Σαν σήμερα, 3 Νοεμβρίου 1898: Η λευτεριά της Κρήτης – Το τέλος 229 ετών σκλαβιάς και η άφιξη του Πρίγκιπα Γεωργίου

Σαν σήμερα, στις 3 Νοεμβρίου του 1898, η Κρήτη ανέπνευσε επιτέλους τον αέρα της ελευθερίας, κλείνοντας ένα σκοτεινό κεφάλαιο 229 ετών οθωμανικής κατοχής. Τα τελευταία τουρκικά στρατεύματα αποχώρησαν από το νησί, σηματοδοτώντας την επικράτηση της θέλησης των Κρητών αγωνιστών και την επίσημη έναρξη μιας νέας εποχής για τη Μεγαλόνησο, αυτής της Κρητικής Πολιτείας.

Το χρονικό της Οθωμανικής αποχώρησης

Η αποχώρηση των Τούρκων δεν ήταν μια εθελοντική πράξη, αλλά αποτέλεσμα μιας αποτρόπαιης σφαγής και της αποφασιστικής παρέμβασης των Μεγάλων Δυνάμεων (Βρετανία, Ρωσία, Γαλλία, Ιταλία). Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, οι άγριες σφαγές του χριστιανικού πληθυσμού στο Ηράκλειο (τότε Χάνδακας), στις οποίες δολοφονήθηκαν εκατοντάδες Κρήτες και αρκετοί Βρετανοί στρατιώτες και ο πρόξενος, προκάλεσαν τη διεθνή κατακραυγή.

Το γεγονός αυτό λειτούργησε ως η «τελευταία σταγόνα». Οι ξένοι ναύαρχοι, αναλαμβάνοντας τον έλεγχο, απαίτησαν από την Πύλη την άμεση και πλήρη απομάκρυνση όλων των οθωμανικών στρατευμάτων και της τουρκικής χωροφυλακής. Έτσι, στις 3 Νοεμβρίου 1898, οι τελευταίοι Τούρκοι στρατιώτες εγκατέλειψαν την Κρήτη, παραδίδοντας τη διοίκηση στους επικεφαλής των διεθνών στρατευμάτων.

VIRAL

Η σπαρακτική τελευταία ανάρτηση του Αλέξη Σταμάτη μέσα από το νοσοκομείο: «Δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά…»

Λορέντζο Καριέρε: Ραγίζει καρδιές το «αντίο» του γιου του, Ρομπέρτο – «Τίποτα δεν είναι πια όπως πριν»

«Μαμά, σώσε με»: Το 3χρονο αγγελούδι έβλεπε τον πατέρα του να σακατεύει τη μητέρα του σε διάδρομο ξενοδοχείου στο Ηράκλειο!

Η διοίκηση των δυνάμεων και η αναμονή

Μετά την αποχώρηση των Οθωμανών, η Κρήτη δεν πέρασε αμέσως στην ελληνική επικράτεια. Τον έλεγχο της Μεγαλονήσου ανέλαβαν προσωρινά οι διοικητές των διεθνών στρατευμάτων, οι οποίοι χώρισαν το νησί σε ζώνες ευθύνης:

• Οι Βρετανοί ήλεγχαν τον νομό Ηρακλείου.
• Οι Ρώσοι τον νομό Ρεθύμνου.
• Οι Γάλλοι τον νομό Λασιθίου.
• Οι Ιταλοί τους νομούς Χανίων και Σφακίων.

Αυτή η μεταβατική περίοδος ήταν γεμάτη προσμονή για τον κρητικό λαό, ο οποίος είχε ως αδιαπραγμάτευτο στόχο την Ένωση με την Ελλάδα, έναν στόχο που είχε πληρώσει με ποταμούς αίματος καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα.

Η άφιξη του Ύπατου Αρμοστή: Γέννηση της Κρητικής Πολιτείας

Η αναμονή έλαβε τέλος λίγες εβδομάδες αργότερα. Στις 9 Δεκεμβρίου του 1898, ένα νέο κεφάλαιο άνοιξε επίσημα: ο Πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδας, δευτερότοκος γιος του Βασιλιά Γεωργίου Α’, αποβιβάστηκε στο λιμάνι της Σούδας, αναλαμβάνοντας καθήκοντα ως ο πρώτος Ύπατος Αρμοστής της νεοσύστατης Κρητικής Πολιτείας.

Ο διορισμός του Γεωργίου είχε προηγηθεί στις 30 Νοεμβρίου, όταν οι Δυνάμεις κοινοποίησαν την απόφασή τους στην Οθωμανική Πύλη, η οποία αποδέχτηκε τον διορισμό με φιρμάνι στις 8 Δεκεμβρίου.

Η υποδοχή του Πρίγκιπα στη Σούδα ήταν αποθεωτική. Ο κρητικός λαός, που έβλεπε στο πρόσωπό του την εγγύηση για την μελλοντική Ένωση, του επιφύλαξε πανηγυρική υποδοχή, ενώ τα ευρωπαϊκά πολεμικά πλοία χαιρέτιζαν με κανονιοβολισμούς την ύψωση της σημαίας της Κρητικής Πολιτείας. Η ημέρα αυτή, 9 Δεκεμβρίου 1898, θεωρείται η πρώτη ημέρα της de facto απελευθέρωσης της Κρήτης.

Η κληρονομιά: Ο προθάλαμος της Ένωσης

Η περίοδος της Κρητικής Πολιτείας (1898-1913) ήταν ένα μεταβατικό διάστημα που αποτέλεσε τον προθάλαμο της τελικής Ένωσης. Παρά το γεγονός ότι η αυτονομία ήταν αρχικά περισσότερο σχηματική παρά ουσιαστική, λόγω της παρουσίας των Προστάτιδων Δυνάμεων, ήταν η πρώτη φορά μετά από αιώνες που οι Κρήτες είχαν την ευκαιρία να οργανώσουν το δικό τους κράτος.

Η 3η Νοεμβρίου 1898 παραμένει μια ημέρα με βαθιά εθνική σημασία. Η αποχώρηση του τελευταίου Τούρκου στρατιώτη σήμανε το τέλος του ζυγού και την οριστική αποκατάσταση της ελληνικής παρουσίας στο νησί, δίνοντας νέα πνοή στο όνειρο της Ένωσης, η οποία θα ερχόταν τελικά 15 χρόνια αργότερα, το 1913.