Ζωντανές νεκρές στο Αφγανιστάν: Πώς οι Ταλιμπάν μετέτρεψαν τις γυναίκες σε σκιές χωρίς δικαίωμα στη φωνή

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Τέσσερα χρόνια και πέντε μήνες έχουν συμπληρωθεί από τη στιγμή που οι Ταλιμπάν κατέλαβαν για δεύτερη φορά την εξουσία στο Αφγανιστάν. Από τον Αύγουστο του 2021, έχουν εκδοθεί δεκάδες διατάγματα που απογυμνώνουν τις γυναίκες και τα κορίτσια από κάθε θεμελιώδες δικαίωμα: από την εκπαίδευση και την εργασία, μέχρι την ελευθερία κίνησης και τη λήψη αποφάσεων.

Τα κορίτσια αποκλείονται από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Οι γυναίκες έχουν εξοριστεί από τα πανεπιστήμια, τις περισσότερες θέσεις εργασίας, αλλά και από δημόσιους χώρους όπως πάρκα, γυμναστήρια και αθλητικούς συλλόγους. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Δείκτη Φύλου για το Αφγανιστάν 2024 του UN Women, δεν πρόκειται απλώς για ατομικές κακουχίες. Η κλιμάκωση της κρίσης των δικαιωμάτων των γυναικών επιταχύνει την κατάρρευση ολόκληρης της χώρας, διευρύνοντας τις ανισότητες στην υγεία, την οικονομία και την ασφάλεια.

Υγεία: Ζωές συντομότερες και λιγότερο υγιείς

Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη έχει μετατραπεί σε άθλο. Ο φόβος, οι περιορισμοί στην κυκλοφορία και οι συστημικές διακρίσεις κρατούν τις γυναίκες μακριά από τη φροντίδα που χρειάζονται. Πολλές δεν τολμούν καν να βγουν από το σπίτι, ενώ όσες το επιχειρούν, συχνά διανύουν χιλιόμετρα για να φτάσουν σε κλινική, μόνο και μόνο για να τις διώξουν επειδή είναι γυναίκες.

Σε ορισμένες επαρχίες, απαγορεύεται στις γυναίκες να εξετάζονται από άνδρες γιατρούς, την ώρα που το γυναικείο ιατρικό προσωπικό λιγοστεύει. Το χαριστικό βολή ήρθε τον Δεκέμβριο του 2024, με την απαγόρευση στις γυναίκες να σπουδάζουν ιατρική ή μαιευτική, κλείνοντας και την τελευταία οδό για τη δημιουργία νέων γυναικών γιατρών.

Τα αποτελέσματα είναι δραματικά: Οι γυναίκες ζουν λιγότερο. Η μητρική θνησιμότητα αυξάνεται, τροφοδοτούμενη από τα υψηλά ποσοστά γεννήσεων σε εφηβική ηλικία λόγω των παιδικών γάμων. Παράλληλα, καταγράφεται κρίση ψυχικής υγείας, με τις γυναίκες να αναφέρουν αυξανόμενα επίπεδα άγχους και απελπισίας, καθώς ο εγκλεισμός τις αποκόπτει από κάθε υποστήριξη.

Εκπαίδευση: Μια γενιά σε αναμονή

Όταν τα κορίτσια στο Αφγανιστάν περνούν την πύλη του σχολείου την τελευταία μέρα της Έκτης Δημοτικού, η επίσημη εκπαίδευσή τους τελειώνει. Αλλά η κρίση ξεκινά νωρίτερα: Σχεδόν το 30% των κοριτσιών δεν ξεκινούν καν το δημοτικό, λόγω φτώχειας και φόβου.

Οι επιπτώσεις είναι καταστροφικές:

• Το 78% των νέων γυναικών δεν βρίσκονται σε εκπαίδευση, εργασία ή κατάρτιση (ποσοστό τετραπλάσιο από των ανδρών).
• Η πρόωρη τεκνοποίηση αναμένεται να αυξηθεί κατά 45% και η μητρική θνησιμότητα κατά 50%.
• Ο αποκλεισμός των κοριτσιών από τα σχολεία κοστίζει στο Αφγανιστάν το 2,5% του ΑΕΠ του κάθε χρόνο.

Εργασία και Πολιτική: Η απόλυτη διαγραφή

Το Αφγανιστάν έχει πλέον ένα από τα μεγαλύτερα χάσματα εργατικού δυναμικού στον κόσμο. Μόλις μία στις τέσσερις γυναίκες εργάζεται, συγκριτικά με το 90% των ανδρών. Οι Ταλιμπάν έχουν απαγορεύσει την εργασία σε ΜΚΟ και ινστιτούτα αισθητικής, ενώ έχουν πιέσει οργανώσεις να αντικαταστήσουν τη λέξη «γυναίκες» με τη λέξη «άνδρες» στα έγγραφα των έργων τους.

Στην πολιτική ζωή, η διαγραφή είναι ολική. Το 2020, οι γυναίκες κατείχαν πάνω από το 25% των εδρών στο Κοινοβούλιο. Σήμερα, δεν υπάρχει καμία γυναίκα στο ντε φάκτο υπουργικό συμβούλιο. Ακόμα και μέσα στο σπίτι, τα στοιχεία δείχνουν πτώση 60% στην επιρροή που νιώθουν ότι έχουν οι γυναίκες στη λήψη οικογενειακών αποφάσεων.

Ασφάλεια: Ο κίνδυνος πίσω από κλειστές πόρτες

Είναι ασφαλές να είσαι γυναίκα στο Αφγανιστάν; Η σύντομη απάντηση είναι όχι. Η οικονομική δυσχέρεια και η κατάργηση των νόμων προστασίας έχουν δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για ανεξέλεγκτη έμφυλη βία. Οι γυναίκες δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν χωρίς ανδρική συνοδεία (mahram). Χήρες ή γυναίκες χωρίς στενούς άνδρες συγγενείς ρισκάρουν την ασφάλειά τους ακόμα και για να αγοράσουν φαγητό. Οι παιδικοί γάμοι αυξάνονται ραγδαία ως στρατηγική επιβίωσης: Το 2023, σχεδόν το 30% των κοριτσιών κάτω των 18 ετών ήταν παντρεμένες, συμπεριλαμβανομένου ενός 10% κάτω των 15 ετών.

«Δεν υπάρχει μέλλον για μένα»

Οι μαρτυρίες που συγκέντρωσε το UN Women αποτυπώνουν το μέγεθος της απελπισίας αλλά και της εμμονής των Ταλιμπάν να διαλύσουν ό,τι είχε χτιστεί τα προηγούμενα 20 χρόνια. «Πολλοί από τους εγκληματίες που είχαμε καταδικάσει, τώρα είναι υπεύθυνοι του συστήματος. Δεν ξέραμε ποιο θα ήταν το μέλλον για μένα και την οικογένειά μου», δηλώνει η Fawzia Amini, Ανώτερη Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

«Από τότε που οι Ταλιμπάν πήραν την εξουσία, κρυβόμουν. Δεν υπάρχει μέλλον για μένα και εκατομμύρια άλλες γυναίκες και κορίτσια», αναφέρει η Shamail Zarei, ακτιβίστρια της Κοινωνίας των Πολιτών.