Η Ισπανία είναι ΚΑΙ αφρικανική χώρα – Κι όμως, το 99% δεν το γνωρίζει καν!

Όταν οι περισσότεροι σκεφτόμαστε τα σύνορα της Ευρώπης, ο νους μας τρέχει αυτόματα σε θαλάσσιες γραμμές, σε νησιά του Αιγαίου ή στις ακτές της Ιταλίας. Κι όμως, στην απέναντι πλευρά της Μεσογείου υφίσταται ένα μοναδικό γεωγραφικό και πολιτικό παράδοξο: η Ισπανία —ένα από τα θεμελιώδη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης— διατηρεί επίσημα εδάφη στην αφρικανική ήπειρο, δημιουργώντας τα μοναδικά χερσαία σύνορα μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής.

Πρόκειται για έναν περίπλοκο ιστό από αυτόνομες πόλεις, στρατιωτικοποιημένες βραχονησίδες και νησιωτικά συμπλέγματα που βρίσκονται διασπαρμένα κατά μήκος των βόρειων ακτών του Μαρόκου. Οι περιοχές αυτές αποτελούν πεδίο συνεχούς διπλωματικής τριβής, μεταναστευτικών πιέσεων και εθνικιστικών διεκδικήσεων, κρατώντας ανοιχτό ένα από τα πιο ιδιαίτερα γεωπολιτικά μέτωπα της νοτιοδυτικής Ευρώπης.

Θέουτα και Μελίγια: Οι δύο ευρωπαϊκές πόλεις στην καρδιά της Αφρικής

Το πλέον εμφανές και πληθυσμιακά ισχυρό αποτύπωμα της Ισπανίας στην Αφρική είναι οι δύο αυτόνομες πόλεις-θύλακες, η Θέουτα (Ceuta) και η Μελίγια (Melilla).

• Θέουτα: Βρίσκεται σε εξαιρετικά στρατηγικό σημείο, ακριβώς απέναντι από το Γιβραλτάρ, στην ανατολική πλευρά της χερσονήσου της Ταγγέρης. Τελεί υπό ισπανικό έλεγχο από το 1578 (αρχικά πέρασε στο ισπανικό στέμμα μέσω της ένωσης με την Πορτογαλία).
• Μελίγια: Τοποθετημένη ανατολικότερα στις μαροκινές ακτές, πέρασε υπό την κυριαρχία της Ισπανίας ακόμα νωρίτερα, το 1497, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της Reconquista στην Ιβηρική Χερσόνησο.

Και οι δύο πόλεις διαθέτουν καθεστώς Αυτόνομης Πόλης (Ciudad Autónoma), παρόμοιο με τις διοικητικές περιφέρειες της ηπειρωτικής Ισπανίας. Οι κάτοικοί τους είναι Ισπανοί και Ευρωπαίοι πολίτες, ψηφίζουν στις εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές, ενώ χρησιμοποιούν ως νόμισμα το ευρώ.

VIRAL

Συγκλονίζει ο Σέρβος επιβάτης της Ryanair: «Ζω έναν εφιάλτη που δεν περιγράφεται»

«Έχω εγώ θεία Τζένη; Η μόνη που ξέρω είναι η πρώην του Γιάννη!»: Το νέο έπος της οικογένειας Τελιορίδη στην παραλία που «έριξε» το διαδίκτυο!

«Το παπούτσι στο τσιμέντο της Ελευσίνας»: Η φρικιαστική εξαφάνιση του εκτελεστή του Καλαποθαράκου!

Ωστόσο, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι οι δύο αυτές πόλεις περιβάλλονται από διπλούς και τριπλούς χαλύβδινους φράχτες, εξοπλισμένους με θερμικές κάμερες, αισθητήρες κίνησης και συρματοπλέγματα. Αποτελούν το μοναδικό σημείο στον πλανήτη όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση συνορεύει απευθείας με την Αφρική επί εδάφους, γεγονός που τις μετατρέπει σε πρωταρχικό στόχο για χιλιάδες μεταναστες που επιχειρούν να εισέλθουν σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Τα Κανάρια Νησιά: Γεωγραφικά στην Αφρική, πολιτικά στην Ευρώπη

Πέρα από τους χερσαίους θύλακες, η Ισπανία κατέχει στον Ατλαντικό Ωκεανό το πασίγνωστο αρχιπέλαγος των Καναρίων Νήσων (Islas Canarias).

Αν και τουριστικά και πολιτιστικά είναι απόλυτα συνδεδεμένα με την Ευρώπη, γεωλογικά και γεωγραφικά τα Κανάρια Νησιά ανήκουν καθαρά στην αφρικανική τεκτονική πλάκα. Βρίσκονται μόλις 100 χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές του νοτιοδυτικού Μαρόκου και της Δυτικής Σαχάρας.

