Σαν σήμερα, 29 Οκτωβρίου 1922: Η κρίσιμη απόφαση του Βασιλιά – Όταν ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’ παρέδωσε την Ιταλία στον Μουσολίνι
Σαν σήμερα, 29 Οκτωβρίου του 1922, η μοίρα της Ιταλίας σφραγίστηκε με μία και μόνο βασιλική απόφαση. Ο Βασιλιάς Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’ της Ιταλίας ανέθεσε την εντολή σχηματισμού νέας κυβέρνησης στον Μπενίτο Μουσολίνι, την επομένη της περιβόητης «Πορείας προς τη Ρώμη». Η κίνηση αυτή δεν ήταν απλώς μια συνταγματική ανάθεση, αλλά μια πράξη πολιτικής παραίτησης που νομιμοποίησε τον φασισμό ως κρατική εξουσία και έθεσε τα θεμέλια για μια δικτατορία που θα διαρκούσε πάνω από δύο δεκαετίες.
Η Ιταλία του 1922: Ένα καζάνι που έβραζε
Η Ιταλία, το 1922, βρισκόταν σε κατάσταση βαθιάς πολιτικής αστάθειας και κοινωνικής σύγκρουσης. Ο πληθωρισμός και το κόστος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου είχαν επιβαρύνει την οικονομία, ενώ οι μεταπολεμικές κυβερνήσεις ήταν βραχύβιες και ανίκανες να διαχειριστούν την κρίση. Το εργατικό κίνημα ήταν σε έξαρση, με το φάσμα του κομμουνισμού να φοβίζει την άρχουσα τάξη, τους βιομηχάνους και τους γαιοκτήμονες.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Μουσολίνι, έχοντας ιδρύσει την οργάνωση Fasci το 1919, αξιοποίησε τη βία των παραστρατιωτικών του ομάδων, των Μελανοχιτώνων (Camicie Nere). Οι φασιστικές ομάδες δρούσαν τρομοκρατικά, καταστέλλοντας απεργίες και επιβάλλοντας τη «τάξη» στις πόλεις, κερδίζοντας έτσι την υποστήριξη του συντηρητικού κατεστημένου που έβλεπε στο φασισμό το μόνο ανάχωμα στην «κόκκινη απειλή».
Η «πορεία» και η δειλία της εξουσίας
Στις 27 Οκτωβρίου, ο Μουσολίνι έδωσε το σύνθημα για την «Πορεία προς τη Ρώμη». Χιλιάδες Μελανοχίτωνες συγκεντρώθηκαν στα περίχωρα της πρωτεύουσας, ασκώντας ωμή πίεση στην κεντρική κυβέρνηση. Ο τότε φιλελεύθερος πρωθυπουργός, Λουίτζι Φάκτα, συνειδητοποιώντας τον κίνδυνο, πρότεινε στον Βασιλιά Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’ την κήρυξη στρατιωτικού νόμου, μια κίνηση που θα επέτρεπε στον κανονικό στρατό να διαλύσει τους φασίστες.
VIRAL
Η απόφαση του Βασιλιά ήταν καθοριστική. Αν και ο ιταλικός στρατός ήταν σαφώς ανώτερος και θα μπορούσε να καταστείλει την εξέγερση, ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’ αρνήθηκε να υπογράψει το διάταγμα. Ο φόβος του εμφυλίου πολέμου, σε συνδυασμό με την πεποίθηση ότι ο Μουσολίνι θα μπορούσε να σχηματίσει μια σταθερή κυβέρνηση και να σταματήσει την κομμουνιστική απειλή, οδήγησε τον μονάρχη στην πιο μοιραία απόφαση. Σύμφωνα με ορισμένες αναφορές, ο Βασιλιάς φέρεται να είπε «Δεν θα πυροβολήσω Ιταλούς», παραδίδοντας ουσιαστικά την εξουσία χωρίς μάχη.
Η ανάθεση και η απάτη του «Ντούτσε»
Το αποτέλεσμα ήταν η επίσημη ανάθεση της εντολής σχηματισμού νέας κυβέρνησης στον Μουσολίνι την επομένη, στις 29 Οκτωβρίου 1922. Ο Μουσολίνι, ο οποίος βρισκόταν στο Μιλάνο, ταξίδεψε με το νυχτερινό τρένο για να παραλάβει το αξίωμα. Έφτασε στη Ρώμη καλοντυμένος και ψύχραιμος, ενώ οι οπαδοί του παρήλαυναν στους δρόμους, μετατρέποντας την πολιτική παραχώρηση σε «θρίαμβο» της φασιστικής επανάστασης.
Ο Μουσολίνι ανέλαβε ως επικεφαλής μιας πολυκομματικής κυβέρνησης, στην οποία, ωστόσο, η πλειοψηφία των μελών προερχόταν από το φασιστικό κόμμα. Ήταν ο νεότερος πρωθυπουργός στην ιταλική ιστορία.
Διαβάστε επίσης
Η γέννηση της δικτατορίας και η κληρονομιά
Η ανάθεση της εξουσίας από τον Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’ ήταν η αρχή του τέλους για τη δημοκρατία στην Ιταλία. Μέσα σε λίγους μήνες, ο Μουσολίνι άρχισε να καταλύει το κοινοβούλιο, να εξοντώνει τους αντιπάλους του και να χτίζει το ολοκληρωτικό φασιστικό καθεστώς, υιοθετώντας τον τίτλο του Il Duce (Ο Ηγέτης).
Η απόφαση του Βασιλιά, αν και δικαιολογήθηκε από την ανάγκη για σταθερότητα, αργότερα θεωρήθηκε δειλή και καταστροφική. Ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’ θα παρέμενε στον θρόνο ως διακοσμητικός μονάρχης κατά τη διάρκεια όλης της φασιστικής περιόδου, μόνο για να αποπέμψει τον Μουσολίνι το 1943, όταν πλέον η Ιταλία είχε χάσει τον πόλεμο. Η «Πορεία προς τη Ρώμη» της 29ης Οκτωβρίου 1922 υπήρξε ένα τραγικό ορόσημο που έδειξε πώς η δημοκρατία μπορεί να υποκύψει στον φόβο και την πολιτική βία, με συνέπειες που επηρέασαν ολόκληρη την Ευρώπη.
0 ΣΧΟΛΙΑ