Η υπόγεια πόλη της Φινλανδίας: Το τεράστιο καταφύγιο κάτω από το Ελσίνκι για 1 εκατ. ανθρώπους

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Μια ολόκληρη υπόγεια πόλη, ικανή να προστατεύσει σχεδόν ένα εκατομμύριο ανθρώπους σε περίπτωση πολέμου, πυρηνικής επίθεσης ή μεγάλης εθνικής κρίσης, έχει δημιουργήσει η Φινλανδία κάτω από το Ελσίνκι. Αξιοποιώντας το ιδιαίτερα ανθεκτικό γρανιτένιο υπέδαφος της περιοχής, η πρωτεύουσα της χώρας διαθέτει ένα τεράστιο δίκτυο περίπου 5.500 καταφυγίων πολιτικής προστασίας, τα οποία αποτελούν έναν κρυφό υπόγειο κόσμο σχεδιασμένο να εξυπηρετεί τόσο τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών όσο και τις ανάγκες εθνικής ασφάλειας.

Η Φινλανδία ξεκίνησε την ανάπτυξη του συστήματος καταφυγίων ήδη από το 1939, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων και λίγο πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε αντίθεση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η χώρα δεν εγκατέλειψε ποτέ αυτή την πολιτική προστασίας, ούτε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Αντίθετα, συνέχισε να επενδύει σε υποδομές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Γήπεδα, πισίνες και εμπορικά κέντρα κάτω από τη γη

Η υπόγεια υποδομή του Ελσίνκι διαφέρει σημαντικά από τα παραδοσιακά καταφύγια που συναντώνται σε άλλες χώρες. Δεν πρόκειται για εγκαταστάσεις που παραμένουν κλειστές και ανενεργές, αλλά για χώρους οι οποίοι αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής της πόλης. 

Κάτω από τους δρόμους της φινλανδικής πρωτεύουσας εκτείνεται ένα πολύπλοκο δίκτυο υπόγειων διαδρομών που συνδέει αθλητικές εγκαταστάσεις, πισίνες, εμπορικά κέντρα, εκκλησίες, σάουνες, ακόμη και χώρους για πρόβες μέταλ συγκροτημάτων. Αυτό το υπόγειο δίκτυο έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μετατρέπεται γρήγορα σε ασφαλές καταφύγιο σε περίπτωση ανάγκης, επιτρέποντας στην πόλη να διατηρεί τις υποδομές της ενεργές και χρήσιμες σε περιόδους ειρήνης, ενώ παραμένει πλήρως προετοιμασμένη για μια πιθανή κρίση.

Ένα σύστημα κατασκευασμένο μέσα στον βράχο

Οι υπόγειες εγκαταστάσεις του Ελσίνκι έχουν κατασκευαστεί μέσα στο συμπαγές γρανιτένιο πέτρωμα που βρίσκεται κάτω από την πόλη. Η φυσική ανθεκτικότητα του εδάφους προσφέρει σημαντική προστασία απέναντι σε εκρήξεις, ωστικά κύματα και άλλους κινδύνους. Ένα από τα μεγαλύτερα καταφύγια βρίσκεται στην περιοχή Μεριχάκα και καταλαμβάνει έκταση περίπου 15.000 τετραγωνικών μέτρων. Είναι κατασκευασμένο περίπου 20 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης και μπορεί να φιλοξενήσει μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε περίπτωση ανάγκης. Το συγκεκριμένο καταφύγιο διαθέτει αυτόνομα συστήματα παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, αποθέματα νερού, ειδικά φίλτρα καθαρισμού αέρα, καθώς και ιατρικό και βασικό εξοπλισμό επιβίωσης. Με το κατάλληλο κλείσιμο και ενεργοποίηση των συστημάτων ασφαλείας, μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Το μετρό και οι υποδομές που μετατρέπονται σε καταφύγια

Η Φινλανδία έχει εφαρμόσει εδώ και δεκαετίες ένα οργανωμένο σχέδιο υπόγειου σχεδιασμού, γνωστό ως Γενικό Σχέδιο Υπόγειου Σιδηροδρόμου, ώστε κάθε νέα κατασκευή να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δίκτυο υπόγειων υποδομών. Οι πολεοδόμοι της πόλης δεν αντιμετώπισαν τους υπόγειους χώρους μόνο ως στρατιωτική προετοιμασία, αλλά ως μέρος της καθημερινής λειτουργίας του Ελσίνκι. Με αυτόν τον τρόπο, οι εγκαταστάσεις παραμένουν ενεργές, συντηρούνται συνεχώς και είναι έτοιμες να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση ανάγκης. Ακόμη και τμήματα του δικτύου μεταφορών, όπως οι σταθμοί του μετρό, μπορούν να αξιοποιηθούν ως χώροι προστασίας για τους πολίτες σε περίπτωση μεγάλης απειλής. Η νομοθεσία της χώρας προβλέπει επίσης ότι κτίρια που ξεπερνούν συγκεκριμένα όρια επιφάνειας πρέπει να διαθέτουν δικό τους καταφύγιο πολιτικής προστασίας ή να έχουν πρόσβαση σε κοντινό κοινόχρηστο χώρο προστασίας.

Προστασία για περισσότερους ανθρώπους από τον πληθυσμό της πόλης

Σήμερα, το Ελσίνκι διαθέτει περίπου 5.500 καταφύγια, τα οποία μπορούν να φιλοξενήσουν περίπου 900.000 ανθρώπους. Ο αριθμός αυτός είναι μεγαλύτερος από τον μόνιμο πληθυσμό της πόλης, που ανέρχεται περίπου στους 675.000 κατοίκους. Οι εγκαταστάσεις έχουν σχεδιαστεί ώστε να προστατεύουν τον πληθυσμό από διαφορετικούς κινδύνους, όπως εκρήξεις, καταρρεύσεις κτιρίων, ραδιενεργή ακτινοβολία και τοξικά αέρια. Παρά τον στρατηγικό τους ρόλο, τα καταφύγια δεν θυμίζουν σε καθημερινή βάση στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Πολλά από αυτά λειτουργούν ως γυμναστήρια, αθλητικοί χώροι, αποθήκες, χώροι αναψυχής ή πάρκινγκ. Η επιλογή αυτή επιτρέπει στη Φινλανδία να διατηρεί τις υποδομές της σε καλή κατάσταση, χωρίς να παραμένουν ανενεργές για δεκαετίες περιμένοντας μια πιθανή κρίση.

Ένα μοντέλο προετοιμασίας για το μέλλον

Το υπόγειο δίκτυο του Ελσίνκι αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα πολιτικής προστασίας παγκοσμίως. Η Φινλανδία έχει καταφέρει να συνδυάσει την καθημερινή λειτουργία μιας σύγχρονης πόλης με ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης ακραίων καταστάσεων. Η υπόγεια πόλη κάτω από την πρωτεύουσα δεν αποτελεί απλώς ένα καταφύγιο πολέμου, αλλά ένα παράδειγμα μακροχρόνιου σχεδιασμού, όπου η ασφάλεια, η τεχνολογία και η καθημερινή ζωή συνυπάρχουν σε ένα μοναδικό αστικό μοντέλο.