ΔΥΚ: Η ιστορία των Ελλήνων ΟΥΚ, η εκπαίδευση και οι θρυλικές αποστολές από το 1953

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η εθνική επέτειος της Ελληνικής Επανάστασης τιμήθηκε και φέτος με ιδιαίτερη λαμπρότητα, με το κέντρο της Αθήνας να κατακλύζεται από νωρίς από πλήθος κόσμου που έσπευσε να παρακολουθήσει τη μεγάλη παρέλαση. Η παρουσία των ΟΥΚ στην παρέλαση ήταν για ακόμα μια χρονιά εντυπωσιακή, προκαλώντας ρίγη συγκίνησης και το θερμό χειροκρότημα των πολιτών.

Η ιστορία των Ελλήνων «βατραχανθρώπων»

Η πορεία της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών άρχισε το 1953, όταν η ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ οδήγησε στη συγκρότηση της πρώτης ομάδας αμφίβιων αναγνωρίσεων για την υποστήριξη των αποβατικών πλοίων του Πολεμικού Ναυτικού. Προκειμένου να δημιουργηθεί ένας εγχώριος πυρήνας εκπαιδευτών, στελέχη εστάλησαν για εξειδίκευση στις ΗΠΑ, γεγονός που επέτρεψε τη λειτουργία της ελληνικής Σχολής Υποβρυχίων Καταστροφών το 1957 στο Κέντρο Εκπαίδευσης Κανελλόπουλος.

Με την πάροδο των ετών, η μονάδα εξελίχθηκε σημαντικά, ιδρύοντας τη Διοίκηση Ομάδων Υποβρυχίων Καταστροφών στον Σκαραμαγκά το 1968, η οποία έναν χρόνο μετά μετονομάστηκε στην πασίγνωστη ΜΥΚ, ενισχύοντας παράλληλα την επιχειρησιακή της ισχύ. Με την πάροδο των ετών η ΜΥΚ εξελίχθηκε ακόμη περισσότερο και τον Απρίλιο του 2002 μετονομάστηκε σε ΔΥΚ (Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών). Είναι μια από τις Διοικήσεις του Αρχηγείου Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού.

Η αποστολή

Η Αποστολή της Σχολής Υποβρυχίων Καταστροφών είναι να παρέχει την κατάλληλη εξειδικευμένη θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση και να αναπτύσσει ενιαίο πνεύμα στο προσωπικό το οποίο φοιτά στα σχολεία τα οποία λειτουργούν σε αυτήν, καθώς και να διεξάγει την αναγκαία περιοδική συντήρηση ικανότητας των Υποβρυχίων Καταστροφέων (Υ/ΚΤ) του Π.Ν, με σκοπό την εξασφάλιση της στελέχωσης του Π.Ν. με άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό στην εκτέλεση υποβρυχίων αποστολών καθώς και αποστολών ανορθόδοξου πολέμου και δολιοφθορών.

Εκπαίδευση

Στη ΣΥΚ λειτουργούν τα κάτωθι σχολεία βασικής εκπαιδεύσεως:

• Σχολείο Βασικής Εκπαίδευσης Υποβρυχίων Καταστροφών (Υ/ΚΤ).

α. Σκοπός του σχολείου είναι η απόκτηση από τους εκπαιδευομένους των βασικών γνώσεων, οι οποίες θα τους καταστήσουν ικανούς να στελεχώσουν τις Επιχειρησιακές Ομάδες Υποβρύχιων Καταστροφών της ΔΥΚ και τα αντίστοιχα ειδικά τμήματα των έτερων Κλάδων των ΕΔ και ΣΑ, μέσω των προβλεπόμενων ανά Κλάδο / Σώμα διαδικασιών.

β. Σε αυτό μπορεί να συμμετέχει προσωπικό των ΕΔ και ΣΑ, καθώς επίσης και στρατιωτικό προσωπικό ξένων κρατών. Η διάρκεια του σχολείου είναι τριάντα δύο (32) εβδομάδες και τα αντικείμενα της εκπαίδευσης σε γενικές γραμμές είναι, η φυσική κατάσταση, η αντοχή σε ψυχική και σωματική κόπωση, οι καταδύσεις με όλους τους τύπους των αυτόνομων καταδυτικών συσκευών μέχρι βάθους σαράντα (40) μέτρων, οι υδρογραφήσεις/αναγνωρίσεις ακτών αποβάσεως, οι πολεμικές τέχνες, η χρήση φορητού οπλισμού και τυποποιημένων εκρηκτικών υλών, ο ανορθόδοξος πόλεμος και η διεξαγωγή ειδικών επιχειρήσεων.

