Ο πρίγκιπας που θυσίασε τα πάντα: Η μοναχική τραγωδία του Αλέξανδρου Υψηλάντη – Πέθανε σαν σήμερα, 19 Ιανουαρίου το 1828

Βιέννη, 19 Ιανουαρίου 1828. Σε ένα ταπεινό δωμάτιο της αυστριακής πρωτεύουσας, μακριά από τα πεδία των μαχών και τη δόξα των προγόνων του, ένας άνδρας μόλις τριάντα έξι ετών αφήνει την τελευταία του πνοή. Το σώμα του είναι καταπονημένο από τις κακουχίες και τις ασθένειες, η περιουσία του χαμένη και η υγεία του ανεπανόρθωτα κλονισμένη από την πολυετή φυλάκιση. Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι άλλος από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, τον πρίγκιπα που εγκατέλειψε τα σαλόνια της ρωσικής αυτοκρατορικής αυλής και μια λαμπρή στρατιωτική καριέρα για να γίνει το φυτίλι που θα τίναζε στον αέρα την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο θάνατός του, σαν σήμερα πριν από σχεδόν δύο αιώνες, σήμανε το τέλος μιας ζωής που ταυτίστηκε απόλυτα με το όραμα της ελευθερίας, αλλά και με την πίκρα της προδοσίας και της απομόνωσης.

Η μεγάλη απόφαση και το φορτίο της αρχηγίας

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης δεν ήταν ένας τυχαίος επαναστάτης. Γόνος μιας από τις ισχυρότερες φαναριώτικες οικογένειες, μεγάλωσε μέσα στην πολυτέλεια και την υψηλή κοινωνία της Αγίας Πετρούπολης. Ως αξιωματικός του ρωσικού στρατού, είχε ήδη αποδείξει την ανδρεία του, χάνοντας το δεξί του χέρι στη μάχη της Δρέσδης εναντίον του Ναπολέοντα. Όταν οι ηγέτες της Φιλικής Εταιρείας, μετά την άρνηση του Ιωάννη Καποδίστρια, του πρότειναν την αρχηγία της οργάνωσης το 1820, ο Υψηλάντης δεν δίστασε. Γνώριζε πως αποδεχόμενος τον τίτλο του «Γενικού Εφόρου», έθετε τον εαυτό του εκτός νόμου για την ιερή συμμαχία των μοναρχών της Ευρώπης, όμως το χρέος προς την πατρίδα ζύγιζε περισσότερο από κάθε αξίωμα.

Η επιλογή του να ξεκινήσει την επανάσταση από τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες τον Φεβρουάριο του 1821 ήταν μια κίνηση υψηλού ρίσκου. Διαβαίνοντας τον ποταμό Προύθο, ο Υψηλάντης δεν επεδίωκε μόνο τη στρατιωτική νίκη στις περιοχές εκείνες, αλλά ήλπιζε να παρασύρει τη Ρωσία σε πόλεμο με την Τουρκία και να δημιουργήσει έναν αντιπερισπασμό που θα επέτρεπε στην Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα να ξεσηκωθούν. Η διακήρυξή του «Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος» αντήχησε σε όλη την Ευρώπη, σηματοδοτώντας την έναρξη του ελληνικού αγώνα, όμως οι συνθήκες ήταν εναντίον του.

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης

Η θυσία του ιερού λόχου και η αρχή της πτώσης

Η εκστρατεία στη Μολδοβλαχία αποδείχθηκε μια αιματηρή οδύσσεια. Η αποκήρυξη της επανάστασης από τον Τσάρο Αλέξανδρο Α’, υπό την πίεση του Μέτερνιχ, άφησε τον Υψηλάντη ακάλυπτο και χωρίς τη διεθνή στήριξη που προσδοκούσε. Παρά την ηρωική αντίσταση του Ιερού Λόχου στο Δραγατσάνι, όπου η αφρόκρεμα της ελληνικής νεολαίας της διασποράς θυσιάστηκε μέχρις ενός, η ήττα ήταν αναπόφευκτη. Ο Υψηλάντης, κυνηγημένος και προδομένος, αναγκάστηκε να περάσει τα σύνορα προς την Αυστρία, ελπίζοντας πως θα του επιτραπεί η διέλευση για να φτάσει στην επαναστατημένη Ελλάδα.

