Σαν σήμερα, 23 Μαρτίου 1821: Η Καλαμάτα «αναπνέει» ελευθερία – Η μέρα που η Επανάσταση απέκτησε διπλωματική φωνή
Η 23η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο καλεντάρι της ελληνικής ιστορίας· είναι το ορόσημο της πρώτης μεγάλης νίκης του Αγώνα. Σαν σήμερα, το 1821, η Καλαμάτα γίνεται η πρώτη ελληνική πόλη που αποτινάσσει τον οθωμανικό ζυγό, σηματοδοτώντας την ουσιαστική έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης στην Πελοπόννησο. Ωστόσο, η ημέρα αυτή κατέχει μια επιπλέον ιστορική μοναδικότητα: είναι η στιγμή που το επαναστατημένο Γένος παύει να είναι μια άτακτη ομάδα εξεγερμένων και μετατρέπεται σε πολιτική οντότητα που απευθύνεται επίσημα στη διεθνή κοινότητα.
Η πολιορκία και η αναίμακτη παράδοση
Οι προετοιμασίες είχαν ξεκινήσει μέρες πριν. Οι οπλαρχηγοί, με επικεφαλής τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον Παπαφλέσσα, τον Νικηταρά και τον Αναγνωσταρά, είχαν κυκλώσει την πόλη με μια δύναμη περίπου 2.000 ανδρών. Οι Τούρκοι της Καλαμάτας, αντιλαμβανόμενοι τον κλοιό να στενεύει και βλέποντας τον όγκο των ελληνικών δυνάμεων στις πλαγιές του Ταϋγέτου, συνειδητοποίησαν ότι η αντίσταση θα ήταν μάταιη.
Ο Οθωμανός διοικητής της πόλης, ο Σουλεϊμάν Αγάς Αρναούτογλου, βρισκόταν σε δεινή θέση. Στις 23 Μαρτίου, μετά από διαπραγματεύσεις, αναγκάστηκε να παραδώσει την πόλη και τον οπλισμό της στους Έλληνες οπλαρχηγούς. Η παράδοση ήταν αναίμακτη, μια λεπτομέρεια που προσέδωσε κύρος στην έναρξη του Αγώνα, αποδεικνύοντας ότι οι Έλληνες δεν επιζητούσαν την άναρχη σφαγή, αλλά την αποκατάσταση της δικαιοσύνης και της ελευθερίας.
Η πρώτη ελεύθερη δοξολογία στους Αγίους Αποστόλους
Η πιο συγκινητική στιγμή της ημέρας εκτυλίχθηκε στις όχθες του ποταμού Νέδοντα, στον ιστορικό ναό των Αγίων Αποστόλων. Εκεί, κάτω από τον ανοιξιάτικο ήλιο της Μεσσηνίας, 24 ιερείς και ιερομόναχοι ευλόγησαν τις σημαίες των επαναστατών.
VIRAL
Χιλιάδες αγωνιστές, με τα όπλα στα χέρια και δάκρυα στα μάτια, παρακολούθησαν την πρώτη επίσημη δοξολογία σε ελεύθερο έδαφος. Ο όρκος «Ελευθερία ή Θάνατος» αντήχησε για πρώτη φορά τόσο δυνατά, μετατρέποντας μια τοπική επιτυχία σε εθνικό προσκλητήριο. Η Καλαμάτα ήταν πλέον η πρωτεύουσα της ελεύθερης Ελλάδας, έστω και για λίγο.
Η Μεσσηνιακή σύγκλητος και η «προειδοποίησις»
Αμέσως μετά την απελευθέρωση, οι οπλαρχηγοί και οι πρόκριτοι προχώρησαν σε μια κίνηση εξαιρετικής πολιτικής ωριμότητας. Συνέστησαν την «Μεσσηνιακή Σύγκλητο», την πρώτη διοικητική αρχή των επαναστατημένων Ελλήνων, με πρόεδρο τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.
Την ίδια ακριβώς ημέρα, η Σύγκλητος εξέδωσε ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της νεότερης ελληνικής γραμματείας: την «Προειδοποίησιν εις τας ευρωπαϊκάς αυλάς». Το κείμενο αυτό δεν ήταν μια απλή ανακοίνωση· ήταν ένα διπλωματικό μανιφέστο. Μέσω αυτού, οι Έλληνες γνωστοποιούσαν στις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής τους λόγους του ξεσηκωμού τους.
Διαβάστε επίσης
«Ο ζυγός ο οθωμανικός, γινόμενος ημέρα καθ’ ημέραν βαρύτερος… μας κατήντησεν εις την απελπισίαν. […] Αποφασίσαμεν σταθερώς ή να νικήσωμεν ή να αποθάνωμεν».
Με το έγγραφο αυτό, η Επανάσταση ζητούσε τη συνδρομή και τη δικαιοσύνη των χριστιανικών εθνών της Ευρώπης. Ήταν μια στρατηγική κίνηση για να καταρριφθεί το επιχείρημα της Ιερής Συμμαχίας ότι η ελληνική εξέγερση ήταν ένα «στασιαστικό κίνημα» κατά της νόμιμης εξουσίας. Οι Έλληνες δήλωναν ξεκάθαρα ότι ήταν ένας λαός που διεκδικούσε τα φυσικά του δίκαια.
Η ιστορική παρακαταθήκη
Η απελευθέρωση της Καλαμάτας στις 23 Μαρτίου 1821 αποτελεί την τέλεια σύζευξη της στρατιωτικής ορμής και της πολιτικής σύνεσης. Αν ο ξεσηκωμός έμενε μόνο στα ντουφέκια, ίσως να είχε καταπνιγεί ως μια ακόμη τοπική στάση. Όμως, η ίδρυση της Συγκλήτου και η αποστολή της «Προειδοποίησης» έδωσαν στον Αγώνα διεθνή υπόσταση από την πρώτη κιόλας μέρα.
Σήμερα, 205 χρόνια μετά, η Καλαμάτα τιμά αυτή την επέτειο ως την ημέρα που η Ελλάδα «ξύπνησε» από τον λήθαργο τεσσάρων αιώνων. Είναι η υπενθύμιση ότι η ελευθερία κερδίζεται με θυσίες στο πεδίο της μάχης, αλλά εδραιώνεται με λόγο, επιχειρήματα και διπλωματία στο πεδίο της πολιτικής.
0 ΣΧΟΛΙΑ