Γιατί ένας τραυματισμός στην κεντρική αρτηρία αποβαίνει μοιραίος σε ελάχιστα λεπτά

Η πρόσφατη τραγωδία στην Ελευσίνα, όπου μια 72χρονη γυναίκα έχασε τη ζωή της μέσα σε μόλις τρία λεπτά μετά από χτύπημα στον λαιμό, φέρνει στο προσκήνιο μια σκληρή ιατρική πραγματικότητα: το ανθρώπινο σώμα διαθέτει συγκεκριμένα σημεία που, αν πληγούν, η αντίστροφη μέτρηση ξεκινά ακαριαία. Το σημείο αυτό είναι η καρωτίδα αρτηρία –η κεντρική «λεωφόρος» του αίματος– και ο λόγος που ένας τραυματισμός εκεί οδηγεί στον θάνατο με τέτοια ταχύτητα κρύβεται στην άμεση εξάρτηση του εγκεφάλου από το οξυγόνο.

Η ανατομία της καρωτίδας: Μια αντλία υπό υψηλή πίεση

Οι καρωτίδες αρτηρίες είναι τα κύρια αιμοφόρα αγγεία που μεταφέρουν οξυγονωμένο αίμα από την καρδιά απευθείας στον εγκέφαλο. Σε αντίθεση με τις φλέβες, οι οποίες βρίσκονται πιο επιφανειακά και έχουν χαμηλότερη πίεση, οι αρτηρίες λειτουργούν ως αγωγοί υψηλής πίεσης. Κάθε φορά που η καρδιά συστέλλεται, σπρώχνει το αίμα με τεράστια ορμή προς τα πάνω.

Όταν μια τέτοια αρτηρία τρωθεί –είτε από αιχμηρό αντικείμενο είπε από μια βίαιη σύνθλιψη όπως αυτή που περιέγραψε ο Γιώργος Καλλιακμάνης– το αίμα δεν «τρέχει» απλώς, αλλά εκτινάσσεται. Η απώλεια του όγκου του αίματος είναι τόσο ραγδαία που το σώμα αδυνατεί να ενεργοποιήσει τους μηχανισμούς πήξης (αιμόσταση) εγκαίρως. Μέσα σε δευτερόλεπτα, η αρτηριακή πίεση καταρρέει, οδηγώντας το θύμα σε υποογκαιμικό σοκ (δηλαδή μια σοβαρή κατάσταση που προκαλείται από μαζική απώλεια όγκου αίματος ή υγρών, οδηγώντας σε ανεπαρκή παροχή οξυγόνου στους ιστούς και τα όργανα).

Τα «μοιραία λεπτά» μετά από ένα χτύπημα στον λαιμό (Φωτογραφία από nirogilanka.com)

Ο εγκέφαλος σε κατάσταση «Blackout»

Ο εγκέφαλος είναι το πιο ενεργοβόρο όργανο του σώματος, απαιτώντας συνεχή και αδιάλειπτη παροχή οξυγόνου για να λειτουργήσει. Ενώ άλλα μέλη του σώματος, όπως οι μύες, μπορούν να αντέξουν χωρίς οξυγόνο για αρκετά λεπτά, τα εγκεφαλικά κύτταρα αρχίζουν να πεθαίνουν σχεδόν αμέσως μόλις διακοπεί η τροφοδοσία τους.

VIRAL

Ατζούν Ιλιτζαλί: Επισκέφθηκε τον Σταύρο Φλώρο και του έδωσε ένα μοναδικό δώρο – Η φωτογραφία που συγκλονίζει, ποια είναι τα δύο κορίτσια πλάι του;

Μέσα στην χλιδή τα γενέθλια της Αλεξάνδρας Νίκα: Μέσα στο νεοκλασικό της Κριθαριώτη – Δεν έλειπε η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ (βίντεο)

«Έτσι βρήκα τον Σεργιανόπουλο στο διαμέρισμα»: Ο Πάνος Σόμπολος για την εικόνα που αντίκρισε μετά τη δολοφονία

Στην περίπτωση ενός τραυματισμού στην κεντρική αρτηρία του λαιμού, συμβαίνουν ταυτόχρονα δύο καταστροφικά γεγονότα:

• Η πτώση της παροχής: Ο εγκέφαλος παύει να λαμβάνει το «καύσιμο» που χρειάζεται για να διατηρήσει τη συνείδηση.
• Η εσωτερική ασφυξία: Η έλλειψη οξυγόνου προκαλεί απώλεια αισθήσεων μέσα σε 10 έως 15 δευτερόλεπτα. Το θύμα δεν προλαβαίνει καν να ζητήσει βοήθεια ή να προσπαθήσει να σταματήσει την αιμορραγία.

Καρωτίδα: Το πιο ευάλωτο σημείο του ανθρώπινου σώματος (Φωτογραφία από iatrodiagnosi.gr)

Γιατί ο θάνατος επέρχεται σε 3 λεπτά;

Ο χρόνος των τριών λεπτών που αναφέρθηκε στο χρονικό της Ελευσίνας δεν είναι τυχαίος. Ιατρικά, αν η αιμορραγία από μια μεγάλη αρτηρία όπως η καρωτίδα είναι πλήρης (διατομή αγγείου), ο άνθρωπος μπορεί να χάσει έως και το 40% του συνολικού όγκου του αίματός του σε λιγότερο από δύο λεπτά.

Μόλις χαθεί αυτή η κρίσιμη ποσότητα, η καρδιά δεν έχει πλέον αρκετό «υλικό» για να αντλήσει. Οι ζωτικοί παλμοί επιβραδύνονται, η παροχή στον εγκέφαλο μηδενίζεται και επέρχεται ο εγκεφαλικός θάνατος. Ακόμα και αν η καρδιά συνεχίζει να χτυπά για λίγο ακόμα, οι βλάβες στον εγκέφαλο από την ανοξία (έλλειψη οξυγόνου) μετά τα πρώτα 180 δευτερόλεπτα είναι συνήθως μη αναστρέψιμες.

Ασθενοφόρο

Η δυσκολία της πρώτης βοήθειας στον λαιμό

Ένας επιπλέον λόγος που καθιστά αυτούς τους τραυματισμούς τόσο θανατηφόρους είναι η δυσκολία αντιμετώπισής τους στο πεδίο. Ενώ σε ένα τραύμα στο πόδι ή στο χέρι μπορεί να τοποθετηθεί ένας σφιχτός επίδεσμος ή ένα τουρνικέ για να σταματήσει η ροή, στον λαιμό κάτι τέτοιο είναι αδύνατο, καθώς θα προκαλούσε στραγγαλισμό. Η μόνη λύση είναι η άμεση και εξαιρετικά ισχυρή πίεση με τα χέρια απευθείας πάνω στην πληγή, κάτι που απαιτεί ψυχραιμία και γνώσεις που ο μέσος πολίτης σπάνια διαθέτει σε μια στιγμή απόλυτου σοκ.

Η τραγωδία της Ελευσίνας υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο την ευθραυστότητα της ανθρώπινης ζωής. Ένα κλαδί δέντρου και μια ανοιχτή πόρτα στάθηκαν αρκετά για να πλήξουν το πιο ζωτικό «καλώδιο» του οργανισμού, αποδεικνύοντας ότι στην ανατομία μας, η απόσταση ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο μετριέται μερικές φορές σε χιλιοστά και ελάχιστα λεπτά της ώρας.