«Εχθρικό έδαφος γιατί προβάλλεται από το κανάλι σας»: Κόλαφος η ατάκα του Κουφοντίνα στον Παπαχελά για ΣΚΑΪ και «17 Νοέμβρη»
Η ανακοίνωση της νέας σειράς ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ με τίτλο «Φάκελος 17Ν» δεν προκάλεσε απλώς το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, αλλά πυροδότησε μια από τις πιο έντονες συζητήσεις των τελευταίων ετών γύρω από τα όρια της δημοσιογραφίας, την ιστορική μνήμη και τον σεβασμό στα θύματα της τρομοκρατίας. Σήμερα το κλίμα είναι ηλεκτρισμένο. Η έρευνα, υπό την καθοδήγηση του Αλέξη Παπαχελά, υπόσχεται μια διεισδυτική ματιά στη δράση της οργάνωσης που σφράγισε τη μεταπολιτευτική ιστορία της Ελλάδας, όμως η συμμετοχή του κεντρικού εκτελεστή της 17Ν, Δημήτρη Κουφοντίνα, έχει μετατρέψει το τηλεοπτικό γεγονός σε πεδίο σφοδρής πολιτικής και θεσμικής σύγκρουσης.
Η έρευνα του Αλέξη Παπαχελά και το βάρος της ιστορίας
Ο Αλέξης Παπαχελάς, διευθυντής της εφημερίδας «Καθημερινή» και δημοσιογράφος με μακρά πορεία στις μεγάλες έρευνες, ηγείται μιας προσπάθειας έξι επεισοδίων που φιλοδοξεί να συνθέσει το πλήρες παζλ της τρομοκρατικής οργάνωσης. Το ντοκιμαντέρ, που κάνει πρεμιέρα τη Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου στις 21:00, δεν περιορίζεται σε μια απλή παράθεση γεγονότων, αλλά αναζητά τα «πρόσωπα πίσω από τις κουκούλες» και τις λεπτομέρειες των επιχειρήσεων που συγκλόνισαν τη χώρα. Η συμμετοχή προσώπων-κλειδιών, όπως ο Φώτης Νασιάκος, ο οποίος ηγήθηκε της Ελληνικής Αστυνομίας κατά την περίοδο της εξάρθρωσης (2001-2004), και ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, ο υπουργός που ταύτισε το όνομά του με το τέλος της οργάνωσης, προσδίδει στην έρευνα έναν αδιαμφισβήτητο θεσμικό χαρακτήρα.
Ωστόσο, το τρέιλερ που κυκλοφόρησε λειτούργησε ως καταλύτης αντιδράσεων. Η εμφάνιση του Δημήτρη Κουφοντίνα, του ανθρώπου που καταδικάστηκε έντεκα φορές σε ισόβια κάθειρξη, προκάλεσε σοκ. Στα λίγα δευτερόλεπτα της εμφάνισής του, ο Κουφοντίνας επιλέγει να τοποθετηθεί όχι επί της ουσίας των πράξεών του, αλλά επί του πλαισίου της συζήτησης, κάνοντας λόγο για «εχθρικό έδαφος» λόγω του χώρου της φυλακής και του τηλεοπτικού σταθμού που φιλοξενεί το ντοκιμαντέρ. Αυτή η δήλωση ήταν αρκετή για να ξεσηκώσει θύελλα διαμαρτυριών από συγγενείς των θυμάτων, οι οποίοι θεωρούν ότι η παροχή βήματος σε έναν αμετανόητο εκτελεστή αποτελεί προσβολή στη μνήμη των ανθρώπων που χάθηκαν.
