Σαν σήμερα, 30 Δεκεμβρίου 1975: Το ιστορικό τέλος της δίκης του Πολυτεχνείου και η καταδίκη των Πρωταιτίων

Σαν σήμερα: Η 30ή Δεκεμβρίου του 1975 έχει καταγραφεί στην ιστορική μνήμη της Μεταπολίτευσης ως η ημέρα που η Ελληνική Δικαιοσύνη επιχείρησε να κλείσει μια από τις πιο αιματηρές πληγές της σύγχρονης ιστορίας. Μετά από μια μαραθώνια ακροαματική διαδικασία που διήρκεσε περισσότερους από πέντε μήνες, το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών ανακοίνωσε την απόφασή του για τα γεγονότα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. Ήταν η στιγμή της μεγάλης κάθαρσης, όπου οι πρωταίτιοι της καταστολής βρέθηκαν αντιμέτωποι με το βάρος των πράξεών τους, σφραγίζοντας το τέλος μιας εποχής αυθαιρεσίας και βίας μέσα σε μια ατμόσφαιρα έντονης συγκίνησης και εθνικής προσμονής.

Το κλίμα της δίκης και η αναζήτηση της αλήθειας

Η δίκη ξεκίνησε τον Ιούλιο του 1975 στις δικαστικές αίθουσες των φυλακών Κορυδαλλού, κάτω από δρακόντεια μέτρα ασφαλείας και με το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης να βρίσκεται στο κατακόρυφο. Στο εδώλιο κάθισαν συνολικά 33 κατηγορούμενοι, ανάμεσά τους η ηγεσία της Χούντας, ανώτατοι αξιωματικοί του στρατού και της αστυνομίας, καθώς και οι φυσικοί αυτουργοί των δολοφονιών που συγκλόνισαν τη χώρα. Η διαδικασία υπήρξε αποκαλυπτική, καθώς μέσα από τις καταθέσεις δεκάδων μαρτύρων, φοιτητών που βρέθηκαν μέσα στο ίδρυμα, γιατρών και απλών πολιτών, ανασυντέθηκε βήμα προς βήμα το χρονικό της σφαγής.

Αποδείχθηκε περίτρανα ότι η εισβολή του τανκ δεν ήταν μια αναγκαία επέμβαση για την τήρηση της τάξης, αλλά μια προσχεδιασμένη επιχείρηση τρομοκράτησης και εξόντωσης, η οποία άφησε πίσω της δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες. Οι δικαστές καλούνταν να αποδώσουν ευθύνες όχι μόνο για τις ανθρωποκτονίες, αλλά και για την ηθική αυτουργία σε ένα έγκλημα κατά της νεολαίας και της δημοκρατίας. Η αγωνία για το αποτέλεσμα της δίκης είχε εξαπλωθεί σε όλη την επικράτεια, καθώς θεωρήθηκε το απόλυτο τεστ για την αντοχή και την αμεροληψία της νέας δημοκρατικής τάξης πραγμάτων.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Οι ισόβιοι δεσμώτες: Ιωαννίδης, Βαρνάβας και Ντερτιλής

Η απόφαση που εκδόθηκε την 30ή Δεκεμβρίου ήταν καταπελτική για τους ανθρώπους που κράτησαν τη σκανδάλη ή έδωσαν τις τελικές εντολές. Ο Δημήτριος Ιωαννίδης, ο αόρατος δικτάτορας και εγκέφαλος της ανατροπής του Παπαδόπουλου, καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη ως ηθικός αυτουργός των ανθρωποκτονιών. Ο Ιωαννίδης, που δεν εξέφρασε ποτέ μεταμέλεια, παρέμεινε οχυρωμένος στην αδιαλλαξία του μέχρι το τέλος της ζωής του μέσα στη φυλακή, αρνούμενος να αναγνωρίσει τη νομιμότητα του δικαστηρίου.

Μαζί του, την ποινή των ισοβίων άκουσαν ο Σταύρος Βαρνάβας, ο οποίος είχε την ευθύνη της διοίκησης των δυνάμεων καταστολής, και ο Νικόλαος Ντερτιλής. Ο Ντερτιλής υπήρξε η πιο εμβληματική μορφή της σκληρότητας εκείνων των ημερών, καθώς καταδικάστηκε για τη στυγερή δολοφονία του νεαρού Μιχάλη Μυρογιάννη έξω από το Πολυτεχνείο. Η δική του στάση, η απόλυτη άρνηση να ζητήσει χάρη ή να αναγνωρίσει το δημοκρατικό πολίτευμα, τον μετέτρεψε στον μακροβιότερο έγκλειστο πραξικοπηματία της Ευρώπης, καθώς πέθανε στη φυλακή δεκαετίες αργότερα, παραμένοντας πιστός στις σκοτεινές ιδέες του παρελθόντος.