• Σχολείο Αυτοδυτών.

α. Σκοπός του σχολείου είναι η απόκτηση και διατήρηση της ικανότητας κατάδυσης και υποβρύχιας κολύμβησης με συσκευές ατμοσφαιρικού αέρα, μέχρι το βάθος των είκοσι (20) μέτρων, τηρώντας πάντα τις διατάξεις ασφαλείας.

β. Σε αυτό μπορεί να συμμετέχει προσωπικό των ΕΔ και ΣΑ, καθώς επίσης και στρατιωτικό προσωπικό ξένων κρατών. Η διάρκεια του σχολείου είναι είκοσι δύο (22) εργάσιμες ημέρες.

• Σχολείο Ναυαγοσωστών

α. Σκοπός του σχολείου είναι η απόκτηση της από τους εκπαιδευομένους της κατάλληλης εξειδικευμένης θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης, που θα τους καταστήσει ικανούς στη διάσωση και παροχή πρώτων βοηθειών σε ναυαγούς ή κινδυνεύοντες ανθρώπους στη θάλασσα καθώς και σε λουτρικές εγκαταστάσεις/πισίνες του ΠΝ.

β. Σε αυτό μπορεί να συμμετέχει προσωπικό των ΕΔ και ΣΑ, καθώς επίσης και στρατιωτικό προσωπικό ξένων κρατών. Η διάρκεια του σχολείου είναι δέκα (10) εργάσιμες ημέρες.

• Σχολείο Εξειδίκευσης Εξουδετερωτού

Σκοπός του σχολείου είναι να δώσει τις βασικές γνώσεις και να καταστήσει ικανούς τους εκπαιδευόμενους βαθμοφόρους να αναλαμβάνουν αποστολές αναγνώρισης, εξουδετέρωσης και καταστροφής τυποποιημένων πυρομαχικών και αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών. Στο σχολείο μπορούν να συμμετέχουν Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και ΕΠΟΠ πτυχιούχοι ΥΚΤ του ΠΝ. Η διάρκεια του σχολείου είναι εβδομήντα μία (71) εργάσιμες ημέρες.

• Σχολείο Βασικής Επιχειρησιακής Εκπαίδευσης Υ/ΚΤ

Σκοπός του σχολείου είναι η απόκτηση των ειδικών επιχειρησιακών γνώσεων και εμπειριών επί εφαρμοσμένων τακτικών, που θα καταστήσουν τους εκπαιδευόμενους ικανούς να στελεχώσουν τις υπάρχουσες επιχειρησιακές ομάδες της ΔΥΚ, χωρίς να επηρεάζεται η επιχειρησιακή τους ικανότητα και η ασφάλεια αυτών. Στο σχολείο μπορούν να συμμετέχουν Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και ΕΠΟΠ πτυχιούχοι ΥΚΤ του ΠΝ. Η διάρκεια του σχολείου είναι δώδεκα (12) εβδομάδες.

• Σχολείο Δυτών-Ναρκοθηρευτών

Σκοπός του σχολείου είναι η απόκτηση από τους εκπαιδευομένους των γενικών και ειδικών θεωρητικών και πρακτικών γνώσεων που θα τους καταστήσουν ικανούς να επανδρώσουν τις ομάδες των Ναρκοθηρευτικών, ώστε να καταδύονται ασφαλώς μέχρι το βάθος των 39 μέτρων, με σκοπό την καταστροφή ναρκών. Στο σχολείο μπορούν να συμμετέχουν Υπαξιωματικοί και ΕΠΟΠ του ΠΝ. Η διάρκεια του σχολείου είναι εβδομήντα δύο (72) εργάσιμες ημέρες.

