«Κύριοι, έχουμε ένα μικρό πρόβλημα, έσβησαν και οι 4 κινητήρες»: Η πιο εφιαλτική πτήση στην ιστορία της αεροπορίας που προσγειώθηκε στο απόλυτο κενό!

Στις 24 Ιουνίου 1982, 248 επιβάτες και 15 μέλη πληρώματος επιβιβάστηκαν στο υπερσύγχρονο —για την εποχή του— Boeing 747 των British Airways, με το χαρακτηριστικό όνομα «City of Edinburgh». Εκτελούσαν το δρομολόγιο από την Κουάλα Λουμπούρ προς το Περθ της Αυστραλίας, διασχίζοντας τον Ινδικό Ωκεανό μέσα στη βαθιά νύχτα. Κανείς τους δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι σε υψόμετρο 37.000 ποδών, πάνω από το νησί της Ιάβας στην Ινδονησία, θα γράφονταν οι πιο δραματικές σελίδες της πολιτικής αεροπορίας.

Αυτό που ακολούθησε ήταν ο μακρύτερος αεροπορικός ελιγμός αιώρησης (γλιστρήματος) χωρίς κανέναν λειτουργικό κινητήρα στην ιστορία, μια μάχη σώμα με σώμα με τους νόμους της Φυσικής και μια απόφαση ενός πιλότου που άλλαξε για πάντα την ασφάλεια των πτήσεων στον πλανήτη.

Τα παράξενα μπλε φώτα στα φτερά και η μυρωδιά από θειάφι

Όλα ξεκίνησαν εντελώς αθόρυβα. Το ραντάρ του αεροσκάφους ήταν εντελώς καθαρό, ο καιρός ιδανικός και η θερμοκρασία έξω άγγιζε τους -55°C. Στην καμπίνα των επιβατών, οι αεροσυνοδοί μοίραζαν καφέ, η προβολή της ταινίας συνεχίζονταν και κάποιοι κοιμόντουσαν.

Ξαφνικά, μια επιβάτης του 18ου στίχου, η Μπέτι Τούτελ, κοίταξε από το παράθυρο και παρατήρησε κάτι απόκοσμο: λεπτές, μπλε ηλεκτρικές φλόγες χόρευαν κατά μήκος του φτερού και στη μύτη των κινητήρων. Ήταν το φαινόμενο της «Φωτιάς του Αγίου Έλμου» —στατικά ηλεκτρικά φορτία που συνήθως εμφανίζονται σε καταιγίδες, αλλά ποτέ σε πεντακάθαρο ουρανό στα 11.000 μέτρα!

VIRAL

«Του άνοιξε την πόρτα και τον σκότωσε»: Το πρόσωπο-κλειδί που εμπιστευόταν ο ποινικολόγος Σταύρος Γεωργίου και του αφαίρεσε τη ζωή!

Ούτε μαχαιρώθηκε, ούτε τον πυροβόλησαν: Σοκάρει το πόρισμα του ιατροδικαστή για τον θάνατο του Σταύρου Γεωργίου! Από τι πέθανε τελικά;

«Ζω από θαύμα Ζήνα μου»: Σοκ και δέος! Ο Σταύρος Γεωργίου είχε αποκαλύψει 20 μέρες πριν στην Κουτσελίνη ποιος πήγε να τον δολοφονήσει!

Λίγα λεπτά αργότερα, μια έντονη, αποπνικτική μυρωδιά από θειάφι άρχισε να κατακλύζει την καμπίνα. Ορισμένοι επιβάτες υπέθεσαν ότι επρόκειτο για καπνό τσιγάρου (τότε επιτρεπόταν το κάπνισμα στις πτήσεις), αλλά η μυρωδιά παρέπεμπε σε αναμμένο σπίρτο μέσα σε σπηλιά.

«Σβήνει ο τέταρτος… σβήνει ο δεύτερος… μείναμε από κινητήρες!»

