Σαν σήμερα, 30 Ιανουαρίου 2007, σίγησε η φωνή του «τελευταίου των γενναίων»: Ο Νίκος Κούρκουλος και η κληρονομιά ενός άντρα με πάθος

Σαν σήμερα, στις 30 Ιανουαρίου του 2007, η Ελλάδα αποχαιρέτησε έναν από τους τελευταίους πραγματικούς «γίγαντες» της τέχνης και του ήθους. Ο θάνατος του Νίκου Κούρκουλου δεν ήταν απλώς μια απώλεια για το θέατρο και τον κινηματογράφο, αλλά το τέλος μιας ολόκληρης εποχής όπου η αρρενωπότητα ταυτιζόταν με τη σεμνότητα και η επιτυχία με τον διαρκή μόχθο. Ο άνθρωπος που περπάτησε στο σανίδι και την οθόνη με μια σπάνια ειλικρίνεια, που δεν δίστασε να συγκρουστεί με το κατεστημένο και που αναμόρφωσε εκ θεμελίων το Εθνικό Θέατρο, άφησε την τελευταία του πνοή έπειτα από μια μακρόχρονη και γενναία μάχη με τον καρκίνο, μένοντας πιστός στις αξίες του μέχρι το τέλος.

Από το γήπεδο στη σκηνή: Ένα παιχνίδι της μοίρας

Η διαδρομή του Νίκου Κούρκουλου ξεκίνησε στις 5 Δεκεμβρίου του 1934 στην Αθήνα. Μεγαλώνοντας στη γειτονιά του Ζωγράφου, η πρώτη του αγάπη δεν ήταν το θέατρο, αλλά ο αθλητισμός. Ως έφηβος, η ζωή του περιστρεφόταν γύρω από το ποδόσφαιρο, καταφέρνοντας μάλιστα να αγωνιστεί στις τάξεις του Παναθηναϊκού. Όμως, η μοίρα είχε άλλα σχέδια. Όπως ο ίδιος είχε εξομολογηθεί, η απόφαση να γίνει ηθοποιός ήρθε σχεδόν τυχαία, μέσα από το διάβασμα θεατρικών βιβλίων που του αποκάλυψαν έναν κόσμο γεμάτο νόημα και συγκρούσεις.

Σε αυτή την αναζήτηση, ο καθοριστικός άνθρωπος ήταν ο Μάνος Κατράκης. Ο Κούρκουλος τον εκτιμούσε απεριόριστα και ήταν εκείνος που τον παρότρυνε να δώσει εξετάσεις στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Αποφοιτώντας το 1958, δεν άργησε να δείξει το μέταλλό του. Η πρώτη του εμφάνιση το 1959 στην «Κυρία με τις Καμέλιες», δίπλα στην Έλλη Λαμπέτη και τον Δημήτρη Χορν, ήταν η αφετηρία μιας πορείας που θα τον οδηγούσε στην κορυφή. Η παρουσία του είχε μια ηλεκτρική ένταση που μαγνήτιζε το κοινό, συνδυάζοντας την κλασική ομορφιά με μια εσωτερική δύναμη που σπάνια συναντά κανείς.

Ο αιώνιος ζεν πρεμιέ και η διεθνής αναγνώριση

Αν και το θέατρο ήταν η μεγάλη του αγάπη, ο κινηματογράφος τον μετέτρεψε σε είδωλο. Πρωταγωνίστησε σε περισσότερες από 30 ταινίες, ενσαρκώνοντας τον άντρα που παλεύει ενάντια στην κοινωνική αδικία και τη διαφθορά. Από τον «Κατήφορο» και την «Κοινωνία ώρα μηδέν» μέχρι το «Ορατότης Μηδέν» και τον «Αστραπόγιαννο», ο Κούρκουλος έγινε το πρόσωπο της ελληνικής αξιοπρέπειας. Οι ερμηνείες του του χάρισαν δύο φορές το Α’ Βραβείο Ερμηνείας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αποδεικνύοντας ότι πίσω από την εικόνα του γοητευτικού πρωταγωνιστή κρυβόταν ένας ηθοποιός με βάθος και ουσία.

