Αριστοτέλης Χαντζής: Ποιος είναι ο απεργός πείνας που αργοπεθαίνει έχοντας μείνει 36 κιλά; Οι 138 ημέρες δίχως τροφή – Ποια τα αιτήματά του στα Προσφυγικά;

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η Λεωφόρος Αλεξάνδρας, ένας από τους πιο κεντρικούς και φορτισμένους ιστορικά οδικούς άξονες της Αθήνας, βρίσκεται για ακόμα μία φορά στο επίκεντρο της εγχώριας επικαιρότητας. Αυτή τη φορά, η προσοχή της κοινής γνώμης και των μέσων ενημέρωσης δεν εστιάζει σε κάποια πολιτική αντιπαράθεση θεσμικού επιπέδου, αλλά σε ένα κρεβάτι νοσοκομείου. Εκεί νοσηλεύεται σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση ο Αριστοτέλης Χαντζής, ο οποίος συμπλήρωσε 138 ημέρες απεργίας πείνας, έχοντας υποστεί δραματική μείωση του σωματικού του βάρους, το οποίο πλέον αγγίζει μόλις τα 36,2 κιλά.

Η πρόσφατη εσπευσμένη μεταφορά του σε νοσηλευτικό ίδρυμα, λόγω της εμφάνισης έντονων οιδημάτων στα κάτω άκρα, της πλήρους αδυναμίας του να σταθεί όρθιος και της σοβαρής δυσκολίας στην ομιλία, φέρνει στην επιφάνεια το βαθύ χάσμα και τις αντικρουόμενες απόψεις που επικρατούν γύρω από το μέλλον των ιστορικών Προσφυγικών της Αλεξάνδρας. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη σύγκρουση ανάμεσα στην επίσημη κρατική πολιτική και τη συλλογικότητα των κατοίκων που διαχειρίζεται τον χώρο.

Το προφίλ του Αριστοτέλη Χαντζή και η ρίζα της διαμαρτυρίας

Για την κοινότητα των Προσφυγικών και τους αλληλέγγυους που στηρίζουν το εγχείρημα, ο Αριστοτέλης Χαντζής αποτελεί έναν από τους βασικότερους στυλοβάτες της καθημερινής λειτουργίας της γειτονιάς. Η απόφασή του να προχωρήσει σε μια τόσο ακραία και επικίνδυνη για τη ζωή του μορφή διαμαρτυρίας, όπως η παρατεταμένη απεργία πείνας, δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία. Αποτελεί την ύστατη προσπάθεια πίεσης από την πλευρά των κατοίκων, προκειμένου να αποτραπεί οποιοδήποτε σχέδιο βίαιης εκκένωσης και αλλοίωσης του χαρακτήρα του οικιστικού συγκροτήματος.

Το αποστεωμένο σώμα του Χαντζή έχει μετατραπεί σε σύμβολο μιας σκληρής κοινωνικής και πολιτικής αντιπαράθεσης. Από τη μία πλευρά, οι υποστηρικτές του εγχειρήματος βλέπουν στο πρόσωπό του έναν άνθρωπο που θυσιάζει την ίδια του την υγεία για να προστατεύσει τον τόπο του και τις κοινωνικές δομές που δημιουργήθηκαν εκεί. Από την άλλη πλευρά, η παρατεταμένη αυτή άρνηση λήψης τροφής αναδεικνύει τα ακραία όρια στα οποία μπορεί να φτάσει η ιδεολογική και κοινωνική σύγκρουση όταν οι δίαυλοι θεσμικού διαλόγου μοιάζουν να έχουν στερέψει.

Η πλευρά της κοινότητας: Οι δομές αλληλεγγύης και η αυτοδιαχείριση

Οι κάτοικοι των αυτοδιαχειριζόμενων Προσφυγικών υποστηρίζουν με σθένος ότι το συγκρότημα της Λεωφόρου Αλεξάνδρας δεν είναι απλώς ένα σύνολο από παλιά και παραμελημένα κτίρια, αλλά ένα ζωντανό κύτταρο κοινωνικής προσφοράς και συλλογικής οργάνωσης. Μέσα από τη δική τους οπτική γωνία, τα Προσφυγικά αποτελούν ένα καταφύγιο για τους οικονομικά ασθενέστερους, τους μετανάστες και τους κυνηγημένους αυτού του κόσμου, προσφέροντας αξιοπρεπή στέγαση σε προλετάριους μακριά από τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς ακινήτων.