Στο κοκπίτ, ο 41χρονος κυβερνήτης Έρικ Μούντι (Eric Moody), ένας έμπειρος πιλότος με 16.000 ώρες πτήσης, και ο μηχανικός πτήσης Ρότζερ Γκρηβς άρχισαν να βλέπουν τις θερμοκρασίες στους κινητήρες Rolls-Royce να ανεβαίνουν ανεξήγητα.

Στις 20:42 τοπική ώρα, συνέβη το αδιανόητο:

• Ο κινητήρας Νο. 4 έσβησε ακαριαία.
• Μόλις έναν λεπτό μετά, ο κινητήρας Νο. 2 σταμάτησε να λειτουργεί.
• Πριν προλάβουν να επανεκκινήσουν το σύστημα, ο κινητήρας Νο. 3 παρέδωσε πνεύμα.
• Μέσα σε δευτερόλεπτα, ο τέταρτος και τελευταίος κινητήρας έσβησε!
• Τα κόκκινα φώτα κινδύνου στο ταμπλό άναψαν ταυτόχρονα. Το τεράστιο αεροσκάφος των 300 τόνων μετατράπηκε ακαριαία από ένα σύγχρονο επιβατικό τζετ σε ένα γιγαντιαίο, βαρύ ανεμόπτερο που βυθιζόταν στο απόλυτο σκοτάδι πάνω από τον Ινδικό Ωκεανό!

Ανακοίνωση που έμεινε στην ιστορία: «Ελπίζω να μην ανησυχείτε πολύ…»

Καθώς το αεροπλάνο έχανε 1 χιλιόμετρο υψόμετρου κάθε 50 δευτερόλεπτα, ο κυβερνήτης Έρικ Μούντι έπρεπε να πάρει τον έλεγχο μιας κατάστασης για την οποία δεν υπήρχε καμία οδηγία στο εγχειρίδιο της Boeing.

Πήρε το μικρόφωνο για να ενημερώσει τους 263 επιβαίνοντες. Με μια απίστευτη, παγωμένη βρετανική ψυχραιμία, είπε μια πρόταση που σήμερα διδάσκεται σε όλες τις αεροπορικές ακαδημίες του κόσμου:

«Κυρίες και κύριοι, εδώ ο κυβερνήτης. Έχουμε ένα μικρό πρόβλημα. Και οι τέσσερις κινητήρες έχουν σβήσει. Κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να τους βάλουμε ξανά μπροστά. Ελπίζω να μην ανησυχείτε πολύ…»

Ο αόρατος εχθρός: Το ηφαίστειο Γκαλούνγκουνγκ και το λιωμένο γυαλί!

Πώς ήταν δυνατόν να σβήσουν και οι τέσσερις ολοκαίνουργιοι κινητήρες ταυτόχρονα; Το ραντάρ του αεροπλάνου λειτουργούσε σε μήκος κύματος 3 εκατοστών, εντοπίζοντας σταγονίδια νερού. Όμως δεν μπορούσε να δει τη στεγνή ηφαιστειακή τέφρα.

Σε απόσταση 150 χιλιομέτρων, το ηφαίστειο Γκαλούνγκουνγκ (Galunggung) είχε εκραγεί, εκτοξεύοντας μια στήλη τέφρας σε ύψος 16,5 χιλιομέτρων. Το αεροσκάφος είχε εισέλθει απευθείας μέσα στο αόρατο σύννεφο ηφαιστειακής σκόνης.

Η φυσική πίσω από την καταστροφή ήταν εφιαλτική:

• Στον θάλαμο καύσης των κινητήρων η θερμοκρασία φτάνει τους 1000°C.
• Η ηφαιστειακή τέφρα αποτελείται από μικροσκοπικά σωματίδια γυαλιού, τα οποία έλιωναν ακαριαία!
• Το υγρό γυαλί επικάθονταν στα πτερύγια της τουρμπίνας και κρυσταλλωνόταν ξανά.

