Η «Μέγγενη» της νηστείας: Γιατί η Μεγάλη Εβδομάδα επιβάλλει την απόλυτη κάθαρση σώματος και πνεύματος

Η Μεγάλη Εβδομάδα ξεκινά και μαζί της ενεργοποιείται ο πιο αυστηρός, ο πιο παλαιός και ο πιο πνευματικός κύκλος νηστείας του χριστιανικού ημερολογίου. Για τους πιστούς, η αποχή από συγκεκριμένες τροφές δεν είναι μια απλή δίαιτα ή μια τυπική θρησκευτική υποχρέωση. Είναι μια συνειδητή επιλογή εισόδου σε μια πνευματική «μέγγενη», που σκοπό έχει να συνθλίψει τον εγωισμό και τις υλικές εξαρτήσεις, προκειμένου να αναδυθεί ο «καινούργιος άνθρωπος» το βράδυ της Ανάστασης.

Σήμερα, Μεγάλη Δευτέρα (06/04), το ερώτημα παραμένει επίκαιρο: Γιατί νηστεύουμε τη Μεγάλη Εβδομάδα; Ποια είναι η ειδοποιός διαφορά της από τη Σαρακοστή που προηγήθηκε και πώς αυτή η στέρηση μεταφράζεται σε ψυχική ανάταση;

Μια νηστεία αυτοτελής: Η διαφορά σαρακοστής και Μεγάλης Εβδομάδας

Πολλοί θεωρούν λανθασμένα ότι η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας είναι η συνέχεια ή η κατάληξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για δύο διακριτές περιόδους. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή ολοκληρώθηκε την Παρασκευή πριν από το Σάββατο του Λαζάρου. Εκείνη η νηστεία γίνεται προς μίμηση της 40ήμερης παραμονής του Χριστού στην έρημο.

Η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας είναι αυτοτελής και αφιερωμένη αποκλειστικά στα Άγια Πάθη. Είναι μια νηστεία πένθους. Όπως σε μια οικογένεια που θρηνεί την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου η τροφή περνά σε δεύτερη μοίρα, έτσι και η «οικογένεια» των πιστών νηστεύει επειδή ο «Νυμφίος της Εκκλησίας» οδηγείται στο μαρτύριο. Είναι η συμμετοχή του ανθρώπου στον πόνο του Θεανθρώπου.

VIRAL

Εξελίξεις στην Κρήτη: Στη φυλακή ο μποξέρ που ταξίδεψε από τη Γερμανία για να δείρει την πρώην του – Βίντεο

Marfin: Η στιγμή του φονικού εμπρησμού μέσα στην τραπέζα – Βίντεο ντοκουμέντο που ανατριχιάζει 16 χρόνια μετά

Σοκ: Τα πρώτα ευρήματα της ιατροδικαστικής για τον θάνατο του ζευγαριού στον Πειραιά – «Παγώνουν» το αίμα

Ο συμβολισμός της θυσίας: Από το σώμα στην ψυχή

Ο βασικός λόγος της νηστείας είναι η συμμετοχή στο Θείο Δράμα. Δεν νηστεύουμε επειδή οι τροφές (το κρέας, το γάλα, το αυγό) είναι «κακές» ή «μολυσμένες». Νηστεύουμε για να εξασκήσουμε τη βούλησή μας. Η εκούσια στέρηση της τροφής είναι μια μικρή, προσωπική θυσία που λειτουργεί ως ελάχιστο αντίδωρο στη Μεγάλη Θυσία του Σταυρού.

Μέσα από την πειθαρχία του σώματος, ο πιστός επιδιώκει την πνευματική εγρήγορση. Όταν το σώμα δεν είναι απασχολημένο με την πέψη βαριών τροφών και την ικανοποίηση των αισθήσεων, ο νους καθαρίζει. Η νηστεία γίνεται το όχημα για τη μετάνοια και την εσωτερική αναζήτηση. Είναι μια περίοδος όπου ο άνθρωπος καλείται να «πεινάσει» για το θείο και να «διψάσει» για τη δικαιοσύνη και την αγάπη.