Η σύγκρουση με το ΕΚΚΟΜΕΔ και το ζήτημα της λογοκρισίας
Η ένταση μεταφέρθηκε γρήγορα από το επίπεδο της ηθικής κρίσης στο επίπεδο της κρατικής χρηματοδότησης. Το ΕΚΚΟΜΕΔ, ο εθνικός φορέας που είναι υπεύθυνος για την επιδότηση οπτικοακουστικών παραγωγών, βρέθηκε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Μετά από τις έντονες διαμαρτυρίες μερίδας των οικογενειών των θυμάτων, ο οργανισμός έλαβε την απόφαση να αποσύρει την κρατική επιδότηση που είχε αρχικά εγκριθεί για το ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά. Η κίνηση αυτή ερμηνεύτηκε από πολλούς ως μια προσπάθεια του κράτους να αποστασιοποιηθεί από ένα περιεχόμενο που θεωρείται κοινωνικά και ηθικά εμπρηστικό, ειδικά όταν αυτό χρηματοδοτείται από το δημόσιο ταμείο.
VIRAL
Η αντίδραση του ΣΚΑΪ και του Γιάννη Αλαφούζου ήταν άμεση και σθεναρή. Με επιστολή του προς τον διευθύνοντα σύμβουλο του ΕΚΚΟΜΕΔ, ο ιδιοκτήτης του σταθμού έκανε λόγο για «απόπειρα προληπτικής λογοκρισίας». Η επιχειρηματολογία του σταθμού βασίζεται στην αρχή ότι μια δημοσιογραφική έρευνα οφείλει να καταγράφει όλες τις πλευρές, ακόμα και τις πιο σκοτεινές, προκειμένου να αποτελέσει ένα ολοκληρωμένο ιστορικό αρχείο. Σύμφωνα με τον ΣΚΑΪ, ο αποκλεισμός της φωνής ενός εκ των πρωταγωνιστών της υπόθεσης, όσο αποτρόπαιες κι αν είναι οι πράξεις του, συνιστά παρέμβαση στην ελευθερία του τύπου και στην ερευνητική δημοσιογραφία.
Η ηθική του δημοσιογραφικού λόγου και η κοινωνική ευθύνη
Το ζήτημα που αναδεικνύεται μέσα από τον «Φάκελο 17Ν» είναι βαθύτερο από μια απλή διαφωνία για μια επιδότηση. Αφορά τη θέση της δημοσιογραφίας απέναντι στο έγκλημα και την τρομοκρατία. Από τη μία πλευρά, υπάρχει η ανάγκη για την πλήρη αποκάλυψη της αλήθειας, η οποία συχνά απαιτεί την αντιπαράθεση με τον ίδιο τον θύτη. Από την άλλη, υπάρχει η ευθύνη του μέσου ενημέρωσης να μην μετατρέπεται σε βήμα προπαγάνδας ή σε χώρο όπου η εγκληματική δράση μπορεί να «ωραιοποιηθεί» ή να εκλογικευτεί μέσα από τη διαδικασία μιας συνέντευξης.
Το ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά έρχεται να δοκιμάσει αυτές τις ισορροπίες σε μια εποχή που η ελληνική κοινωνία προσπαθεί ακόμα να επουλώσει τις πληγές από τη δράση της 17Ν. Η απόφαση του ΣΚΑΪ να προχωρήσει στην προβολή παρά την απόσυρση της επιδότησης δείχνει μια πρόθεση να υποστηρίξει το δημοσιογραφικό αποτέλεσμα μέχρι τέλους, ανεξάρτητα από το οικονομικό ή το πολιτικό κόστος. Το αν ο «Φάκελος 17Ν» θα καταφέρει να λειτουργήσει ως ένα ψύχραιμο ιστορικό ντοκουμέντο ή αν θα μείνει στη μνήμη ως μια αφορμή για περαιτέρω διχασμό, είναι κάτι που θα κριθεί στις οθόνες μας το βράδυ της 23ης Φεβρουαρίου.
