Το θανατηφόρο δηλητήριο του σκορπιού δίνει ελπίδες για νέκρωση καρκινικών κυττάρων
Επιστήμονες στη Βραζιλία διεξάγουν δοκιμές για να διαπιστώσουν αν το δηλητήριο ενός σκορπιού του Αμαζονίου μπορεί να αξιοποιηθεί στη θεραπεία όγκων καρκίνου του μαστού.
Ερευνητές της Σχολής Φαρμακευτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο (FCFRP-USP) εργάζονται εδώ και χρόνια πάνω στην κλωνοποίηση πρωτεϊνών από το δηλητήριο κροταλιών και σκορπιών, με στόχο να μετατρέψουν αυτές τις ισχυρές βιολογικές ουσίες σε φαρμακευτικά εργαλεία.
Πρόσφατα, τα αποτελέσματά τους έδειξαν ότι το δηλητήριο του σκορπιού Brotheas amazonicus φαίνεται να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα του μαστού με τρόπο παρόμοιο με ευρέως χρησιμοποιούμενη χημειοθεραπευτική αγωγή.
Τα ευρήματα προέκυψαν σε συνεργασία με ερευνητές του Εθνικού Ινστιτούτου Ερευνών του Αμαζονίου (INPA) και του Κρατικού Πανεπιστημίου του Αμαζονίου (UEA).
VIRAL
Μέσω βιοπροσκόπησης, η ομάδα εντόπισε στο δηλητήριο του συγκεκριμένου είδους ένα μόριο παρόμοιο με ενώσεις που έχουν ήδη καταγραφεί σε άλλους σκορπιούς και είναι γνωστό ότι επηρεάζουν αρνητικά τα καρκινικά κύτταρα του μαστού.
Οι επιστήμονες αναγνώρισαν δύο νευροτοξίνες με ανοσοκατασταλτικές ιδιότητες, ενώ σε συνεργασία με το INPA και το UEA εντόπισαν ένα πεπτίδιο — το BamazScplp1 — το οποίο φαίνεται να παρουσιάζει αντικαρκινική δράση.
Σε εργαστηριακές δοκιμές, το πεπτίδιο επέδειξε επίδραση στα καρκινικά κύτταρα συγκρίσιμη με εκείνη της πακλιταξέλης, ενός συχνά χρησιμοποιούμενου χημειοθεραπευτικού φαρμάκου, προκαλώντας κυρίως νέκρωση, δηλαδή έναν συγκεκριμένο τύπο κυτταρικού θανάτου.
Το υψηλό κόστος και η αυξημένη επικινδυνότητα
Μόνο ένα πράγμα στον κόσμο θεωρείται πιο πολύτιμο από τον χρυσό και τα διαμάντια: το δηλητήριο του σκορπιού, με την τιμή του να αγγίζει τα 36.000 ευρώ το γραμμάριο! Το εξωφρενικό αυτό ποσό οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: στις μοναδικές ιδιότητές του, στη σπανιότητά του αλλά και στη δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία εξαγωγής του.
Το δηλητήριο του σκορπιού αποτελείται από ένα ισχυρό μείγμα πρωτεϊνών, πεπτιδίων και άλλων βιολογικών ενώσεων, που παράγονται στους ειδικούς αδένες του ζώου. Το «κοκτέιλ» αυτό είναι ικανό να προκαλέσει έντονο πόνο, φλεγμονή και ακόμη και μυϊκή παράλυση στα θύματά του.
Παραδοσιακά, το δηλητήριο του σκορπιού έχει χρησιμοποιηθεί στην ιατρική για την αντιμετώπιση παθήσεων όπως η αρθρίτιδα και ορισμένες καρδιακές δυσλειτουργίες. Ανάμεσα στα είδη με το πιο πολύτιμο δηλητήριο ξεχωρίζει ο DeathStalker, του οποίου η τιμή μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 13 εκατομμύρια ευρώ το λίτρο.
Παράγοντες όπως το είδος του σκορπιού, η παραγόμενη ποσότητα και το επίπεδο καθαρότητας του δηλητηρίου επηρεάζουν σημαντικά την αξία του. Η επίπονη διαδικασία «άρμεξης» κάθε σκορπιού ξεχωριστά, σε συνδυασμό με το ελάχιστο δηλητήριο που αποδίδει το κάθε ζώο, αυξάνει δραματικά τη σπανιότητα και κατ’ επέκταση το κόστος.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συστατικά του δηλητηρίου είναι η χλωροτοξίνη, που έχει απομονωθεί από τον γιγαντιαίο ισραηλινό σκορπιό (Leiurus quinquestriatus). Η συγκεκριμένη νευροτοξίνη, αποτελούμενη από 36 αμινοξέα, φαίνεται να στοχεύει με ακρίβεια και να καταστρέφει κύτταρα γλοιώματος — έναν ιδιαίτερα επιθετικό τύπο εγκεφαλικού όγκου.
Η ασφαλής εξαγωγή του δηλητηρίου αποτελεί δύσκολη και επικίνδυνη διαδικασία, με τους ειδικούς να διατρέχουν τον κίνδυνο ακόμη και θανατηφόρων τσιμπημάτων. Αυτή η επικινδυνότητα, σε συνδυασμό με την ανάγκη για εξειδικευμένο εξοπλισμό και τεχνογνωσία, συμβάλλει καθοριστικά στο υψηλό κόστος του.
Παρά τα εμπόδια, τα δυνητικά ιατρικά οφέλη του δηλητηρίου — από την ανακούφιση του πόνου και τις αντιφλεγμονώδεις δράσεις έως και την πιθανή χρήση του σε καινοτόμες αντικαρκινικές θεραπείες — αναδεικνύουν τη σημαντική συμβολή του στην επιστημονική έρευνα και στη φαρμακευτική ανάπτυξη.
Συνολικά, η υψηλή τιμή του σκορπιού δικαιολογείται από την περίπλοκη χημική του σύνθεση, την απαιτητική διαδικασία εξαγωγής και τις υποσχόμενες εφαρμογές του στον τομέα της ιατρικής.
0 ΣΧΟΛΙΑ