Υπόθεση Novartis: Από το «σκάνδαλο του αιώνα» στην καταδίκη των προστατευόμενων μαρτύρων – Μια αναδρομή που λίγοι θυμούνται

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η πρόσφατη απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών να κρίνει ενόχους για ψευδή κατάθεση και καταμήνυση τη Μαρία Μαραγγέλη και τον Φιλίστορα Δεσταμπασίδη, δεν είναι απλώς η κατάληξη μιας δίκης. Είναι ο επίλογος της πολύκροτης υπόθεσης Novartis, της πιο πολυσυζητημένης στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Οι δύο άλλοτε «αόρατοι» μάρτυρες, που με τις καταθέσεις τους έθεσαν υπό δικαστική ομηρία δέκα πολιτικά πρόσωπα, καταδικάστηκαν πλέον για τις ψευδείς αναφορές τους, σφραγίζοντας έτσι το κεφάλαιο της λεγόμενης «σκευωρίας».

Πώς άρχισαν όλα: Η αμερικανική αφετηρία και ο συμβιβασμός

Για να πιάσουμε την άκρη του νήματος, πρέπει να βγούμε εκτός συνόρων. Η υπόθεση Novartis ξεκίνησε ως μια διεθνής έρευνα των αμερικανικών αρχών (FBI και Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς) για τις αθέμιτες πρακτικές της φαρμακοβιομηχανίας σε διάφορες χώρες. Στην Ελλάδα, το κουβάρι άρχισε να ξετυλίγεται το 2016, όταν οι ΗΠΑ ερεύνησαν τον χρηματισμό γιατρών και κρατικών αξιωματούχων προκειμένου η εταιρεία να εξασφαλίσει δεσπόζουσα θέση στην αγορά.

Η παραδοχή της ίδιας της Novartis Hellas το 2020 ήταν αποκαλυπτική: συμφώνησε να καταβάλει 225 εκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ, παραδεχόμενη ότι την περίοδο 2012-2016 προχώρησε σε παράνομες παροχές προς υπαλλήλους κρατικών νοσοκομείων στην Ελλάδα. Ωστόσο, ο συμβιβασμός αυτός αφορούσε την εταιρεία και τις πρακτικές της προς γιατρούς – πουθενά δεν γινόταν λόγος για χρηματισμό πολιτικών προσώπων.

Η ελληνική «θύελλα» των δέκα καλπών

Στην Ελλάδα, η δικαστική έρευνα πήρε άλλη τροπή. Ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2016 υπό την Εισαγγελέα Ελένη Ράικου, η οποία όμως παραιτήθηκε λίγους μήνες μετά, καταγγέλλοντας παρεμβάσεις. Τη σκυτάλη πήρε η Ελένη Τουλουπάκη. Το 2018, η υπόθεση «εξερράγη» πολιτικά. Μια δικογραφία που βασίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στις καταθέσεις τριών προστατευόμενων μαρτύρων («Κελέση», «Σαράφης», «Αναστασίου») έστειλε στη Βουλή τα ονόματα δέκα πολιτικών, ανάμεσά τους δύο πρώην πρωθυπουργοί (Σαμαράς, Πικραμμένος) και οκτώ υπουργοί. Η εικόνα των δέκα καλπών στη Βουλή και οι κατηγορίες για δωροδοκία και απιστία δίχασαν τη χώρα στα δύο.

Η κατάρρευση του οικοδομήματος

Πολύ σύντομα, το κατηγορητήριο άρχισε να αποδομείται. Στις αρχές του 2020, η δικογραφία αρχειοθετήθηκε για τους επτά από τους δέκα πολιτικούς (Σαμαρά, Πικραμμένο, Στουρνάρα, Βενιζέλο, Λυκουρέντζο, Σαλμά και Κουτρουμάνη), καθώς δεν βρέθηκε ούτε ένα στοιχείο που να επιβεβαιώνει τις μαρτυρίες. Λίγο αργότερα, η υπόθεση έκλεισε οριστικά και για τους υπόλοιπους τρεις (Γεωργιάδη, Αβραμόπουλο, Λοβέρδο).

Παράλληλα, η έρευνα άρχισε να στρέφεται στους ίδιους τους χειρισμούς της δικαιοσύνης. Η δίωξη κατά του αντιεισαγγελέα Ιωάννη Αγγελή το 2021 για παράβαση καθήκοντος –επειδή φέρεται να αρνήθηκε να παραλάβει στοιχεία από το FBI στη Βιέννη– ήταν ένα ακόμα κομμάτι στο παζλ των εσωτερικών συγκρούσεων στην Εισαγγελία Διαφθοράς.

Το τέλος των «κουκουλοφόρων»

Η καταδίκη της Μαρίας Μαραγγέλη και του Φιλίστορα Δεσταμπασίδη είναι η τελική πράξη. Η Μαραγγέλη και ο Δεσταμπασίδης, κρίθηκαν ένοχοι για ψευδείς καταθέσεις εις βάρος των πολιτικών τους αντιπάλων. Ο Αντώνης Σαμαράς μίλησε για δικαίωση και «πολιτική σκευωρία», τονίζοντας πως ο στόχος ήταν η ηθική του εξόντωση. Ο Άδωνις Γεωργιάδης έκανε λόγο για αδίστακτους χειρισμούς μιας κυβέρνησης που επιχείρησε να αλλοιώσει τους πολιτικούς συσχετισμούς.

 

Η δικαστική ολοκλήρωση της υπόθεσης Novartis, με την καταδίκη των δύο πρώην προστατευόμενων μαρτύρων, κλείνει έναν πολυετή κύκλο που δοκίμασε τις αντοχές του πολιτικού και δικαστικού συστήματος. Η μετάβαση από τις καταγγελίες για το «σκάνδαλο του αιώνα» στην αρχειοθέτηση των δικογραφιών για τα πολιτικά πρόσωπα και, τελικά, στην ποινική ευθύνη των βασικών μαρτύρων κατηγορίας, αποτελεί πλέον κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας.