Τι σημαίνει και πώς προέκυψε η φράση «βάζω νερό στο κρασί μου»

«Βάλε λίγο νερό στο κρασί σου», λένε συχνά οι Έλληνες όταν κάποιος καλείται να υποχωρήσει, να κατευνάσει μια ένταση ή να αφήσει πίσω του μια σύγκρουση. Αν και σήμερα η φράση χρησιμοποιείται μεταφορικά για να δηλώσει τον συμβιβασμό, οι ρίζες της βρίσκονται στην αρχαιότητα – με διαφορετικό όμως νόημα από αυτό που της αποδίδουμε σήμερα.

Οι Αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι δεν συνήθιζαν να «νερώνουν» το κρασί τους όπως θα το αντιλαμβανόμασταν σήμερα. Στην πραγματικότητα, έβαζαν κρασί στο νερό τους. Ο λόγος ήταν πρακτικός: το νερό συχνά ήταν στάσιμο και με δυσάρεστη οσμή, οπότε το ανακάτευαν με κρασί για να βελτιώσουν τη γεύση και την ποιότητά του. Σε ορισμένες περιπτώσεις πρόσθεταν ακόμη θαλασσινό νερό, μπαχαρικά ή λεμόνι.

Αρχαία Ελλάδα

Δείγμα πολιτισμού το νερωμένο κρασί για τους Αρχαίους Έλληνες

Για τους Αρχαίους Έλληνες, η κατανάλωση άκρατου οίνου – δηλαδή ανέρωτου κρασιού – θεωρούνταν ένδειξη αγριότητας και έλλειψης πολιτισμού. Πίστευαν ότι όποιος έπινε κρασί χωρίς νερό γινόταν επιθετικός, απρεπής και ανεξέλεγκτος. Μόνο ο Διόνυσος μπορούσε, κατά την αντίληψή τους, να πίνει ανέρωτο κρασί χωρίς συνέπειες. Οι θνητοί όφειλαν να το αραιώνουν, διαφορετικά κινδύνευαν να χάσουν τη λογική τους. Έτσι διαχώριζαν τον «οίνο» (ανέρωτο) από το «κρασί» (αραιωμένο) – όρος που επικράτησε έως σήμερα, παρότι πλέον δεν ακολουθούμε την ίδια πρακτική.

Ιδιαίτερη σημασία έδιναν και στο νερό που χρησιμοποιούσαν για την αραίωση. Προτιμούσαν νερό από σκιερές πηγές, τρεχούμενες κρήνες ή ψυχρά πηγάδια, ώστε μαζί με την ανάμειξη να επιτυγχάνεται και η ψύξη του ποτού.

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Η αναλογία κρασιού και νερού δεν ήταν τυχαία, αλλά εξαρτιόταν από τη δύναμη και την ποιότητα του οίνου. Τα πιο ισχυρά κρασιά αραιώνονταν περισσότερο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κρασί της Ισμάρου, τόσο δυνατό ώστε ο Οδυσσέας χρειάστηκε μόνο τρία ποτήρια για να μεθύσει τον Κύκλωπα Πολύφημο. Συνήθεις αναλογίες ήταν τρία μέρη νερού προς ένα μέρος κρασιού, αλλά και 2:1, 3:2 ή ακόμη και 1:1. Ο Ησίοδος, μάλιστα, συμβούλευε τον αδελφό του Πέρση τους καλοκαιρινούς μήνες να προτιμά την αναλογία τρία προς ένα.

Από αυτή την πρακτική προέκυψε και η σύγχρονη σημασία της φράσης «έβαλε νερό στο κρασί του». Το νερωμένο κρασί ήταν πιο ήπιο και ασφαλές· έτσι, μεταφορικά, η έκφραση χρησιμοποιείται για να δηλώσει τη μετριοπάθεια και τη διάθεση για συμβιβασμό – μια στάση που δύσκολα θα είχε κανείς υπό την επήρεια του άκρατου οίνου.