Το BBC με ένα βίντεο φωτιά αποκαλύπτει τα fake news απο τα αληθινά

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Καθώς οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή συνεχίζονται και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κλιμακώνονται, ένα δεύτερο «μέτωπο» εξελίσσεται ταυτόχρονα στο διαδίκτυο. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν κατακλυστεί από εικόνες και βίντεο που παρουσιάζονται ως ντοκουμέντα από τα γεγονότα, όμως πολλά από αυτά αποδεικνύεται ότι είναι κατασκευασμένα ή παραπλανητικά.

Τα fake βίντεο που έγιναν viral στον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν

Ένα βίντεο που συγκέντρωσε περισσότερες από 70 εκατομμύρια προβολές στα social media και παρουσιαζόταν ως πραγματική επίθεση ιρανικού πυραύλου σε αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος αποδείχθηκε τελικά ότι προέρχεται από βιντεοπαιχνίδι, σύμφωνα με το BBC. Η αποκάλυψη αυτή αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της τεράστιας παραπληροφόρησης που εξαπλώνεται στο διαδίκτυο γύρω από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Δείτε εδώ πώς πύραυλοι και drones του Ιράν χτυπούν τη CIA και αμερικανικές βάσεις σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Ιράκ.

Το συγκεκριμένο βίντεο κυκλοφόρησε ευρέως σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και παρουσιάστηκε ως οπτικό ντοκουμέντο από τις πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ωστόσο, μετά από ανάλυση ειδικών, διαπιστώθηκε ότι το υλικό δεν προέρχεται από πραγματικό περιστατικό αλλά από προσομοιωτή πτήσης, δηλαδή από ψηφιακό περιβάλλον videogame.

Πώς ξεχωρίζουν τα πραγματικά πλάνα από τα fake στον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν

Ο όγκος του υλικού που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο είναι τόσο μεγάλος, ώστε ομάδες επαλήθευσης ειδήσεων εργάζονται συνεχώς για να ξεχωρίσουν τι είναι πραγματικό και τι αποτελεί προϊόν ψηφιακής κατασκευής. Ειδικοί αναλυτές εξετάζουν φωτογραφίες, βίντεο και αναρτήσεις που εξαπλώνονται με ταχύτητα στα κοινωνικά δίκτυα, επιχειρώντας να εντοπίσουν σημάδια παραποίησης ή τεχνητής δημιουργίας.

Σύμφωνα με ερευνητές που ασχολούνται με την επαλήθευση οπτικού υλικού, πολλές από τις πιο δημοφιλείς αναρτήσεις που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο δεν απεικονίζουν πραγματικά γεγονότα. Σε αρκετές περιπτώσεις, πρόκειται για εικόνες που δημιουργήθηκαν με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ή για παλαιότερα βίντεο που παρουσιάζονται ως πρόσφατα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μια εικόνα που υποτίθεται ότι δείχνει μια τεράστια έκρηξη σε αεροδρόμιο του Ιράκ. Η φωτογραφία διαδόθηκε ευρέως σε διάφορες πλατφόρμες, ωστόσο έπειτα από ανάλυση ειδικών αποδείχθηκε ότι είχε δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου με τεχνητή νοημοσύνη. Σε άλλη περίπτωση, δορυφορικές εικόνες από το Google Earth χρησιμοποιήθηκαν με παραποιημένο τρόπο ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι είχε υποστεί ζημιές μια ναυτική βάση των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ανάλυση των αρχείων έδειξε ότι οι εικόνες είχαν τροποποιηθεί ψηφιακά πριν δημοσιευθούν.

Παράλληλα, εντοπίστηκαν και ψεύτικοι λογαριασμοί στα κοινωνικά δίκτυα που εμφανίζονταν ως προφίλ υψηλόβαθμων Ιρανών αξιωματούχων ή θρησκευτικών ηγετών. Μέσω αυτών των λογαριασμών δημοσιεύονταν πληροφορίες και εικόνες που συχνά αποδεικνύονταν ανακριβείς. Παρόμοια περιστατικά δείχνουν πόσο εύκολο είναι να δημιουργηθεί σύγχυση στο κοινό όταν εικόνες με εντυπωσιακό περιεχόμενο εμφανίζονται χωρίς επαρκή έλεγχο της προέλευσής τους. Οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι επιθέσεις που παρουσιάζονται σε πολλά από αυτά τα βίντεο συχνά απεικονίζονται τη νύχτα, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολη την επαλήθευση της αυθεντικότητάς τους.