• Σχολείο Εκπαιδευτών

Σκοπός του σχολείου είναι η σε βάθος θεωρητική και πρακτική κατάρτιση των εκπαιδευόμενων νέων εκπαιδευτών, στο σύνολο των αντικειμένων εκπαίδευσης των σχολείων που πραγματοποιούνται στην ΣΥΚ, καθώς και η εξασφάλιση της ικανότητας εκάστου εξ αυτών, στο να μεταδίδει τις γνώσεις και εμπειρίες που κατέχει σε ακροατήριο εκπαιδευομένων. Στο σχολείο μπορούν να συμμετέχουν Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και ΕΠΟΠ πτυχιούχοι ΥΚΤ του ΠΝ. Η διάρκεια του σχολείου είναι είκοσι τρείς (23) εργάσιμες ημέρες.

• Σχολείο Πληρωμάτων ΣΑΠ

Σκοπός του σχολείου είναι η άρτια σωματική και ψυχολογική προετοιμασία, η βασική θεωρητική κατάρτιση και η απαιτούμενη πρακτική εκπαίδευση του εκπαιδευόμενου προσωπικού σε πληθώρα θεωρητικών και τεχνικών αντικειμένων, ώστε να αποκτήσουν τις βασικές γνώσεις που θα τους καταστήσουν ικανούς να επανδρώσουν, μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών, τα Σκάφη Ανορθοδόξου Πολέμου της ΔΥΚ. Στο σχολείο μπορούν να συμμετέχουν Υπαξιωματικοί και ΕΠΟΠ του ΠΝ. Η διάρκεια του σχολείου είναι δέκα (10) εβδομάδες.

Οργάνωση

Η ΔΥΚ διατηρεί τυπική οργάνωση Διοικήσεως του Αρχηγείου Στόλου, ήτοι:

α. Διοικητής

β. Επιστολέας

γ. Διεύθυνση Διοίκησης

δ. Διεύθυνση Επιχειρήσεων

ε. Διεύθυνση Υποστήριξης Επιχειρήσεων

στ. Διεύθυνση Τεχνικής Υποστήριξης

ζ. Διεύθυνση Οικονομικής Μέριμνας και Εφοδιασμού

η. Ανεξάρτητα Γραφεία:

(1) Γραφείο Διοικητή

(2) Γραφείο Υγείας, Ασφάλειας και Προστασίας Περιβάλλοντος

(3) Γραφείο Δικαστικών Υποθέσεων

(4) Γραμματεία Επιτελείου

(5) Υπαρχείο ΕΤΝΑ

Η σχέση με την κυπριακή μονάδα υποβρυχίων καταστροφών

Η Μονάδα Υποβρυχίων Καταστροφών της Κύπρου αποτελεί την «αδελφή» μονάδα της ελληνικής ΔΥΚ, καθώς συγκροτήθηκε από έμπειρα στελέχη των Ελλήνων ΟΥΚ. Το πρόγραμμα εκπαίδευσης στην Κύπρο ακολουθεί πιστά το ελληνικό πρότυπο, το οποίο με τη σειρά του βασίζεται στο φημισμένο σχολείο BUD/S των Αμερικανών Navy SEALs. Παρά το γεγονός ότι υπάγονται σε διαφορετικές δομές (Πολεμικό Ναυτικό στην Ελλάδα και Διοίκηση Ναυτικού στην Κύπρο), οι δύο μονάδες μοιράζονται κοινή επιχειρησιακή κουλτούρα, τακτικές και πραγματοποιούν συχνά κοινές ασκήσεις συνεκπαίδευσης.

Ιστορικές αποστολές στην Κύπρο και την κρίση των Ιμίων

Η πρώτη καταγεγραμμένη επιχείρηση των ΟΥΚ έλαβε χώρα τον Μάρτιο του 1964 στην Κύπρο. Μια ομάδα βατραχανθρώπων διείσδυσε στον κόλπο της Μανσούρας για να εντοπίσει και να καταστρέψει φορτία όπλων που διακινούσαν τουρκικές παραστρατιωτικές οργανώσεις.

Δεκαετίες αργότερα, κατά την Κρίση των Ιμίων (Δεκέμβριος 1995 – Ιανουάριος 1996), οι ΟΥΚ βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της ελληνοτουρκικής έντασης. Μετά την αφαίρεση της ελληνικής σημαίας από Τούρκους δημοσιογράφους, ομάδα των Υποβρυχίων Καταστροφών εστάλη για την επαναφορά της στα ακατοίκητα νησιά. Η κρίση κορυφώθηκε με την αποβίβαση Τούρκων κομάντο στη Δυτική Ίμια και την τραγική πτώση του ελληνικού ελικοπτέρου Bell 212, ένα γεγονός που παραμένει σημείο εθνικής μνήμης και αντιπαράθεσης.

