Σαν σήμερα, 05 Ιανουαρίου 1913: Η Ναυμαχία της Λήμνου – Η μέρα που το «Αβέρωφ» σφράγισε την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο

Η 5η Ιανουαρίου του 1913 δεν αποτελεί απλώς μια ημερομηνία στο καλεντάρι των Βαλκανικών Πολέμων, αλλά τη στιγμή που η ελληνική ναυτική ισχύς επιβλήθηκε οριστικά και αμετάκλητα στα νερά του Αιγαίου Πελάγους. Σαν σήμερα, πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, η Ναυμαχία της Λήμνου ήρθε να ολοκληρώσει το έργο που είχε ξεκινήσει λίγες εβδομάδες νωρίτερα στη ναυμαχία της Έλλης, τρέποντας τον οθωμανικό στόλο σε φυγή και κλείνοντάς τον οριστικά πίσω από την ασφάλεια των Στενών των Δαρδανελίων. Ήταν μια σύγκρουση όπου η στρατηγική ευφυΐα, η τόλμη και η υπεροχή του θρυλικού θωρηκτού «Γεώργιος Αβέρωφ» συνέθλιψαν τις ελπίδες της Υψηλής Πύλης για την ανάκτηση του ελέγχου των νησιών του αρχιπελάγους.

Το χρονικό της μεγάλης πρόκλησης

Η τουρκική πλευρά, υπό την πίεση των απωλειών και της απομόνωσης των νησιών του Αιγαίου, επεδίωκε μια αποφασιστική αναμέτρηση που θα έσπαγε τον ελληνικό αποκλεισμό. Το πρωί της 5ης Ιανουαρίου, ο οθωμανικός στόλος εξήλθε από τα Στενά με πλήρη σύνθεση, ελπίζοντας να παρασύρει τις ελληνικές δυνάμεις μακριά από τη βάση τους στον Μούδρο της Λήμνου. Ο ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης, ωστόσο, δεν αιφνιδιάστηκε. Με το σήμα της εμφάνισης του εχθρού, ο ελληνικός στόλος, αποτελούμενος από τρία θωρηκτά και οκτώ αντιτορπιλικά, έλαβε θέσεις μάχης, προετοιμασμένος για τη σύγκρουση που θα έκρινε το μέλλον της θάλασσας.

Η δράση του θρυλικού Αβέρωφ

Στο επίκεντρο της ελληνικής παράταξης δέσποζε το θωρηκτό «Αβέρωφ», το πλοίο που είχε γίνει ο εφιάλτης των Τούρκων ναυτικών. Καθώς οι δύο στόλοι πλησίασαν σε απόσταση βολής, η ναυμαχία πήρε άγρια τροπή. Ο Κουντουριώτης, ακολουθώντας την ίδια παράτολμη τακτική που είχε εφαρμόσει και στην Έλλη, διέταξε το «Αβέρωφ» να αποσπαστεί από την υπόλοιπη γραμμή και, εκμεταλλευόμενο την ανώτερη ταχύτητά του, να πλησιάσει τον εχθρό σε απόσταση μόλις πέντε χιλιομέτρων. Η ορμή του ελληνικού θωρηκτού ήταν τέτοια που ο τουρκικός στόλος βρέθηκε υπό καταιγισμό πυρών, με τα εύστοχα πλήγματα να προκαλούν σοβαρές ζημιές στις ναυαρχίδες του εχθρού, «Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα» και «Τουργκούτ Ρέις».

Η συντριβή και η άτακτη υποχώρηση

Η πίεση που άσκησαν τα ελληνικά πυρά ήταν ανυπόφορη για τους Οθωμανούς. Οι υλικές απώλειες στον εχθρικό στόλο άρχισαν να λαμβάνουν δραματικές διαστάσεις, καθώς φωτιές ξέσπασαν στα κύρια καταστρώματα των τουρκικών θωρηκτών, ενώ οι ανθρώπινες απώλειες αυξάνονταν λεπτό προς λεπτό. Βλέποντας την ολοκληρωτική καταστροφή να πλησιάζει, ο Τούρκος ναύαρχος διέταξε στροφή και άτακτη υποχώρηση προς τα .Δαρδανέλια Το «Αβέρωφ» και τα ελληνικά αντιτορπιλικά καταδίωξαν τον εχθρό μέχρι τις παρυφές των Στενών, σφραγίζοντας τη νίκη μέσα σε ένα κλίμα εθνικού θριάμβου.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Το παράδοξο των απωλειών και η εθνική παρακαταθήκη

Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο της Ναυμαχίας της Λήμνου παραμένει η χαοτική διαφορά στις απώλειες των δύο πλευρών. Ενώ ο τουρκικός στόλος μετρούσε εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες, καθώς και πλοία που τέθηκαν εκτός μάχης για το υπόλοιπο του πολέμου, η ελληνική πλευρά κατέγραψε μόνο έναν τραυματία. Η στρατιωτική αυτή επιτυχία είχε τεράστιο ψυχολογικό αντίκτυπο, καθώς ο οθωμανικός στόλος δεν επιχείρησε ποτέ ξανά να βγει στο Αιγαίο μέχρι το τέλος των επιχειρήσεων. Η Ναυμαχία της Λήμνου κατέστησε την Ελλάδα κυρίαρχη δύναμη στην περιοχή, διασφαλίζοντας την απελευθέρωση των νησιών και θέτοντας τις βάσεις για τη σύγχρονη ναυτική παράδοση της χώρας.

Σήμερα, η επέτειος αυτή μας υπενθυμίζει την αξία της εθνικής ομοψυχίας και της στρατηγικής ετοιμότητας. Η μορφή του Παύλου Κουντουριώτη και ο όγκος του «Αβέρωφ» παραμένουν σύμβολα μιας Ελλάδας που δεν διστάζει μπροστά στην υπεροπλία του αντιπάλου, αλλά μάχεται με πίστη και τέχνη για την ελευθερία της. Η νίκη στη Λήμνο ήταν η οριστική υπογραφή της ελληνικότητας του Αιγαίου, μια υπογραφή που γράφτηκε με το μπαρούτι των κανονιών και το πείσμα των ναυτικών μας.