Στο πέρασμα των χρόνων, η συλλογικότητα των κατοίκων έχει δημιουργήσει με προσωπική εργασία και ελάχιστους πόρους μια σειρά από υποδομές που εξυπηρετούν τις καθημερινές ανάγκες της κοινότητας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ένα αυτοδιαχειριζόμενο σχολείο, μια παιδική χαρά, καθώς και διάφοροι χώροι πολιτιστικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων. Το πιο σημαντικό, ωστόσο, επιχείρημα της κοινότητας υπέρ της διατήρησης του τρέχοντος καθεστώτος είναι η λειτουργία ενός ειδικού ξενώνα, ο οποίος προσφέρει δωρεάν φιλοξενία και στήριξη σε καρκινοπαθείς και τους συγγενείς τους που επισκέπτονται τα κοντινά νοσοκομεία της Αθήνας για τις θεραπείες τους. Για τους διαμένοντες, η εκκένωση της περιοχής θα σήμαινε την ισοπέδωση αυτών των κοινωνικών κεκτημένων.

Η πλευρά του κράτους: Το πλάνο της ανάπλασης και η θεσμική προσέγγιση

Στον αντίποδα αυτής της προσέγγισης βρίσκεται η επίσημη θέση της κυβέρνησης και των αρμόδιων κρατικών και δημοτικών φορέων, οι οποίοι εξετάζουν το ζήτημα των Προσφυγικών μέσα από το πρίσμα του αστικού εκσυγχρονισμού και της ορθολογικής αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας. Από την πλευρά της διοίκησης, τα Προσφυγικά αποτελούν ένα ιστορικό αλλά ταυτόχρονα υποβαθμισμένο οικιστικό σύνολο στην καρδιά της πρωτεύουσας, το οποίο χρήζει άμεσης, ριζικής και οργανωμένης ανάπλασης.

Τα επιχειρήματα υπέρ της ανάπλασης εστιάζουν στην ανάγκη αναβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος, τη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στην περιοχή, καθώς και την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς των κτιρίων, τα οποία αποτελούν μνημεία της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η επίσημη πολιτική υπογραμμίζει ότι ο δημόσιος χώρος πρέπει να διέπεται από τη νομιμότητα και να εντάσσεται σε ένα συνολικό, θεσμικό σχεδιασμό που θα ωφελεί το σύνολο των πολιτών της Αθήνας, και όχι μόνο μια συγκεκριμένη ομάδα που έχει προχωρήσει σε κατάληψη ή αυτοδιαχείριση των κτιρίων.

Οι κρίσιμες ώρες στο νοσοκομείο και το μέλλον της περιοχής

Μετά τη μεταφορά του Αριστοτέλη Χαντζή στο νοσοκομείο, ο χρόνος κυλά αντίστροφα και η ανησυχία χτυπά κόκκινο. Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες για να κρατήσει στη ζωή τον απεργό πείνας, καθώς οι 138 ημέρες αποχής από την τροφή έχουν φέρει τον οργανισμό του στα απόλυτα όριά του. Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές, καθώς ο κίνδυνος για αιφνίδιες και μη αναστρέψιμες οργανικές βλάβες παραμένει εξαιρετικά υψηλός.

Την ίδια ώρα, η γειτονιά των Προσφυγικών και οι αλληλέγγυοι παραμένουν σε κατάσταση διαρκούς ετοιμότητας, ζητώντας την άμεση και οριστική απόσυρση κάθε σχεδίου εκκένωσης. Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει τη βαθιά δυσκολία εξεύρεσης μιας κοινά αποδεκτής λύσης σε ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση του δημόσιου χώρου, της ιστορικής μνήμης και των κοινωνικών αναγκών στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης. Το αν θα επικρατήσει το μοντέλο της κρατικής ανάπλασης ή αν θα γίνει σεβαστή η αυτοδιαχείριση των κατοίκων παραμένει ένα ανοιχτό και φλέγον πολιτικό ερώτημα.