«Σκύλοι-δισεκατομμυριούχοι» στο Βερολίνο: Μασκ, Ζάκερμπεργκ, Μπέζος και Πικάσο έγιναν… ρομπότ

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Στους διαδρόμους της Neue Nationalgalerie του Βερολίνου, μια σειρά από ρομποτικούς σκύλους με υπερ-ρεαλιστικά κεφάλια από σιλικόνη περιφέρονται ανάμεσα στους επισκέπτες, προκαλώντας αμηχανία, θαυμασμό και έντονο προβληματισμό. Τα πρόσωπά τους είναι παγκοσμίως αναγνωρίσιμα: από τους «αρχιτέκτονες» του σύγχρονου ψηφιακού κόσμου, όπως ο Elon Musk, ο Mark Zuckerberg και ο Jeff Bezos, μέχρι εμβληματικές μορφές της τέχνης, όπως ο Pablo Picasso και ο Andy Warhol.

Η «αλγοριθμική» ματιά στον κόσμο

Πρόκειται για το νέο διαδραστικό έργο του Mike Winkelmann, ευρύτερα γνωστού ως Beeple, του Αμερικανού καλλιτέχνη που έφερε επανάσταση στην αγορά της τέχνης με τα NFT. Η εγκατάσταση, υπό τον τίτλο «Regular Animals», δεν περιορίζεται στην απλή επίδειξη τεχνολογίας, αλλά προχωρά σε ένα καυστικό σχόλιο για την εξουσία των αλγορίθμων.

Το πιο εντυπωσιακό –και προκλητικό– στοιχείο της εγκατάστασης είναι η λειτουργία των ρομπότ. Οι σκύλοι καταγράφουν το περιβάλλον τους μέσω ενσωματωμένων καμερών και στη συνέχεια «αφοδεύουν» εκτυπωμένες εικόνες. Κάθε φωτογραφία αποτελεί ένα στιγμιότυπο της πραγματικότητας, το οποίο όμως έχει μετασχηματιστεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε να αντανακλά την κοσμοθεωρία της προσωπικότητας που φέρει ο κάθε σκύλος.

Για παράδειγμα, ο «σκύλος-Picasso» παράγει εικόνες σε κυβιστικό στυλ, ενώ ο «σκύλος-Warhol» μετατρέπει τον χώρο σε έργα Pop Art. Ωστόσο, το βαθύτερο νόημα κρύβεται στους σκύλους-μεγιστάνες της τεχνολογίας. Εκεί, το έργο γίνεται μια ωδή στον τρόπο με τον οποίο οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης φιλτράρουν και διαστρεβλώνουν την αντίληψή μας για την πραγματικότητα.

Η εξουσία των δισεκατομμυριούχων

«Στο παρελθόν, η άποψή μας για τον κόσμο διαμορφωνόταν εν μέρει από το πώς τον έβλεπαν οι καλλιτέχνες», δήλωσε ο Beeple στο Associated Press. «Σήμερα, η ματιά μας διαμορφώνεται από τους δισεκατομμυριούχους της τεχνολογίας. Αυτοί κατέχουν τους πανίσχυρους αλγορίθμους που αποφασίζουν τι θα δούμε και τι όχι».

Ο καλλιτέχνης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη συγκέντρωση αυτής της δύναμης σε ελάχιστα χέρια: «Πρόκειται για μια τεράστια ισχύ που δεν έχουμε κατανοήσει πλήρως. Όταν αυτοί οι άνθρωποι θέλουν να αλλάξουν κάτι, δεν χρειάζεται να πείσουν τον ΟΗΕ ή να περάσουν νόμους από το Κογκρέσο. Απλώς ξυπνούν το πρωί και αλλάζουν τον αλγόριθμο».

Από τα NFT στα «οργανικά» απορρίμματα

Ο Beeple, ο οποίος κατέχει την τρίτη θέση στη λίστα με τους ακριβότερους εν ζωή καλλιτέχνες παγκοσμίως (μετά την ιστορική πώληση ενός ψηφιακού κολάζ για 69 εκατομμύρια δολάρια το 2021), συνεχίζει να παίζει με τα όρια μεταξύ φυσικής και ψηφιακής αξίας.

Στην πρεμιέρα του έργου στο Art Basel Miami Beach, ο καλλιτέχνης μοίρασε τις «ακαθαρσίες» των ρομποτικών σκύλων στο κοινό, συνοδευόμενες από ένα ειρωνικό πιστοποιητικό που ανέγραφε: «100% οργανικά περιττώματα σκύλου, χωρίς ΓΤΟ». Ορισμένες από τις εκτυπώσεις περιλάμβαναν κωδικούς QR που έδιναν πρόσβαση σε δωρεάν NFT, μετατρέποντας ουσιαστικά τα «σκουπίδια» των ρομπότ σε δυνητικά πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία.

Η επιμελήτρια της έκθεσης στο Βερολίνο, Lisa Botti, τόνισε τη σημασία της φιλοξενίας τέτοιων έργων: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα από τα φαινόμενα που επηρεάζουν περισσότερο τη ζωή μας σήμερα. Τα μουσεία είναι οι χώροι όπου η κοινωνία μπορεί να αναστοχαστεί πάνω σε αυτές τις κολοσσιαίες αλλαγές».

Το έργο του Beeple παραμένει μια γκροτέσκα, δυστοπική αλλά και απόλυτα επίκαιρη κριτική στη σύγχρονη κοινωνία, τα social media και την πολιτική, υπενθυμίζοντας μας ότι στην εποχή της πληροφορίας, αυτό που θεωρούμε «πραγματικότητα» είναι συχνά το αποτέλεσμα ενός αλγορίθμου που κάποιος άλλος σχεδίασε για εμάς.