«Να ενεργοποιηθεί η ελεγχόμενη πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο»: 3 φορές που το ΑΠΘ έγινε «πεδίο μάχης»

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης αποτελεί διαχρονικά έναν ζωντανό χώρο ιδεών, πολιτικής έκφρασης και κοινωνικών ζυμώσεων. Παράλληλα όμως, έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο σοβαρών επεισοδίων, τα οποία ξεπέρασαν τα όρια της διαμαρτυρίας και εξελίχθηκαν σε ανοιχτές συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις. Τα περιστατικά αυτά δεν είναι μεμονωμένα. Συνδέονται με βαθύτερες αντιθέσεις γύρω από το πανεπιστημιακό άσυλο, την ασφάλεια, τις καταλήψεις και τον ρόλο της Αστυνομίας στους ακαδημαϊκούς χώρους.

Νύχτα εκτεταμένης βίας γύρω από την Πολυτεχνική

Τα ξημερώματα της 7ης Φεβρουαρίου 2026 καταγράφηκαν από τα σοβαρότερα επεισόδια των τελευταίων δεκαετιών στο ΑΠΘ. Ομάδες ατόμων, αρκετοί εκ των οποίων είχαν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά τους, κινήθηκαν από τον χώρο της Πολυτεχνικής Σχολής προς κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης. Εκεί ήρθαν σε ευθεία σύγκρουση με δυνάμεις των ΜΑΤ, χρησιμοποιώντας μεγάλο αριθμό αυτοσχέδιων εμπρηστικών μηχανισμών.

Η ένταση εξαπλώθηκε ταχύτατα στις οδούς Γ’ Σεπτεμβρίου και Εγνατία, με κάδους να μετατρέπονται σε οδοφράγματα και σταθμευμένα οχήματα να υφίστανται φθορές. Ένας αστυνομικός τραυματίστηκε από εγκαύματα, ενώ αναφέρθηκαν και περιστατικά πολιτών με αναπνευστικά προβλήματα λόγω της χρήσης χημικών. Η αστυνομική επιχείρηση που ακολούθησε ήταν μεγάλης κλίμακας, με εκατοντάδες προσαγωγές, οι οποίες ωστόσο δεν οδήγησαν σε συλλήψεις. Η σφοδρότητα των συγκρούσεων και η χρήση μολότοφ σε τέτοια έκταση προκάλεσαν έντονο προβληματισμό τόσο στην πανεπιστημιακή κοινότητα όσο και στην Πολιτεία, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ασφάλεια στους πανεπιστημιακούς χώρους.

Η ανακοίνωση των Πρυτανικών αρχών υπό τον τίτλο «Ποιοί σπιλώνουν το δημόσιο πανεπιστήμιο;» αναφέρει: «Από την έρευνα των Πρυτανικών Αρχών, που συνεχίζεται σε συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία, αναζητούνται οι πιθανές ευθύνες. Έπρεπε να αποκλειστούν οι χώροι της Πολυτεχνικής ενόσω διεξάγονταν εξετάσεις μέχρι το βράδυ της Παρασκευής; Πόσοι και ποιοι από τους δήθεν επαναστάτες είναι πράγματι φοιτητές και γιατί δεν ελέγχθηκαν οι παρείσακτοι; Ποιος ή ποιοι διέδωσαν το άθλιο ψέμα ότι οι Πρυτανικές Αρχές, ο Κοσμήτορας ή οποιοσδήποτε άλλος από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο είχαν δώσει άδεια για την εκδήλωση;

Αυτά και άλλα ερωτήματα για την προσπάθεια σπίλωσης του Πανεπιστημίου, την επαίσχυντη επίθεση στις αρχές ασφαλείας, τον τραυματισμό αστυνομικού και την καταστροφή της περιουσίας των πολιτών, θα απαντηθούν, είναι βέβαιο. Αυτό που είναι, επίσης, βέβαιο είναι ότι το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο δε θα ξανακυλήσει στη φοβική απραξία και στη συρρίκνωση του σπουδαίου εκπαιδευτικού και ερευνητικού του έργου, υπό την απειλή των πιο αντιδραστικών στοιχείων της ελληνικής κοινωνίας. Ίσως ήρθε, τελικά, η ώρα για την άμεση ενεργοποίηση της ελεγχόμενης πρόσβασης στους χώρους του Πανεπιστημίου», καταλήγει η ανακοίνωση του ΑΠΘ.

1. Απρίλιος 2025: Ένταση για προσπάθεια επανακατάληψης χώρων

Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Απρίλιο του 2025, το ΑΠΘ βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο επεισοδίων, αυτή τη φορά με αφορμή την προσπάθεια επανακατάληψης πανεπιστημιακών χώρων. Ομάδες που κινούνταν στον χώρο του αντιεξουσιαστικού και φοιτητικού κινήματος επιχείρησαν να επιστρέψουν σε σημείο του Τμήματος Φυσικής, το οποίο στο παρελθόν λειτουργούσε ως άτυπος κοινωνικός χώρος.

Η επέμβαση των ΜΑΤ για την αποτροπή της επανακατάληψης πυροδότησε συγκρούσεις, με ρίψη αντικειμένων προς τις αστυνομικές δυνάμεις και χρήση χημικών για τη διάλυση του πλήθους. Αν και το περιστατικό δεν είχε την ένταση ή την έκταση των γεγονότων του 2026, κατέδειξε για ακόμη μία φορά πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία μεταξύ διοίκησης, κινημάτων και κρατικής παρέμβασης εντός του Πανεπιστημίου.

2. Σεπτέμβριος 2022: Η πρώτη μεγάλη σύγκρουση για την πανεπιστημιακή αστυνομία

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε το επεισόδιο της 16ης Σεπτεμβρίου 2022, όταν το ΑΠΘ αποτέλεσε ένα από τα πρώτα πεδία ανοιχτής σύγκρουσης για το ζήτημα της πανεπιστημιακής αστυνομίας. Φοιτητές και συλλογικότητες διαδήλωσαν ενάντια στην παρουσία των Ομάδων Προστασίας Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων, θεωρώντας ότι παραβιάζεται ο χαρακτήρας του πανεπιστημιακού ασύλου.

Οι συγκρούσεις δεν περιορίστηκαν εντός της πανεπιστημιούπολης. Επεκτάθηκαν στους γύρω δρόμους, με τις αστυνομικές δυνάμεις να χρησιμοποιούν δακρυγόνα, χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και υδροφόρα οχήματα. Υπήρξαν τραυματισμοί και προσαγωγές, ενώ το γεγονός απέκτησε έντονη πολιτική διάσταση, καθώς αποτέλεσε σημείο αναφοράς στη δημόσια συζήτηση για την ασφάλεια και την αυτονομία των ΑΕΙ.

3. Μάιος 2022: Αντιδράσεις για κατεδάφιση και έργα εντός campus

Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Μάιο του 2022, ένα ακόμη επεισόδιο έντασης είχε προηγηθεί, με αφορμή την κατεδάφιση αυτοδιαχειριζόμενου χώρου και την υλοποίηση έργων για νέα πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη. Διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν εντός και πέριξ του campus, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στις παρεμβάσεις αυτές.

Η αστυνομική επέμβαση για τη διάλυση της συγκέντρωσης οδήγησε σε συγκρούσεις, με ρίψη αντικειμένων και χρήση χημικών. Παρότι το περιστατικό δεν είχε την ένταση μεταγενέστερων επεισοδίων, ανέδειξε την έντονη δυσπιστία που υπάρχει απέναντι σε αλλαγές στον χώρο του Πανεπιστημίου όταν αυτές γίνονται αντιληπτές ως επιβολή «άνωθεν» αποφάσεων.

Ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο

Τα τέσσερα αυτά περιστατικά, παρότι διαφέρουν σε αιτία και ένταση, μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά: τη σύγκρουση ανάμεσα στην έννοια της ακαδημαϊκής ελευθερίας και την ανάγκη για ασφάλεια, τη χρήση του πανεπιστημιακού χώρου ως πεδίου πολιτικής αντιπαράθεσης και την αδυναμία εξεύρεσης ενός σταθερού πλαισίου συνύπαρξης. Το ΑΠΘ, ως κεντρικός θεσμός της δημόσιας ζωής στη Θεσσαλονίκη, συνεχίζει να βρίσκεται στο σταυροδρόμι αυτών των αντιθέσεων.