Μεσαίωνας στο Αφγανιστάν: Νομιμοποιείται το ξύλο στις γυναίκες «αρκεί να μην σπάνε κόκαλα» – Σοκάρει ο νέος νόμος

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ενώ το παγκόσμιο ενδιαφέρον είναι στραμμένο σε άλλες κρίσεις, μια εφιαλτική νομοθεσία στο Αφγανιστάν έρχεται να επιβάλει έναν νέο Μεσαίωνα για τις γυναίκες. Πρόκειται για μια είδηση που, όπως επισημαίνει ο γνωστός δημιουργός περιεχομένου LeoExplains μέσα από βίντεό του στο TikTok, πέρασε σχεδόν «κάτω από το ραντάρ» μας, παρά τη βαρύτητά της.

«Άδεια» για ξύλο χωρίς… σπασμένα οστά

Ο νέος Ποινικός Κώδικας των Ταλιμπάν, που φέρει την υπογραφή του ανώτατου ηγέτη Χιμπατουλάχ Αχουντζάντα, «νομιμοποιεί» την ενδοοικογενειακή βία. Πλέον, οι σύζυγοι επιτρέπεται να τιμωρούν σωματικά γυναίκες και παιδιά, αρκεί η κακοποίηση να μην προκαλεί «σπασμένα οστά ή ανοιχτές πληγές».

Το παράλογο της διάταξης κορυφώνεται στις δικαστικές αίθουσες: Αν μια γυναίκα υποστεί κάταγμα, ο άνδρας αντιμετωπίζει μόλις 15 ημέρες φυλάκισης. Ωστόσο, για να καταδικαστεί, το θύμα πρέπει να αποδείξει την κακοποίηση στον δικαστή ενώ παραμένει πλήρως καλυμμένο, συνοδευόμενο απαραίτητα από τον ίδιο τον θύτη-σύζυγο ή έναν άρρενα κηδεμόνα.

Ένα σύστημα κοινωνικών καστών

Το άρθρο 9 του νέου κώδικα χωρίζει την κοινωνία σε τέσσερις τάξεις, όπου η τιμωρία εξαρτάται από το «ποιος είσαι» και όχι από το «τι έκανες»:

• Ουλεμάδες (Λόγιοι): Τιμωρούνται μόνο με… συμβουλές.
• Ελίτ: Αντιμετωπίζουν μια απλή κλήτευση και παραινέσεις.
• Μεσαία τάξη: Προβλέπεται φυλάκιση.
• Κατώτερη τάξη: Επιβάλλεται φυλάκιση μαζί με σωματική τιμωρία (μαστίγωμα).

Το «τείχος της σιωπής»

Η κατάργηση του νόμου του 2009 για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών (EVAW) αφήνει τις Αφγανές εντελώς απροστάτευτες. Η Reem Alsalem, Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ, έθεσε το πιο κρίσιμο ερώτημα: «Οι Ταλιμπάν κατάλαβαν σωστά ότι κανείς δεν θα τους σταματήσει. Θα τους διαψεύσει η διεθνής κοινότητα και αν ναι, πότε;»

Πώς οι Ταλιμπάν μετέτρεψαν τις γυναίκες σε σκιές χωρίς δικαίωμα στη φωνή

Από τον Αύγουστο του 2021, έχουν εκδοθεί δεκάδες διατάγματα που απογυμνώνουν τις γυναίκες και τα κορίτσια από κάθε θεμελιώδες δικαίωμα: από την εκπαίδευση και την εργασία, μέχρι την ελευθερία κίνησης και τη λήψη αποφάσεων.

Τα κορίτσια αποκλείονται από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Οι γυναίκες έχουν εξοριστεί από τα πανεπιστήμια, τις περισσότερες θέσεις εργασίας, αλλά και από δημόσιους χώρους όπως πάρκα, γυμναστήρια και αθλητικούς συλλόγους. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Δείκτη Φύλου για το Αφγανιστάν 2024 του UN Women, δεν πρόκειται απλώς για ατομικές κακουχίες. Η κλιμάκωση της κρίσης των δικαιωμάτων των γυναικών επιταχύνει την κατάρρευση ολόκληρης της χώρας, διευρύνοντας τις ανισότητες στην υγεία, την οικονομία και την ασφάλεια.

Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη έχει μετατραπεί σε άθλο. Ο φόβος, οι περιορισμοί στην κυκλοφορία και οι συστημικές διακρίσεις κρατούν τις γυναίκες μακριά από τη φροντίδα που χρειάζονται. Πολλές δεν τολμούν καν να βγουν από το σπίτι, ενώ όσες το επιχειρούν, συχνά διανύουν χιλιόμετρα για να φτάσουν σε κλινική, μόνο και μόνο για να τις διώξουν επειδή είναι γυναίκες.

Σε ορισμένες επαρχίες, απαγορεύεται στις γυναίκες να εξετάζονται από άνδρες γιατρούς, την ώρα που το γυναικείο ιατρικό προσωπικό λιγοστεύει. Το χαριστικό βολή ήρθε τον Δεκέμβριο του 2024, με την απαγόρευση στις γυναίκες να σπουδάζουν ιατρική ή μαιευτική, κλείνοντας και την τελευταία οδό για τη δημιουργία νέων γυναικών γιατρών.

Τα αποτελέσματα είναι δραματικά: Οι γυναίκες ζουν λιγότερο. Η μητρική θνησιμότητα αυξάνεται, τροφοδοτούμενη από τα υψηλά ποσοστά γεννήσεων σε εφηβική ηλικία λόγω των παιδικών γάμων. Παράλληλα, καταγράφεται κρίση ψυχικής υγείας, με τις γυναίκες να αναφέρουν αυξανόμενα επίπεδα άγχους και απελπισίας, καθώς ο εγκλεισμός τις αποκόπτει από κάθε υποστήριξη.

Όταν τα κορίτσια στο Αφγανιστάν περνούν την πύλη του σχολείου την τελευταία μέρα της Έκτης Δημοτικού, η επίσημη εκπαίδευσή τους τελειώνει. Αλλά η κρίση ξεκινά νωρίτερα: Σχεδόν το 30% των κοριτσιών δεν ξεκινούν καν το δημοτικό, λόγω φτώχειας και φόβου.

Οι επιπτώσεις είναι καταστροφικές:

• Το 78% των νέων γυναικών δεν βρίσκονται σε εκπαίδευση, εργασία ή κατάρτιση (ποσοστό τετραπλάσιο από των ανδρών).
• Η πρόωρη τεκνοποίηση αναμένεται να αυξηθεί κατά 45% και η μητρική θνησιμότητα κατά 50%.
• Ο αποκλεισμός των κοριτσιών από τα σχολεία κοστίζει στο Αφγανιστάν το 2,5% του ΑΕΠ του κάθε χρόνο.

Η απόλυτη διαγραφή

Το Αφγανιστάν έχει πλέον ένα από τα μεγαλύτερα χάσματα εργατικού δυναμικού στον κόσμο. Μόλις μία στις τέσσερις γυναίκες εργάζεται, συγκριτικά με το 90% των ανδρών. Οι Ταλιμπάν έχουν απαγορεύσει την εργασία σε ΜΚΟ και ινστιτούτα αισθητικής, ενώ έχουν πιέσει οργανώσεις να αντικαταστήσουν τη λέξη «γυναίκες» με τη λέξη «άνδρες» στα έγγραφα των έργων τους.

Στην πολιτική ζωή, η διαγραφή είναι ολική. Το 2020, οι γυναίκες κατείχαν πάνω από το 25% των εδρών στο Κοινοβούλιο. Σήμερα, δεν υπάρχει καμία γυναίκα στο ντε φάκτο υπουργικό συμβούλιο. Ακόμα και μέσα στο σπίτι, τα στοιχεία δείχνουν πτώση 60% στην επιρροή που νιώθουν ότι έχουν οι γυναίκες στη λήψη οικογενειακών αποφάσεων.