Από την προειδοποίηση στην τραγωδία: 7 δολοφονίες από ψυχικά ασθενείς που συγκλόνισαν τη χώρα

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Στον Εισαγγελέα οδηγείται σήμερα ο 46χρονος που κατηγορείται ότι σκότωσε τον ηλικιωμένο πατέρα του στη Γλυφάδα, σε μια υπόθεση που προκαλεί σοκ όχι μόνο για τη βιαιότητα του εγκλήματος, αλλά και για το υπόβαθρό της: ο ίδιος άνθρωπος είχε καταδικαστεί το 2014 για τη δολοφονία της μητέρας του, αποφυλακίστηκε το 2018 με περιοριστικούς όρους και ζούσε στο ίδιο σπίτι με το νέο θύμα. Το πιο ανατριχιαστικό στοιχείο, όμως, είναι ότι η υπόθεση ανοίγει ξανά το ίδιο ερώτημα: πώς διαχειρίζεται η Πολιτεία ανθρώπους με βαρύ ιστορικό βίας και ταυτόχρονα σοβαρά ζητήματα ψυχικής υγείας;

Όταν οι περιοριστικοί όροι δεν είναι «φροντίδα»

Στην υπόθεση της Γλυφάδας, το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο ότι ο κατηγορούμενος είχε προηγούμενη καταδίκη για μητροκτονία, αλλά και ότι κυκλοφορούσε εκτός φυλακής με καθεστώς όρων, οι οποίοι, όσο αυστηροί κι αν φαίνονται στα χαρτιά, είναι κυρίως διοικητικοί: υποχρεωτική διαμονή, τακτική εμφάνιση σε τμήμα. Αυτά μπορεί να ελέγχουν «πού είσαι», όχι όμως «πώς είσαι». Δεν αποτελούν θεραπευτικό σχέδιο, δεν εξασφαλίζουν συμμόρφωση σε αγωγή, δεν αντικαθιστούν ψυχιατρική επιτήρηση. Έτσι, η οικογένεια καταλήγει συχνά να γίνεται το ανεπίσημο «δίχτυ ασφαλείας», μερικές φορές πληρώνοντάς το με τη ζωή της.

Αιματηρές επιθέσεις που συγκλόνισαν τη χώρα

1. Δαφνί (17/5/2015): «Σήμα κινδύνου» μέσα στο ίδιο πλαίσιο

Έντεκα χρόνια πριν από το 2026, υπάρχει καταγεγραμμένη ανθρωποκτονία στο Δαφνί: στις 17 Μαΐου 2015, σύμφωνα με ρεπορτάζ, ασθενής κατάφερε να λυθεί (ενώ ήταν καθηλωμένος) και επιτέθηκε σε άλλον ασθενή, σκοτώνοντάς τον. Αυτό δείχνει κάτι πολύ σημαντικό: δεν μιλάμε για «μία στραβή στιγμή» ή για ένα τυχαίο γεγονός που… έπεσε από τον ουρανό. Υπάρχει ιστορικό περιστατικών που λειτουργούν σαν καμπανάκια. Και κάθε φορά που δεν οδηγούν σε θεσμικές αλλαγές (στελέχωση, διαχωρισμός τμημάτων, υποδομές, έλεγχοι), το σύστημα απλώς περιμένει την επόμενη έκρηξη.

2. Το έγκλημα στο Αιγάλεω (2021)

Σοκ και βουβή οργή προκαλεί η υπόθεση της μητροκτονίας στο Αιγάλεω, όπου μια 55χρονη γυναίκα έχασε τη ζωή της μέσα στο ίδιο της το σπίτι, ύστερα από επίθεση με μαχαίρι. Για το έγκλημα κατηγορείται ο 20χρονος γιος της, ο οποίος λίγες ώρες αργότερα παραδόθηκε στις αρχές στη ΓΑΔΑ. Το περιστατικό εκτυλίχθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον ήδη φορτισμένο. Η γυναίκα, μητέρα πέντε παιδιών, ζούσε σε συνθήκες έντονης πίεσης, προσπαθώντας μόνη της να κρατήσει όρθια μια οικογένεια που δοκιμαζόταν από οικονομικά αδιέξοδα, απώλειες και σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Σύμφωνα με μαρτυρίες, η επίθεση έγινε μπροστά στον μικρότερο γιο της, ο οποίος άρχισε να φωνάζει για βοήθεια, σε μια σκηνή που δύσκολα μπορεί να χωρέσει ανθρώπινος νους.

