Αλέξης Σταμάτης: Ποιος ήταν ο συγγραφέας που «έφυγε» στα 67 – Η μητέρα του Μπέτυ Αρβανίτη, η μάχη με το αλκοόλ και η σπάνια ασθένεια
Ο Αλέξης Σταμάτης υπήρξε μία από τις πιο ξεχωριστές προσωπικότητες της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Συγγραφέας, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και αρθρογράφος, αφιέρωσε σχεδόν τρεις δεκαετίες στη δημιουργία, αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο έργο που ταξίδεψε πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Η είδηση του θανάτου του, σε ηλικία 67 ετών, ύστερα από πολυετή μάχη με μια σπάνια ασθένεια του αίματος, σκόρπισε θλίψη στον χώρο του πολιτισμού. Μαζί με την απώλειά του, ολοκληρώνεται και η διαδρομή ενός ανθρώπου που δεν δίστασε ποτέ να μιλήσει ανοιχτά για τις δυσκολίες, τα λάθη και τις προσωπικές του μάχες.
Τα παιδικά χρόνια ανάμεσα στην τέχνη και την αρχιτεκτονική
Γεννήθηκε σε μια οικογένεια όπου η δημιουργία αποτελούσε καθημερινότητα. Πατέρας του ήταν ο διακεκριμένος αρχιτέκτονας Κώστας Σταμάτης και μητέρα του η σπουδαία ηθοποιός Μπέτυ Αρβανίτη. Οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν μικρός και, όπως είχε περιγράψει ο ίδιος, μεγάλωσε ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους: από τη μία εκείνον της αρχιτεκτονικής και από την άλλη το θέατρο και τον κινηματογράφο.
Σε συνέντευξή του είχε εξηγήσει ότι τα δύο σπίτια στα οποία μεγάλωσε ήταν γεμάτα βιβλία, γεγονός που τον οδήγησε από πολύ νωρίς στην ανάγνωση. «Λόγω των προβλημάτων που υπήρχαν στην οικογένειά μου, είχα αποφασίσει ότι την αγωγή μου, με έναν τρόπο, θα την αναλάμβανα εγώ και ο καλύτερος τρόπος γι’ αυτό ήταν το διάβασμα βιβλίων.» Παράλληλα, ως παιδί περνούσε αρκετό χρόνο στα κινηματογραφικά πλατό όπου εργαζόταν η μητέρα του, γνωρίζοντας από κοντά κορυφαίους ηθοποιούς της εποχής. Όπως είχε πει: «Για ένα παιδάκι ήταν κάτι το μοναδικό, μία Disneyland. Αυτούς τους ηθοποιούς δεν τους ήξερα σαν σταρ αλλά σαν ανθρώπους».
VIRAL
Από την αρχιτεκτονική στη συγγραφή
Ακολουθώντας αρχικά τα βήματα του πατέρα του, σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συνέχισε τις σπουδές του στο Λονδίνο, όπου ασχολήθηκε τόσο με την αρχιτεκτονική όσο και με τον κινηματογράφο. Εργάστηκε για αρκετά χρόνια ως αρχιτέκτονας, όμως στα μέσα της δεκαετίας του ’90 πήρε μία απόφαση που έμελλε να αλλάξει ολόκληρη τη ζωή του. Εγκατέλειψε το επάγγελμα για να αφοσιωθεί αποκλειστικά στη συγγραφή, ακολουθώντας αυτό που θεωρούσε πραγματικό του προορισμό.
Η λογοτεχνική του διαδρομή εξελίχθηκε γρήγορα σε μια από τις σημαντικότερες των τελευταίων δεκαετιών. Συνολικά εξέδωσε 34 βιβλία, ανάμεσά τους 20 μυθιστορήματα, ενώ το πρώτο του έργο, «Ο έβδομος ελέφαντας», κυκλοφόρησε το 1998. Το βιβλίο που τον καθιέρωσε ήταν το «Μπαρ Φλωμπέρ», το οποίο μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και του άνοιξε τον δρόμο για διεθνή φεστιβάλ και παρουσιάσεις σε όλο τον κόσμο. Όπως είχε αποκαλύψει: «Ελέω “Μπαρ Φλωμπέρ” έχω γυρίσει όλο τον κόσμο, έχω πάει τουλάχιστον σε 20 φεστιβάλ και fora για το βιβλίο». Αργότερα η «Αμερικάνικη Φούγκα» τιμήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες με το International Literature Award του National Endowment for the Arts.
Παρότι άλλαξε επαγγελματικό προσανατολισμό, ο ίδιος θεωρούσε πως η αρχιτεκτονική δεν έφυγε ποτέ από μέσα του. Πίστευε ότι ένα βιβλίο μοιάζει με ένα κτίριο, αφού χρειάζεται γερά θεμέλια και σωστή δομή για να «σταθεί». Η αντίληψη αυτή επηρέασε έντονα τον τρόπο με τον οποίο έγραφε, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στην οργάνωση της αφήγησης και στη δημιουργία ολοκληρωμένων χαρακτήρων.
Η δύσκολη μάχη με τον αλκοολισμό
Ο Αλέξης Σταμάτης δεν έκρυψε ποτέ ότι πέρασε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο στη ζωή του εξαιτίας της εξάρτησής του από το αλκοόλ. Σε μια από τις πιο προσωπικές εξομολογήσεις του είχε μιλήσει με απόλυτη ειλικρίνεια για εκείνα τα χρόνια. «Στο αλκοόλ με οδήγησε η κατάσταση μετά το Πολυτεχνείο, η απόλυτη ελευθερία. Άρχισα να μην μπορώ να ξυπνάω χωρίς αυτό, η κλασική κάθοδος του αλκοολικού στον Άδη.»
Μάλιστα είχε αποκαλύψει και το μέγεθος της εξάρτησής του. «Έπινα 2-3 μπουκάλια τη μέρα, πήρα την απόφαση να το σταματήσω 10/4/1996.» Η απόφαση εκείνη αποδείχθηκε καθοριστική, καθώς κατάφερε να αφήσει πίσω του τον εθισμό και να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στη συγγραφή.
Διαβάστε επίσης
Εκτός από τη συγγραφή, δίδαξε δημιουργική γραφή σε εκατοντάδες ανθρώπους, βοηθώντας νέους συγγραφείς να ανακαλύψουν τη δική τους φωνή. Περισσότεροι από τριάντα μαθητές του προχώρησαν αργότερα στην έκδοση βιβλίων, γεγονός που ο ίδιος θεωρούσε εξίσου σημαντικό με τη δική του συγγραφική πορεία.
Στην προσωπική του ζωή ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Εύα Σιμάτου, με την οποία απέκτησαν έναν γιο, τον Ερμή. Παρότι ήταν γνωστό πρόσωπο, επέλεγε να κρατά την οικογένειά του μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, δίνοντας πάντα μεγαλύτερη βαρύτητα στο έργο του παρά στην προσωπική του προβολή.
0 ΣΧΟΛΙΑ