Περιβαλλοντική «βόμβα» στην Ελλάδα: Στον πάτο της Ευρώπης η Αττική στη διαχείριση λυμάτων – Η ακτινογραφία μιας αποτυχίας

Μια εξαιρετικά ανησυχητική εικόνα για την περιβαλλοντική υγεία της χώρας φέρνει στο φως η νέα έρευνα της ΔιαΝΕΟσις. Η μελέτη, την οποία συντόνισε ο καθηγητής του ΕΜΠ και κάτοχος της έδρας UNESCO, Κωνσταντίνος Αραβώσης, αποκαλύπτει τεράστια κενά στις υποδομές διαχείρισης υγρών αποβλήτων, με την Περιφέρεια Αττικής να αναδεικνύεται στον αρνητικό «πρωταθλητή» της χώρας.

Αττική και Στερεά Ελλάδα: Οι ουραγοί της συμμόρφωσης

Τα ευρήματα της οκταμελούς επιστημονικής ομάδας σοκάρουν: Στην Αττική, μόλις το 16% των οικισμών ακολουθεί τις ευρωπαϊκές οδηγίες. Από τους 49 οικισμούς που θεωρούνται «προτεραιότητας», μόνο 8 είναι πλήρως εναρμονισμένοι με τον νόμο. Αντίστοιχα απογοητευτική είναι η κατάσταση στη Στερεά Ελλάδα, όπου το ποσοστό συμμόρφωσης αγγίζει μόλις το 34%.

Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στην έλλειψη δικτύων, αλλά και στην κακή λειτουργία των υπαρχουσών μονάδων. Σχεδόν οι μισοί βιολογικοί καθαρισμοί στην Αττική (42%) και πάνω από τους μισούς στη Στερεά (53%) παρουσιάζουν σοβαρές δυσλειτουργίες, καθιστώντας τους ουσιαστικά ανενεργούς ή επικίνδυνους για το περιβάλλον.

Τα ποσοστά συμμόρφωσης ανά περιφέρεια

Η Ελλάδα των δύο ταχυτήτων

Στον αντίποδα, η έρευνα καταγράφει περιοχές που έχουν κάνει άλματα προόδου. Τα Ιόνια Νησιά ηγούνται της λίστας με το εντυπωσιακό 92% συμμόρφωσης, ενώ ακολουθούν η Δυτική Μακεδονία (80%) και η Κρήτη (70%).

VIRAL

Θρίλερ στη Κυψέλη: Φόβοι ότι η σορός στη βαλίτσα ενδέχεται να ανήκει στην 50χρονη Κινέζα μεταφράστρια που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από την Αρτέμιδα!

Σε ομηρία ένα ολόκληρο χωριό: Η σκοτεινή δράση του προέδρου κοινότητας, του αδερφού του και του πυροσβέστη με τους εμπρησμούς

Φως στο σκοτάδι: Το «μαύρο τετράδιο» του Μπάμπη Κούτσικου αποκάλυψε το κίνητρο πίσω από τη σφαγή στον βάλτο!

Αναλυτικά τα ποσοστά συμμόρφωσης ανά περιφέρεια:

• Ιόνια Νησιά: 92%
• Δυτική Μακεδονία: 80%
• Κρήτη: 70%
• Ήπειρος: 64%
• Κεντρική Μακεδονία: 62%
• Νότιο Αιγαίο: 60%
• Ανατολική Μακεδονία – Θράκη: 58%
• Πελοπόννησος: 56%
• Δυτική Ελλάδα: 49%
• Θεσσαλία: 47%
• Βόρειο Αιγαίο: 44%
• Στερεά Ελλάδα: 34%
• Αττική: 16%

Βιολογικοί Καθαρισμοί: Υποδομές και Λάσπη

Στην ελληνική επικράτεια λειτουργούν συνολικά 275 μονάδες επεξεργασίας, με την Κεντρική Μακεδονία να διαθέτει τις περισσότερες (67). Ωστόσο, η διαχείριση της παραγόμενης λυματολάσπης παραμένει «πρωτόγονη», καθώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων καταλήγει απλώς σε ΧΥΤΑ.

Μόνο σε 6 μονάδες στη χώρα (Ψυττάλεια, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Πύργος, Θέρμη και Νεάπολη) η λάσπη υφίσταται σωστή επεξεργασία (κομποστοποίηση ή ξήρανση), ενώ η επαναχρησιμοποίηση των καθαρισμένων λυμάτων για τη γεωργία εφαρμόζεται μόνο στην Πάρο (Παροικιά) και τη Λακωνία (Μολάους).

Λειτουργούν συνολικά 275 μονάδες επεξεργασίας

Οι «μαύρες τρύπες» του χάρτη: Περιοχές σε κίνδυνο

Η έκθεση «φωτογραφίζει» επτά περιοχές όπου η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο:

• Πάτμος: Η μονάδα είναι εκτός λειτουργίας από τον Ιούνιο του 2025, με τα λύματα να φτάνουν μέχρι τις βρύσες των σπιτιών!
• Βέροια: Ο βιολογικός καθαρισμός χαρακτηρίζεται ως ο μεγαλύτερος ρυπαντής της Ημαθίας, ρίχνοντας ανεπεξέργαστα λύματα στον Αλιάκμονα.
• Άνδρος: Η εκτός σχεδίου δόμηση και οι βόθροι μολύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα.
• Μύκονος & Ζάκυνθος: Οι εγκαταστάσεις καταρρέουν υπό το βάρος του τουρισμού, με συχνές διαρροές σε θάλασσες και ποτάμια.
• Χανιά: Έντονη δυσοσμία και διαρροές λυμάτων στις περιοχές Χαλέπα και Σόδυ.
• Καμένα Βούρλα: Λύματα καταλήγουν στη θάλασσα, ακριβώς δίπλα στο κάμπινγκ του ΕΟΤ.

Υπάρχει ελπίδα;

Παρά τη ζοφερή εικόνα, το 70% των οικισμών που δεν συμμορφώνονται έχει ήδη εντάξει σχετικά έργα στο ΕΣΠΑ, ενώ ένα 10% διαθέτει ώριμες μελέτες προς χρηματοδότηση. Η μελέτη της ΔιαΝΕΟσις καταλήγει σε μια σειρά προτάσεων για τον εκσυγχρονισμό των μονάδων και την υιοθέτηση κυκλικών μοντέλων διαχείρισης, τονίζοντας ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση για τη δημόσια υγεία.