Σαν σήμερα, 30 Μαρτίου 1867: Η αγορά της Αλάσκας – Πώς το «παγόβουνο του Σιούαρντ» μετατράπηκε στο χρυσωρυχείο των ΗΠΑ

Σαν σήμερα, στις 30 Μαρτίου 1867, υπογράφηκε στην Ουάσιγκτον μία από τις πιο αμφιλεγόμενες, αλλά τελικά πιο κερδοφόρες εμπορικές συμφωνίες στην παγκόσμια ιστορία. Η Ρωσική Αυτοκρατορία πούλησε την Αλάσκα στις Ηνωμένες Πολιτείες για το ποσό των 7,2 εκατομμυρίων δολαρίων. Εκείνη την εποχή, η κίνηση αυτή αντιμετωπίστηκε με σφοδρή ειρωνεία και σκληρή κριτική από τον αμερικανικό Τύπο, ο οποίος κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι σπατάλησε το δημόσιο χρήμα για να αγοράσει μια «απέραντη, άχρηστη παγοθήκη». Σήμερα, 159 χρόνια μετά, η αγορά της Αλάσκας θεωρείται μια διπλωματική και οικονομική κίνηση ματ, καθώς κάτω από τους αιώνιους πάγους της δεν κρυβόταν μόνο η γεωστρατηγική κυριαρχία στον Βορρά, αλλά και αμύθητος πλούτος σε χρυσό και πετρέλαιο.

Το παρασκήνιο: Γιατί η Ρωσία ήθελε να ξεφορτωθεί την Αλάσκα;

Για τον Τσάρο Αλέξανδρο Β’, η Αλάσκα είχε καταντήσει ένα οικονομικό και στρατιωτικό βάρος. Μετά την ήττα της Ρωσίας στον Κριμαϊκό Πόλεμο (που έληξε ακριβώς την ίδια ημερομηνία, 30 Μαρτίου, έντεκα χρόνια νωρίτερα), τα ταμεία της αυτοκρατορίας ήταν άδεια. Η Ρωσική Αμερική, όπως ονομαζόταν τότε, ήταν μια απομακρυσμένη περιοχή, δύσκολη στην υπεράσπιση και με ελάχιστο πληθυσμό Ρώσων εποίκων. Ο Τσάρος φοβόταν ότι σε μια μελλοντική σύγκρουση με τη Μεγάλη Βρετανία, οι Βρετανοί (που ήλεγχαν τον γειτονικό Καναδά) θα μπορούσαν εύκολα να καταλάβουν την Αλάσκα χωρίς η Ρωσία να μπορεί να αντιδράσει. Έτσι, προτίμησε να την πουλήσει σε μια «φίλια» δύναμη, όπως οι ΗΠΑ, ώστε να δημιουργήσει έναν γεωπολιτικό «ρυθμιστή» απέναντι στους Βρετανούς και ταυτόχρονα να εισπράξει ένα σεβαστό ποσό.

Οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν μεταξύ του Ρώσου πρέσβη Έντουαρντ ντε Στέκλ και του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών, Γουίλιαμ Σιούαρντ

Η συμφωνία: 2 σεντς ανά στρέμμα

Οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν μεταξύ του Ρώσου πρέσβη Έντουαρντ ντε Στέκλ και του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών, Γουίλιαμ Σιούαρντ (William Seward). Μετά από μια ολονύχτια συνεδρίαση, η συμφωνία έκλεισε στις 4 τα ξημερώματα της 30ής Μαρτίου. Το τίμημα ορίστηκε στα 7,2 εκατομμύρια δολάρια, ποσό που αντιστοιχούσε σε περίπου 2 σεντς ανά στρέμμα (περίπου 5 δολάρια ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο σε σημερινές αξίες). Παρά το χαμηλό τίμημα, ο Σιούαρντ βρέθηκε στο επίκεντρο μιας επικοινωνιακής καταιγίδας. Τα μέσα ενημέρωσης της εποχής, με επικεφαλής την New York Tribune, χαρακτήρισαν την αγορά ως «Η Τρέλα του Σιούαρντ» (Seward’s Folly) ή «Ο κήπος με τους πολικούς αρκούδους του Άντριου Τζόνσον» (τότε Προέδρου των ΗΠΑ). Οι επικριτές αναρωτιούνταν γιατί η χώρα, που προσπαθούσε ακόμη να συνέλθει από τον αιματηρό Εμφύλιο Πόλεμο, έπρεπε να δώσει εκατομμύρια για μια περιοχή που θεωρούσαν ότι δεν είχε τίποτα άλλο να προσφέρει εκτός από χιόνι και γούνες θαλάσσιων ενυδρίδων.