VIRAL

10 μονάδες κάτω: Το σοκαριστικό αποτέλεσμα δημοσκόπησης που έφερε νευρική κρίση στη Νέα Δημοκρατία

Ποια είναι η Γιου Τινγκ: Είναι η 50χρονη επιχειρηματίας η νεκρή της βαλίτσας στην Κυψέλη; – Ο σύζυγος, η εξαφάνιση και τα 500.000 ευρώ

Χριστίνα Σούζη: «Έρχεται κόλαση 44 βαθμών – Δείτε πότε και πού θα ψηθεί η χώρα!»

Αντί για άσυλο, όμως, τον περίμενε η παγίδα του Μέτερνιχ. Οι Αυστριακοί τον συνέλαβαν και τον φυλάκισαν για επτά ολόκληρα χρόνια στα φρούρια του Μούνκατς και του Τερεζίνστατ. Οι συνθήκες κράτησης ήταν εξοντωτικές. Ο άνθρωπος που είχε συνηθίσει στις τιμές και την άνεση, βρέθηκε σε υγρά κελιά, απομονωμένος από τον έξω κόσμο και χωρίς νέα για την πορεία της επανάστασης που ο ίδιος είχε κηρύξει. Η υγεία του, ήδη εύθραυστη, κατέρρευσε. Η φυλακή δεν λύγισε το φρόνημά του, αλλά κατέστρεψε το σώμα του, προκαλώντας του καρδιακά προβλήματα και βαθιά κατάθλιψη.

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης

Το τέλος στη Βιέννη και η δικαίωση της ιστορίας

Απελευθερώθηκε τελικά τον Νοέμβριο του 1827, μετά από παρέμβαση του νέου Τσάρου Νικολάου Α’, αλλά ήταν πλέον αργά. Όταν έφτασε στη Βιέννη, ήταν ένας «ζωντανός νεκρός». Λέγεται πως λίγες μέρες πριν πεθάνει, πληροφορήθηκε τη νίκη των συμμαχικών στόλων στο Ναυαρίνο. Αυτή ήταν η μοναδική του παρηγοριά: η γνώση πως ο σπόρος που έσπειρε ο ίδιος το 1821 είχε τελικά καρπίσει και η Ελλάδα θα ήταν σύντομα ελεύθερη.

Ο θάνατός του στις 19 Ιανουαρίου 1828 προκάλεσε θλίψη σε όλο τον ελληνισμό, αλλά και στους φιλελεύθερους κύκλους της Ευρώπης. Πέθανε πάμπτωχος, με μοναδική συντροφιά την αγαπημένη του σύντροφο, την Κωνσταντία Ραζουμόφσκαγια, και τον πιστό του υπασπιστή. Η τελευταία του επιθυμία ήταν η καρδιά του να σταλεί στην Ελλάδα, μια επιθυμία που εκπληρώθηκε χρόνια αργότερα και σήμερα φυλάσσεται στο εκκλησάκι των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, πίσω από το Προεδρικό Μέγαρο στην Αθήνα.

Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης υπήρξε η τραγική φιγούρα της Ελληνικής Επανάστασης. Ήταν ο άνθρωπος που έχασε τα πάντα –τίτλους, περιουσία, υγεία και τελικά τη ζωή του– για να κερδίσει η πατρίδα την ανεξαρτησία της. Αν και δεν αξιώθηκε να πατήσει το πόδι του στο ελεύθερο ελληνικό έδαφος ως νικητής, η ιστορία του αναγνώρισε τον τίτλο του πρωτεργάτη. Σήμερα, 198 χρόνια μετά τον θάνατό του, η μνήμη του παραμένει ζωντανή όχι ως ενός ηττημένου στρατιωτικού, αλλά ως ενός αριστοκράτη της ψυχής που προτίμησε το μαρτύριο της φυλακής από τον συμβιβασμό της υποταγής.