Κάτοικοι της περιοχής περιγράφουν μια γυναίκα εξαντλημένη, αλλά μαχητική. Αντιμετώπιζε αναπηρία, λάμβανε κοινωνική βοήθεια και προσπαθούσε να φροντίσει παιδιά που, όπως λένε, είχαν και τα ίδια δυσκολίες προσαρμογής. Οι συγκρούσεις στο σπίτι ήταν συχνές. Οι φωνές, οι καβγάδες και οι παρεμβάσεις της αστυνομίας δεν ήταν άγνωστο φαινόμενο στη γειτονιά. Παρ’ όλα αυτά, κανείς δεν πίστευε ότι η κατάσταση θα κατέληγε σε μια τόσο ακραία πράξη βίας. Μετά το έγκλημα, ο 20χρονος φέρεται να πήδηξε από το παράθυρο και να εξαφανίστηκε, κρατώντας το μαχαίρι. Η αστυνομία τον αναζητούσε, γνωρίζοντας ότι είχε νοσηλευτεί στο παρελθόν σε ψυχιατρική κλινική. Σύμφωνα με πληροφορίες, το τελευταίο διάστημα η ψυχολογική του κατάσταση είχε επιδεινωθεί, χωρίς όμως να υπάρχει συνεχής παρακολούθηση ή ουσιαστική στήριξη.

3. Δολοφονία στη Μακρινίτσα (2021)

Η υπόθεση της διπλής δολοφονίας στη Μακρινίτσα παραμένει ένα από τα πιο σοκαριστικά εγκλήματα των τελευταίων ετών, όχι μόνο για τη βιαιότητα με την οποία χάθηκαν δύο νέοι άνθρωποι, αλλά και για το ψυχολογικό και θεσμικό υπόβαθρο που αποκαλύφθηκε σταδιακά. Το φονικό δεν προέκυψε σε κενό χρόνου. Αντίθετα, ήρθε ως κατάληξη μιας πορείας απορρύθμισης, εντάσεων και προειδοποιητικών ενδείξεων που δεν οδήγησαν σε έγκαιρη παρέμβαση.

Τα στοιχεία της ιατροδικαστικής έκθεσης έδειξαν ότι ο θάνατος της νεαρής γυναίκας και του αδελφού της προήλθε από καίρια χτυπήματα στην καρδιά, με τέτοια ένταση και ακρίβεια που δεν αφήνουν περιθώριο για την εκδοχή της «στιγμιαίας απώλειας ελέγχου». Τα τραύματα καταδεικνύουν αποφασιστικότητα και πλεονεκτική θέση του δράστη τη στιγμή της επίθεσης. Ωστόσο, πίσω από τα τεχνικά ευρήματα, αναδύεται μια πιο σύνθετη εικόνα: αυτή ενός ανθρώπου που, σύμφωνα με τον συνήγορό του, αντιμετώπιζε σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Μετά την τραγωδία, ο 32χρονος δράστης συνελήφθη κι προφυλακίστηκε στην ψυχιατρική πτέρυγα των φυλακών Κορυδαλλού.

Σύμφωνα με πληροφορίες που έγιναν γνωστές τότε, ο δράστης φέρεται να είχε διακόψει τη φαρμακευτική του αγωγή αρκετό διάστημα πριν το έγκλημα. Η διακοπή αυτή δεν συνοδεύτηκε από κάποια άμεση ειδοποίηση των αρχών ή ενεργοποίηση μηχανισμών προστασίας, παρότι είχαν καταγραφεί ανησυχητικές συμπεριφορές και απειλές. Η πρώην σύζυγός του είχε απομακρυνθεί από το κοινό σπίτι, είχε ζητήσει νομική προστασία και είχε βρει καταφύγιο στο πατρικό της, προσπαθώντας να θωρακίσει τον εαυτό της και το μικρό παιδί της.

4. Νεάπολη Θεσσαλονίκης και Κρήτη (Ιούλιος 2022): Μητροκτονίες με αναφορές σε ψυχιατρικά προβλήματα

Τον Ιούλιο του 2022, δημοσιεύτηκαν υποθέσεις μητροκτονίας όπου αναφερόταν ότι οι δράστες αντιμετώπιζαν ψυχιατρικά/ψυχολογικά προβλήματα και λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή. Στη μία περίπτωση (Νεάπολη Θεσσαλονίκης), η γυναίκα εντοπίστηκε νεκρή στο σπίτι και οι υποψίες στράφηκαν στον γιο, με μαρτυρίες να κάνουν λόγο για προβλήματα και χάπια.

Αυτό το είδος υπόθεσης έχει ένα κοινό σημείο: είναι συνήθως «ορατό» για χρόνια στο μικρόκοσμο της γειτονιάς ή της οικογένειας (εντάσεις, απορρύθμιση, δυσκολία συμμόρφωσης), αλλά αόρατο θεσμικά μέχρι να γίνει το μοιραίο. Εκεί φαίνεται η ανάγκη για πραγματικά λειτουργικές κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ώστε η οικογένεια να μη μένει μόνη.