Χιλιάδες άνθρωποι έσπευσαν στην Αλάσκα και τα έσοδα από τον χρυσό κάλυψαν το κόστος της αγοράς μέσα σε ελάχιστα χρόνια

Από το «παγόβουνο» στο «χρυσό Ελντοράντο»

Η ειρωνεία του Τύπου δεν κράτησε πολύ. Η πρώτη δικαίωση για τον Σιούαρντ ήρθε το 1896, όταν ανακαλύφθηκαν τεράστια κοιτάσματα χρυσού στην περιοχή Κλόνταϊκ, πυροδοτώντας τον περίφημο «Πυρετό του Χρυσού». Χιλιάδες άνθρωποι έσπευσαν στην Αλάσκα και τα έσοδα από τον χρυσό κάλυψαν το κόστος της αγοράς μέσα σε ελάχιστα χρόνια. Ωστόσο, η πραγματική αποκάλυψη ήρθε τον 20ό αιώνα. Η Αλάσκα αποδείχθηκε ότι διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο. Το 1968, η ανακάλυψη του κοιτάσματος στο Prudhoe Bay άλλαξε την ενεργειακή μοίρα των ΗΠΑ. Σήμερα, η Αλάσκα παράγει πλούτο δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, ενώ η στρατηγική της σημασία κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, και μέχρι σήμερα, ως το «σύνορο» των ΗΠΑ με τη Ρωσία, είναι ανυπολόγιστη.

VIRAL

Θρίλερ στην Κυψέλη: Τα στοιχεία που απομακρύνουν το ενδεχόμενο να είναι η αγνοούμενη Κινέζα

Σοκαριστικό τροχαίο στα Χανιά: Σύγκρουση ασθενοφόρου με αυτοκίνητο – Νεκρός ο ασθενής

Τραγωδία στη Μπανγκόκ: Στους 34 οι νεκροί από τη φονική πυρκαγιά σε μπαρ

Γεωστρατηγική σημασία: Μια αλλαγή στον Παγκόσμιο Χάρτη

Αν η Ρωσία δεν είχε πουλήσει την Αλάσκα το 1867, ο παγκόσμιος χάρτης του 20ού αιώνα θα ήταν εφιαλτικός για τη Δύση. Η Σοβιετική Ένωση θα είχε μια τεράστια στρατιωτική βάση στην αμερικανική ήπειρο, ακριβώς δίπλα στον Καναδά και τις ΗΠΑ. Η αγορά της Αλάσκας επέκτεινε την έκταση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά περίπου 20% και της έδωσε πρόσβαση στον Αρκτικό Ωκεανό, καθιστώντας την μια «αρκτική δύναμη». Επίσης, η κίνηση αυτή έθεσε τέλος στην παρουσία της Ρωσίας στη Βόρεια Αμερική, επιτρέποντας στις ΗΠΑ να κυριαρχήσουν στον Βόρειο Ειρηνικό.

Η ιστορία της 30ής Μαρτίου 1867 είναι ένα κλασικό μάθημα για το πώς η πολιτική διορατικότητα μπορεί να παρεξηγηθεί στην εποχή της. Ο Γουίλιαμ Σιούαρντ πέθανε πριν δει το μέγεθος του πλούτου που πρόσφερε στη χώρα του, αλλά το όνομά του έμεινε στην ιστορία ως ο άνθρωπος που έκανε την καλύτερη «αγορά ακινήτου» όλων των εποχών. Από την άλλη πλευρά, για τη Ρωσία, η πώληση της Αλάσκας παραμένει μια από τις πιο αμφιλεγόμενες αποφάσεις στην ιστορία των Τσάρων. Οι Ρώσοι πούλησαν ένα «παγόβουνο» για να σωθούν από τα χρέη, χωρίς να γνωρίζουν ότι παραχωρούσαν έναν θησαυρό που θα μπορούσε να είχε αλλάξει την πορεία της ανθρωπότητας υπέρ τους.