Η «μάχη της παραπληροφόρησης»

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η διάδοση τέτοιου περιεχομένου δεν γίνεται πάντα για πολιτικούς λόγους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χρήστες των κοινωνικών δικτύων αναπαράγουν ψευδείς πληροφορίες απλώς επειδή το περιεχόμενο είναι εντυπωσιακό και συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό προβολών. Ορισμένοι λογαριασμοί μάλιστα φαίνεται να επωφελούνται οικονομικά από τη μεγάλη απήχηση τέτοιων αναρτήσεων, καθώς πολλές πλατφόρμες επιτρέπουν τη δημιουργία εσόδων από περιεχόμενο που συγκεντρώνει εκατομμύρια προβολές.

Ειδικοί στην ανάλυση παραπληροφόρησης υποστηρίζουν ότι το φαινόμενο έχει λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις. Όπως τονίζουν, είναι ίσως η πρώτη φορά που εργαλεία δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται τόσο εκτεταμένα κατά τη διάρκεια μιας διεθνούς σύγκρουσης. Παράλληλα, η παραπληροφόρηση προέρχεται από διαφορετικές πλευρές του διαδικτυακού χώρου. Ορισμένοι λογαριασμοί που εμφανίζονται να υποστηρίζουν το Ιράν προβάλλουν υλικό που παρουσιάζει υπερβολικά αποτελεσματικές στρατιωτικές επιθέσεις. Αντίστοιχα, άλλοι λογαριασμοί που τάσσονται υπέρ του Ισραήλ διαδίδουν περιεχόμενο που υποτίθεται ότι δείχνει εσωτερικές διαμαρτυρίες ή πολιτική αναταραχή στο Ιράν.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η ταχύτητα διάδοσης της παραπληροφόρησης συνδέεται συχνά με τον τρόπο που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις διεθνείς συγκρούσεις. Σε περιόδους έντασης, οι χρήστες τείνουν να αναπαράγουν πληροφορίες που επιβεβαιώνουν τις πολιτικές τους απόψεις ή ενισχύουν συναισθηματικές αντιδράσεις. Το αποτέλεσμα είναι ότι εικόνες και βίντεο με έντονο ή δραματικό περιεχόμενο διαδίδονται πολύ πιο γρήγορα από ό,τι οι διορθώσεις ή οι επαληθεύσεις που ακολουθούν.

Την ίδια στιγμή, ομάδες δημοσιογράφων και ερευνητών προσπαθούν να επαληθεύσουν και πραγματικό υλικό από τα πεδία των συγκρούσεων. Βίντεο που δείχνουν πυρκαγιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, καπνό πάνω από στρατιωτικές βάσεις ή ζημιές σε υποδομές εξετάζονται προσεκτικά πριν χρησιμοποιηθούν σε ειδησεογραφικές αναφορές. Η διαδικασία αυτή μπορεί να είναι χρονοβόρα, ωστόσο θεωρείται απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι οι πληροφορίες που δημοσιεύονται είναι αξιόπιστες.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται και γίνεται όλο και πιο εύκολη στη χρήση, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα φαινόμενα παραπληροφόρησης ενδέχεται να αυξηθούν ακόμη περισσότερο στο μέλλον. Η ικανότητα δημιουργίας πειστικών εικόνων και βίντεο μέσα σε λίγα λεπτά σημαίνει ότι οι χρήστες του διαδικτύου θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι σε εντυπωσιακές αναρτήσεις. Σε περιόδους διεθνών κρίσεων, η ανάγκη για αξιόπιστη ενημέρωση γίνεται ακόμη πιο σημαντική. Και καθώς ο ψηφιακός κόσμος γεμίζει με εικόνες που μοιάζουν αληθινές αλλά δεν είναι, η διάκριση μεταξύ πραγματικότητας και παραπληροφόρησης γίνεται μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ενημέρωσης.