5. Μητροκτονία στην Κρήτη (2023)

Η απόφαση του Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου Ηρακλείου για την υπόθεση της μητροκτονίας στην Ηράκλειο δεν έκλεισε απλώς έναν ποινικό κύκλο. Άνοιξε ξανά μια βαθιά και δύσκολη συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία, τον μειωμένο καταλογισμό και το πώς η κοινωνία και η Δικαιοσύνη καλούνται να διαχειριστούν εγκλήματα που γεννιούνται μέσα σε οικογενειακούς δεσμούς και ψυχική απορρύθμιση.

Ο 43χρονος άνδρας καταδικάστηκε σε κάθειρξη 13 ετών για τη δολοφονία της μητέρας του, με το δικαστήριο να αναγνωρίζει ότι την πράξη του την τέλεσε υπό καθεστώς μειωμένου καταλογισμού. Αυτό σημαίνει πως, παρότι κρίθηκε ένοχος ανθρωποκτονίας, αναγνωρίστηκε ότι η ψυχική του κατάσταση επηρέασε ουσιωδώς την ικανότητά του να αντιληφθεί και να ελέγξει πλήρως τις πράξεις του. Ως εκ τούτου, αποφασίστηκε ότι τα πέντε από τα δεκατρία χρόνια της ποινής του θα τα εκτίσει σε ψυχιατρική δομή, συγκεκριμένα στο ψυχιατρείο των φυλακών Κορυδαλλός, όπου θα υπάρξει επανεκτίμηση της κατάστασής του.

Το ίδιο το έγκλημα είχε συγκλονίσει την τοπική κοινωνία. Στις αρχές Ιουλίου του 2022, μέσα στο σπίτι της μητέρας του, μια έντονη λογομαχία κατέληξε σε ακραία βία. Οι γείτονες άκουσαν κραυγές για βοήθεια, όμως δεν πρόλαβαν να αποτρέψουν το μοιραίο. Η γυναίκα υπέκυψε στα τραύματά της, αφήνοντας πίσω της όχι μόνο μια οικογένεια διαλυμένη, αλλά και ένα σύνολο ερωτημάτων που ξεπερνούν το συγκεκριμένο περιστατικό.

6. Δαφνί (19/2/2025): Ανθρωποκτονία μέσα σε ψυχιατρικό νοσοκομείο

Στις 19 Φεβρουαρίου 2025 σημειώθηκε ένα έγκλημα που συγκλόνισε, ακριβώς επειδή έγινε εκεί όπου υποτίθεται ότι υπάρχει ο μέγιστος βαθμός φροντίδας και ελέγχου: στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (Δαφνί). Εκεί, τρόφιμος σκότωσε 44χρονη ασθενή, χρησιμοποιώντας κομμάτι από σπασμένο καθρέφτη. Το περιστατικό έφερε στην επιφάνεια πολύ πρακτικά, επώδυνα ερωτήματα: πώς υπήρχαν αντικείμενα/υλικά που μπορούσαν να γίνουν όπλο, τι είδους επιτήρηση υπήρχε, πώς οργανώνονται τα τμήματα, πόσο υποστελεχωμένες είναι οι δομές.

Η «γενική αλήθεια» που προκύπτει από τέτοιες υποθέσεις είναι ότι η ψυχιατρική περίθαλψη δεν είναι μόνο φάρμακο και διάγνωση. Είναι και σύστημα: πρωτόκολλα, προσωπικό, κτίρια, ασφάλεια, ταξινόμηση επικινδυνότητας, συνεχή επανεκτίμηση. Αν ένα από αυτά λείπει, η δομή μπορεί να μετατραπεί από χώρος προστασίας σε χώρο κινδύνου.

7. Κέρκυρα (Αύγουστος 2023): Δεύτερη ανθρωποκτονία από τον ίδιο άνθρωπο σε δομή

Η υπόθεση στο Δαφνί έγινε ακόμη πιο βαριά όταν δημοσιοποιήθηκε ότι ο ίδιος άνθρωπος, είχε εμπλακεί και σε προηγούμενη ανθρωποκτονία μέσα σε ψυχιατρική δομή: στην Ψυχιατρική Κλινική του Νοσοκομείου Κέρκυρας τον Αύγουστο του 2023, όπου αναφέρεται ότι σκότωσε 63χρονη ασθενή.

Ανεξάρτητα από λεπτομέρειες που ανήκουν στη δικογραφία, το «μήνυμα» εδώ είναι ανατριχιαστικό: όταν ένας ασθενής με ιστορικό τόσο βαριάς βίας μετακινείται/νοσηλεύεται σε δομές χωρίς να υπάρχει επαρκής οργάνωση, σαφές καθεστώς φύλαξης και αναλογία προσωπικού, το ρίσκο δεν είναι θεωρητικό. Είναι άμεσο. Και δεν αφορά μόνο «τον ίδιο», αλλά όλους γύρω του: ασθενείς, νοσηλευτές, γιατρούς, συνοδούς.