Μέσα σε λίγα λεπτά, τα πτερύγια φράκαραν εντελώς και οι κινητήρες αστοχούσαν σιωπηλά.

Η ιδιοφυής απόφαση που έσωσε 263 ψυχές στο παρά πέντε

Σύμφωνα με τις οδηγίες της Boeing, σε περίπτωση απώλειας κινητήρων, ο πιλότος πρέπει να διατηρεί το μέγιστο δυνατό υψόμετρο. Ο Μούντι, όμως, ενστικτωδώς έκανε το ακριβώς αντίθετο: ξεκίνησε ελεγχόμενη κατάδυση!

Υπέθεσε ότι αν κάτι στον αέρα κατέστρεφε τους κινητήρες, έπρεπε να βγει από αυτό το στρώμα αέρα όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Η απόφαση αυτή αποδείχθηκε σωτήρια:

• Καθώς το αεροπλάνο κατερχόταν στα 12.000 πόδια (3.600 μέτρα), ο αέρας έγινε πιο πυκνός και κρύος. Το στρώμα γυαλιού που είχε κολλήσει στους κινητήρες πάγωσε, συρρικνώθηκε, ράγισε και αποκολλήθηκε!
• Στις 3.600 μέτρα υψόμετρο —μόλις 12 λεπτά πριν το σκάφος συντριβεί στον ωκεανό— ο κινητήρας Νο. 4 πήρε ξανά μπροστά. Λίγο μετά, άναψαν και οι υπόλοιποι τρεις!

Γκαλούνγκουνγκ 1982: Το ηφαίστειο που έσβησε ένα αεροπλάνο στον ουρανό

Η τυφλή προσγείωση και η κληρονομιά που άλλαξε τον κόσμο

Παρά την επαναλειτουργία των κινητήρων, ο εφιάλτης δεν είχε τελειώσει. Η ηφαιστειακή άμμος είχε αμμοβολήσει το παρμπρίζ του κοκπίτ, κάνοντάς το εντελώς θαμπό και αδιαφανές! Ο κυβερνήτης Μούντι υποχρεώθηκε να προσγειώσει το Boeing 747 στο αεροδρόμιο Χαλίμ της Τζακάρτα εντελώς τυφλά, βασιζόμενος μόνο στα όργανα και στις οδηγίες του πύργου ελέγχου.

Η προσγείωση ήταν απόλυτα επιτυχής. Κανείς από τους 263 επιβαίνοντες δεν τραυματίστηκε.

Τι άλλαξε μετά την πτήση BA009:

• Δημιουργία VAAC: Ιδρύθηκαν 9 διεθνή Κέντρα Παρακολούθησης Ηφαιστειακής Τέφρας σε όλο τον κόσμο.
• Πρωτόκολλα Ασφαλείας: Θεσπίστηκαν αυστηροί κανόνες απαγόρευσης πτήσεων πάνω από περιοχές με ηφαιστειακή δραστηριότητα.
• Το μάθημα του 2010: Χάρη στα συμπεράσματα αυτής της πτήσης, όταν εξερράγη το ηφαίστειο Εϊγιαφιάτλαγιοκουτλ στην Ισλανδία το 2010, καθηλώθηκαν 120.000 πτήσεις στην Ευρώπη, αποτρέποντας πολλαπλές αεροπορικές τραγωδίες.

Ο κυβερνήτης Έρικ Μούντι παρασημοφορήθηκε από τη Βασίλισσα της Αγγλίας και έφυγε από τη ζωή στις 18 Μαρτίου 2024 σε ηλικία 81 ετών. Η ψυχραιμία του και η άμεση αντίληψη της Φυσικής έμειναν στην ιστορία ως ένα από τα μεγαλύτερα θαύματα της πολιτικής αεροπορίας.