Η κλιμάκωση της αυστηρότητας: Το πρόγραμμα της «Κάθαρσης»

Η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας ακολουθεί μια κλιμακούμενη πορεία αυστηρότητας, η οποία συμβαδίζει με την κορύφωση των Παθών:

• Μεγάλη Δευτέρα έως Μεγάλη Τετάρτη: Οι πιστοί προετοιμάζονται με αλάδωτα φαγητά ή φαγητά με λάδι, ανάλογα με την υγεία και την πνευματική τους καθοδήγηση. Είναι οι ημέρες της «εισαγωγής» στο κλίμα του πένθους.
• Μεγάλη Πέμπτη: Παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε στην καρδιά των Παθών, η ημέρα επιτρέπει την κατάλυση οίνου και ελαίου. Ο λόγος είναι ο εορτασμός του Μυστικού Δείπνου και η παράδοση του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Είναι μια μικρή παύση πνευματικής χαράς πριν το απόλυτο σκοτάδι.
• Μεγάλη Παρασκευή: Είναι η ημέρα της απόλυτης αργίας και νηστείας. Πολλοί πιστοί δεν τρώνε τίποτα μέχρι τη δύση του ηλίου ή πίνουν μόνο νερό με ξύδι, σε ανάμνηση του όξους που δόθηκε στον Χριστό. Είναι η ημέρα που «ο Κτίστης των απάντων» βρίσκεται στον τάφο.
• Μεγάλο Σάββατο: Είναι το μοναδικό Σάββατο του έτους που η Εκκλησία επιβάλλει αυστηρή αλάδωτη νηστεία. Είναι η ημέρα της σιωπής, της αναμονής και της προσμονής της Ανάστασης.

Προετοιμασία για το «ποτήριο της ζωής»

Ένας από τους πιο πρακτικούς αλλά και ουσιαστικούς λόγους της νηστείας είναι η προετοιμασία για τη Θεία Κοινωνία. Για τον ορθόδοξο χριστιανό, η Μεγάλη Εβδομάδα δεν ολοκληρώνεται με το φαγητό της Κυριακής του Πάσχα, αλλά με τη συμμετοχή στο κοινό ποτήριο. Η νηστεία θεωρείται η απαραίτητη «κάθαρση» του σκεύους (δηλαδή του ανθρώπινου σώματος) για να δεχθεί μέσα του τον Θεό. Είναι μια πράξη σεβασμού και ευλάβειας απέναντι στο μυστήριο.

Η νηστεία ως κοινωνική πράξη

Στην παραδοσιακή ελληνική κοινωνία, η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας είχε και μια κοινωνική διάσταση. Η αποχή από τις ακριβές και πλούσιες τροφές (κρέας) εξομοίωνε τους πλούσιους με τους φτωχούς. Όλοι έτρωγαν τα ίδια ταπεινά φαγητά: όσπρια, χόρτα, ελιές. Αυτή η «κοινή τράπεζα» της λιτότητας ενίσχυε το αίσθημα της κοινότητας και της αλληλεγγύης. Τα χρήματα που εξοικονομούνταν από την αποχή από το κρέας, συχνά δίνονταν ως ελεημοσύνη σε εκείνους που είχαν μεγαλύτερη ανάγκη, κάνοντας τη νηστεία μια έμπρακτη κίνηση αγάπης.

Από την πείνα στην αιώνια χαρά

Κλείνοντας, πρέπει να τονίσουμε ότι η νηστεία χωρίς την ανάλογη πνευματική νηστεία (αποχή από την κακία, τον φθόνο, την κατάκριση) είναι, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας, «νηστεία δαιμόνων». Οι δαίμονες δεν τρώνε ποτέ, αλλά παραμένουν γεμάτοι κακία.

Συνεπώς, η Μεγάλη Εβδομάδα μας καλεί σε μια διπλή προσπάθεια. Να πειθαρχήσουμε το σώμα μας μέσα από τη νηστεία, αλλά κυρίως να «νηστέψουμε» από τα πάθη μας. Μόνο τότε, η στέρηση του φαγητού αποκτά νόημα και γίνεται το σκαλοπάτι που θα μας επιτρέψει να γευτούμε με όλη μας την ψυχή τη χαρά της Ανάστασης. Όταν το σώμα πεινάσει, η ψυχή αρχίζει να αναζητά το αληθινό Φως.