα μπορεί να αποτρέψει την τραγωδία.