Επιχείρηση «Κοσμάς» και αντιπειρατεία (Atalanta)

Το 1997, εν μέσω της εξέγερσης στην Αλβανία, οι ΟΥΚ συμμετείχαν στην επιχείρηση «Κοσμάς» στο πλαίσιο της διεθνούς δύναμης Alba. Η ομάδα ανέλαβε τον κρίσιμο έλεγχο του αεροδρομίου των Τιράνων και κατάφερε να απομακρύνει με ασφάλεια 240 ξένους αξιωματούχους από την ταραγμένη χώρα.

Επιπλέον, από το 2008, στελέχη της ΔΥΚ συμμετείχαν στην ευρωπαϊκή επιχείρηση Atalanta ανοικτά της Σομαλίας. Επιβαίνοντας σε φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού, εκτέλεσαν επικίνδυνες αντιπειρατικές αποστολές, προστατεύοντας τα εμπορικά πλοία από τις επιθέσεις Σομαλών πειρατών στην περιοχή.

Εκκενώσεις αμάχων και επιχείρηση «Ειρήνη»

Μια από τις πιο πρόσφατες και επιτυχημένες ανθρωπιστικές αποστολές των ΟΥΚ ήταν ο απεγκλωβισμός πολιτών από τη Λιβύη το 2014. Οι Έλληνες βατραχάνθρωποι εισήλθαν στο λιμάνι της Τρίπολης, εξασφάλισαν την περιοχή και συντόνισαν την απομάκρυνση 186 ατόμων (Ελλήνων, Κυπρίων, Βρετανών, Κινέζων κ.α.) από την εμπόλεμη ζώνη προς τον Πειραιά.

Τέλος, από το 2020, η ΔΥΚ συμμετέχει ενεργά στην επιχείρηση «Ειρήνη» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος της αποστολής είναι η επιβολή του εμπάργκο όπλων προς τη Λιβύη, με τους ΟΥΚάδες να πραγματοποιούν νηοψίες (board and search) σε ύποπτα πλοία στην κεντρική Μεσόγειο, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της μονάδας ως πυλώνα ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή.

Αξιοσημείωτοι διοικητές

Ελλάδα

• Ευάγγελος Αποστολάκης, αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού που διετέλεσε διοικητής της Διοίκησης Υποβρύχιων Καταστροφών. Στη συνέχεια υπηρέτησε ως Αρχηγός Γενικού Επιτελείου Ναυτικού και Αρχηγός Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, ενώ το 2019 ανέλαβε καθήκοντα Υπουργού Εθνικής Άμυνας.
• Υποναύαρχος ε.α. Danny Θεοφανίδης, αξιωματικός των ναυτικών ειδικών δυνάμεων με πολυετή υπηρεσία στη ΔΥΚ. Προέρχεται από οικογένεια με μακρά ναυτική παράδοση, με σειρά ανώτερων και ανώτατων αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού, και έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της εκπαίδευσης και του δόγματος των ελληνικών ναυτικών ειδικών επιχειρήσεων.

Κύπρος

• Ανδρέας Ιωαννίδης, αξιωματικός της Εθνικής Φρουράς και του κυπριακού Πολεμικού Ναυτικού, ο οποίος διετέλεσε διοικητής της Μονάδας Υποβρυχίων Καταστροφών και στη συνέχεια Διοικητής Ναυτικού. Έχασε τη ζωή του στην έκρηξη στη ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» τον Ιούλιο του 2011, ενώ βρισκόταν επί τόπου για τον συντονισμό της κατάσβεσης.
• Κώστας Φυτιρής, αξιωματικός ΟΥΚ με μακρά υπηρεσία στις ναυτικές ειδικές δυνάμεις και διοικητής της Μονάδας Υποβρυχίων Καταστροφών της Κύπρου. Μετά την επιχειρησιακή του πορεία στην Εθνική Φρουρά και το κυπριακό Ναυτικό, ανέλαβε πολιτικά καθήκοντα και από τον Δεκέμβριο 2025 υπηρετεί ως Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης της Κυπριακής Δημοκρατίας, διατηρώντας στενούς δεσμούς με τις ναυτικές ειδικές δυνάμεις Ελλάδας και Κύπρου