Ως Αυτόνομη Κοινότητα της Ισπανίας, τα Κανάρια Νησιά αποτελούν πλήρες έδαφος της Ε.Ε., αντιμετωπίζοντας παράλληλα τεράστιες μεταναστευτικές ροές μέσω της επικίνδυνης θαλάσσιας «θαλάσσιας οδού της Δυτικής Αφρικής».

Plazas de Soberanía: Οι στρατιωτικοί βράχοι που προκαλούν διπλωματικά επεισόδια

Εκτός από τις δύο μεγάλες πόλεις και τα Κανάρια, η Ισπανία διατηρεί υπό την απόλυτη κυριαρχία της μια σειρά από μικρές νησίδες και βραχονησίδες, γνωστά ως Plazas de Soberanía (Περιοχές Κυριαρχίας). Αυτά τα εδάφη δεν έχουν μόνιμο αστικό πληθυσμό, αλλά επανδρώνονται αποκλειστικά από στρατιωτικά αποσπάσματα:

• Πενιόν δε Βέλεθ δε λα Γκομέρα (Peñón de Vélez de la Gomera): Μια πρώην βραχονησίδα που, μετά από μια ισχυρή καταιγίδα το 1934, ενώθηκε με την αφρικανική ακτή μέσω μιας λωρίδας άμμου. Σήμερα, φιλοξενεί ένα από τα μικρότερα χερσαία σύνορα στον κόσμο, μήκους μόλις 85 μέτρων!
• Νήσοι Αλχουθέμας (Islas Alhucemas): Ένα σύμπλεγμα τριών μικρών νησιών πολύ κοντά στις μαροκινές ακτές, με το κεντρικό νησί να διατηρεί οχυρό και στρατιωτική φρουρά.
• Νήσοι Τσαφαρίνας (Islas Chafarinas): Αρχιπέλαγος τριών νησιών κοντά στα σύνορα Μαρόκου-Αλγερίας, τα οποία εκτός από στρατιωτική βάση αποτελούν προστατευόμενο καταφύγιο αιλουροειδών και θαλάσσιας ζωής.
• Νήσος Περεχίλ (Isla Perejil): Μια ακατοίκητη βραχονησίδα σε απόσταση αναπνοής από τη Θέουτα. Το 2002, η κατάληψή της από μια μικρή ομάδα Μαροκινών στρατιωτών προκάλεσε σοβαρή πολεμική κρίση, αναγκάζοντας τις ισπανικές ειδικές δυνάμεις να πραγματοποιήσουν στρατιωτική απόβαση για να την ανακαταλάβουν, πριν παρέμβουν οι ΗΠΑ για την εξομάλυνση της κατάστασης.

Η μαροκινή διεκδίκηση και η διπλωματική «σκακιέρα»

Για το Ραμπάτ, η παρουσία της Ισπανίας σε αυτά τα εδάφη θεωρείται κατάλοιπο της αποικιοκρατίας. Το Μαρόκο αμφισβητεί σταθερά την ισπανική κυριαρχία στη Θέουτα, τη Μελίγια και τις γύρω νησίδες, χαρακτηρίζοντάς τες ως «κατεχόμενα μαροκινά εδάφη».

Μάλιστα, η μαροκινή διπλωματία χρησιμοποιεί συχνά ένα επιχείρημα-καθρέφτη: υποστηρίζει ότι η Ισπανία δεν μπορεί από τη μία να ζητά από τη Μεγάλη Βρετανία την επιστροφή του Γιβραλτάρ, και από την άλλη να αρνείται να συζητήσει την παράδοση της Θέουτα και της Μελίγια στο Μαρόκο.

Από την πλευρά της, η Μαδρίτη απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε σύγκριση. Το ισπανικό επιχειρηματολόγιο στηρίζεται στο γεγονός ότι τόσο η Θέουτα όσο και η Μελίγια αποτελούσαν τμήμα του ισπανικού στέμματος αιώνες πριν δημιουργηθεί το σύγχρονο κράτος του Μαρόκου (το οποίο απέκτησε την ανεξαρτησία του από τη Γαλλία και την Ισπανία μόλις το 1956).

Η διαμάχη αυτή δεν είναι μόνο ιστορική, αλλά επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα. Το Μαρόκο χρησιμοποιεί συχνά τους ελέγχους στα σύνορα ή τη χαλάρωση της φύλαξης των μεταναστευτικών ροών ως μέσο πίεσης προς τη Μαδρίτη, μετατρέποντας τις δύο μικρές ευρωπαϊκές πόλεις της Αφρικής σε πεδίο διαρκούς γεωπολιτικού «μπρα ντε φερ».