«Αγαπητέ κύριε Χριστόπουλε, Με μεγάλη έκπληξη, -καθώς δεν υπήρξε καμία προγενέστερη ενημέρωση- η Διοίκηση του ΣΚΑΙ πληροφορήθηκε χθες (15/12/25) την αιφνίδια απόφασή σας να ανακαλέσετε την πρόσφατη απόφασή σας (8/12/25) για την υπαγωγή στην μερική χρηματοδότηση του ΕΚΟΜΜΕΔ του ντοκιμαντέρ που ετοιμάζει ο Αλέξης Παπαχελάς με τίτλο «17 ΝΟΕΜΒΡΗ, ΑΝΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΤΩΣΗ» λόγω της συνέντευξης που έχει παραχωρήσει στο πλαίσιο του ντοκιμαντέρ ο καταδικασμένος δολοφόνος της τρομοκρατικής οργάνωσης Δημήτρης Κουφοντίνας», αναφέρει αρχικά στην επιστολή του ο Γιάννης Αλαφούζος και συνεχίζει:
«Η έκπληξη δεν οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι ήδη από τις 2 Ιουνίου -μέσω του σχετικού αιτήματος του ΣΚΑΙ στον ΕΚΚΟΜΕΔ- υπήρχε πλήρης και αναλυτική ενημέρωσή σας για το γεγονός ότι ανάμεσα στα δεκάδες ντοκουμέντα και συνεντεύξεις που θα αναδειχθούν μέσα από τα έξι επεισόδια υπάρχει και μια συνέντευξη του δολοφόνου. Η έκπληξη γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω του γεγονότος ότι για πρώτη φορά το ΕΚΚΟΜΕΔ αποφασίζει να παρέμβει με εντελώς αυθαίρετο τρόπο στο περιεχόμενο μιας δημοσιογραφικής και ιστορικής καταγραφής επιχειρώντας κατ ουσίαν να επιβάλει προληπτική λογοκρισία».
«Η απόφασή σας αυτή εκτός από προσβλητική έναντι του ΣΚΑΙ που είναι το μόνο ιδιωτικό κανάλι το οποίο διαχρονικά επενδύει στην παραγωγή υψηλής ποιότητας ντοκιμαντέρ για την διατήρησή της συλλογικής ιστορικής μνήμης, είναι βαθιά προσβλητική και για τον Αλέξη Παπαχελά. Oχι μόνο γιατί τα ντοκιμαντέρ του προσεγγίζουν πάντα με αντικειμενικό τρόπο την ιστορική αλήθεια, αλλά και διότι ήταν ο πρώτος δημοσιογράφος που αφιέρωσε μια εκπομπή στους συγγενείς των θυμάτων της τρομοκρατίας, συμβάλλοντας ήδη από τότε με καθοριστικό τρόπο στην αποδόμηση των τάχα ιδεολογικών επιχειρημάτων των εκτελεστών. Τον σκοπό αυτό άλλωστε είναι προφανές ότι εξυπηρετεί και το νέο ντοκιμαντέρ, το οποίο, όπως αυτονοήτως συμβαίνει και στην διεθνή πρακτική, καταγράφει τις μαρτυρίες όλων ανεξαιρέτως των πρωταγωνιστών. Από αυτήν του τότε υπουργού Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και όλων των βασικών συντελεστών της εξάρθρωσης της τρομοκρατικής οργάνωσης, μέχρι αυτήν του καταδικασμένου δολοφόνου Δημ. Κουφοντίνα», αναφέρεται στην επιστολή.
«Με αυτά τα δεδομένα, σάς ενημερώνουμε ότι ο ΣΚΑΙ δεν επιθυμεί να έχει οποιαδήποτε σχέση με το ΕΚΚΟΜΕΔ και αποσύρει από τα αιτήματα υπαγωγής και το δεύτερο ντοκιμαντέρ που ετοιμάζει αυτήν την τηλεοπτική σαιζόν με τίτλο «Τελευταία Μπλόφα», βασισμένο στο εξαιρετικό βιβλίο της Ελένης Βαρβιτσιώτη και της Βικτώριας Δενδρινού για τα γεγονότα που προηγήθηκαν του δημοψηφίσματος του 2015», τονίζεται και ολοκληρώνει:
«Η προσβλητική απόφασή σας που επιβεβαιώνει ότι είστε έρμαια πάσης φύσεως έξωθεν πιέσεων, αντιβαίνει κάθε έννοια δεοντολογίας και ο ΣΚΑΙ δεν προτίθεται να νομιμοποιήσει μεθοδεύσεις που θυμίζουν άλλες, αλήστου μνήμης, περιόδους της ιστορίας μας.
Γιάννης Αλαφούζος».
0 ΣΧΟΛΙΑ