Η τύχη του Παπαδόπουλου και οι λοιπές ποινές

Ο έκπτωτος δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος, αν και είχε ήδη καταδικαστεί σε θάνατο (ποινή που μετατράπηκε σε ισόβια από την κυβέρνηση Καραμανλή) στη δίκη των πρωταιτίων της 21ης Απριλίου, στη δίκη του Πολυτεχνείου καταδικάστηκε σε επιπλέον ποινές κάθειρξης για την ηθική αυτουργία στα γεγονότα. Συνολικά, 17 κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε διάφορες ποινές φυλάκισης και κάθειρξης, ανάλογα με τον βαθμό εμπλοκής τους στη λήψη των αποφάσεων ή στην εκτέλεση των βίαιων πράξεων. Η ποινή του Παπαδόπουλου είχε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς απέδειξε ότι η εξουσία του δεν μπορούσε να τον προστατεύσει από τις συνέπειες της αιματοχυσίας που προκάλεσε το καθεστώς του.

Από την άλλη πλευρά, το δικαστήριο προχώρησε στην αθώωση 13 κατηγορουμένων, κυρίως ατόμων για τα οποία δεν στοιχειοθετήθηκε άμεση συμμετοχή στις ανθρωποκτονίες ή που θεωρήθηκε ότι εκτελούσαν διαταγές χωρίς να έχουν πλήρη επίγνωση του εγκληματικού σχεδίου. Η απόφαση αυτή προκάλεσε ορισμένες αντιδράσεις από την πλευρά των θυμάτων και των πολιτικών οργανώσεων, που ζητούσαν ακόμη πιο σκληρή αντιμετώπιση για το σύνολο του κατασταλτικού μηχανισμού. Ωστόσο, η δικαιοσύνη τήρησε τη δικονομική ορθότητα, προσδίδοντας στη δίκη το κύρος μιας ευνομούμενης πολιτείας που δεν λειτουργεί εκδικητικά, αλλά βάσει του νόμου.

Η ιστορική δικαίωση και το μήνυμα της Μεταπολίτευσης

Η λήξη της Δίκης του Πολυτεχνείου την 30ή Δεκεμβρίου 1975 σήμανε την οριστική πολιτική και ηθική απομόνωση της δικτατορίας. Ήταν η πρώτη φορά που μια δημοκρατία, αμέσως μετά την αποκατάστασή της, κατάφερε να δικάσει και να φυλακίσει τους τυράννους της χωρίς να καταφύγει σε ακρότητες ή σε εκδικητικές διαδικασίες εκτός νόμου. Οι ποινές των ισοβίων για τον Ιωαννίδη και τον Ντερτιλή λειτούργησαν ως ένα ισχυρό αποτρεπτικό μήνυμα για κάθε μελλοντικό επίδοξο πραξικοπηματία, ξεκαθαρίζοντας ότι οι εγκληματικές πράξεις κατά του λαού δεν παραγράφονται.

Για τις οικογένειες των νεκρών και τους χιλιάδες αγωνιστές του Πολυτεχνείου, η απόφαση εκείνη ήταν μια μορφή δικαίωσης, αν και καμία ποινή δεν μπορούσε να φέρει πίσω τους χαμένους νέους. Η 30ή Δεκεμβρίου παραμένει ένα ορόσημο που υπενθυμίζει ότι η δημοκρατία διαθέτει τους θεσμούς και το σθένος να τιμωρεί το έγκλημα, ακόμη και όταν αυτό διαπράττεται από την ίδια την κρατική εξουσία. Η ετυμηγορία εκείνης της ημέρας έκλεισε τον κύκλο της ατιμωρησίας και έθεσε τις βάσεις για τη σταθερότητα του πολιτεύματος, θυμίζοντας σε όλους ότι η μνήμη του Πολυτεχνείου δεν είναι μόνο μια επέτειος, αλλά και ένα διαρκές αίτημα για δικαιοσύνη και ελευθερία.