VIRAL

Η «κατάρα» που διέλυσε την οικογένεια Σεργιανόπουλου: Πέθαναν όλοι του οι συγγενείς μετά την δολοφονία του – Μάνα και αδελφή του την ίδια μέρα!

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

Η φήμη του όμως ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα. Το 1967, υπό τις οδηγίες του Ζιλ Ντασέν και στο πλευρό της Μελίνας Μερκούρη, πρωταγωνίστησε στο μιούζικαλ «Ίλια Ντάρλιγκ» στο Μπρόντγουεϊ της Νέας Υόρκης. Η ερμηνεία του ήταν τόσο συγκλονιστική που κέρδισε μια υποψηφιότητα για το βραβείο Τόνι, την υψηλότερη διάκριση του αμερικανικού θεάτρου. Παρά τις προκλήσεις και τη δόξα στο εξωτερικό, ο Κούρκουλος επέστρεψε στην Ελλάδα, επιλέγοντας να δημιουργήσει τον δικό του θίασο και να ανεβάσει έργα σπουδαίων δημιουργών, από τον Ευριπίδη και τον Σοφοκλή μέχρι τον Μίλερ και τον Κάφκα.

Ο Νίκος Κούρκουλος

Ο αναμορφωτής του Εθνικού: Το όραμα που έγινε πράξη

Η πιο σημαντική προσφορά του Νίκου Κούρκουλου στον πολιτισμό γράφτηκε κατά τη διάρκεια της δεκαετούς θητείας του ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, από το 1994 μέχρι τον θάνατό του. Με το γνώριμο πάθος του, ανέλαβε έναν οργανισμό που, όπως ο ίδιος έλεγε, «ήταν σάπιος και είχαν μείνει μόνο τα κόκαλα». Κατάφερε να τον μετατρέψει σε ένα ζωντανό κύτταρο τέχνης, δημιουργώντας την Πειραματική Σκηνή, το Παιδικό Στέκι και τη Διεθνή Σκηνή, ενώ άνοιξε τις πόρτες του Εθνικού σε όλους τους ηθοποιούς και τους νέους σκηνοθέτες.

Νίκος Κούρκουλος- Μαριάννα Λάτση

Υπό την καθοδήγησή του, το Εθνικό Θέατρο ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, ενώ τόλμησε να ανεβάσει το πρώτο μιούζικαλ στην ιστορία του, το «Βίρα τις Άγκυρες», μια τεράστια επιτυχία που τίμησε την παράδοση της ελληνικής επιθεώρησης. Το μεγαλύτερο όμως έργο του ήταν η οριστική ανάθεση της αποκατάστασης του κτιριακού συγκροτήματος του Εθνικού, ένα όραμα που υπέγραψε λίγους μήνες πριν φύγει από τη ζωή, διασφαλίζοντας ότι το σπίτι του θεάτρου στην Ελλάδα θα παρέμενε όρθιο και σύγχρονο για τις επόμενες γενιές.

Ο Νίκος Κούρκουλος έφυγε σαν σήμερα, αφήνοντας πίσω του έναν κόσμο πιο φτωχό αλλά και μια παρακαταθήκη ήθους που δεν ξεθωριάζει. Ήταν ένας άνθρωπος που δεν φοβήθηκε ποτέ να πει την αλήθεια, που λάτρεψε την τέχνη του περισσότερο από τη δόξα και που δίδαξε ότι η πραγματική γενναιότητα βρίσκεται στην πίστη στο όραμα. Η φωνή του, το βλέμμα του και η αύρα του θα συνεχίσουν να ζουν μέσα από το έργο του, θυμίζοντάς μας πάντα τι σημαίνει να είσαι πρωταγωνιστής στη ζωή και στη σκηνή.