Σαν σήμερα, 23 Οκτωβρίου 1914: Η Μεγάλη Βρετανία κηρύσσει τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και προσαρτά την Κύπρο

Η 23η Οκτωβρίου 1914 αποτελεί μία από τις πιο καθοριστικές ημερομηνίες στη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου. Εν μέσω του ξεσπάσματος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Μεγάλη Βρετανία κήρυξε τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και, με μία μονομερή πράξη, προχώρησε στην επίσημη προσάρτηση του νησιού. Η κίνηση αυτή, που τερμάτισε τρεις αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας, άνοιξε τον δρόμο για τη βρετανική αποικιοκρατία και σημάδεψε την αρχή του Κυπριακού ζητήματος, δημιουργώντας παράλληλα μια μεγάλη, χαμένη ευκαιρία για τον Ελληνισμό.

Η Κύπρος, από το 1878, βρισκόταν ήδη υπό βρετανική διοίκηση, αλλά τυπικά παρέμενε έδαφος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το καθεστώς αυτό είχε καθοριστεί με τη Συνθήκη του 1878, όπου η Βρετανία, με αντάλλαγμα την υπόσχεση στρατιωτικής βοήθειας προς την Πύλη, ανέλαβε τη διοίκηση του νησιού, πληρώνοντας μάλιστα «ενοίκιο» στον Σουλτάνο.

Το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918) άλλαξε ριζικά τα γεωπολιτικά δεδομένα. Όταν η Οθωμανική Τουρκία αποφάσισε να εισέλθει στον πόλεμο στο πλευρό της Γερμανίας και εναντίον της Αντάντ, η Βρετανία βρήκε την ευκαιρία να νομιμοποιήσει την κατοχή της.

Η μονομερής προσάρτηση και η ακύρωση τηςσυμφωνίας

Η κήρυξη του πολέμου από τη Μεγάλη Βρετανία κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις 23 Οκτωβρίου 1914 είχε ως άμεση και μονομερή συνέπεια την προσάρτηση της Κύπρου. Η βρετανική κυβέρνηση κήρυξε άκυρη τη Συνθήκη του 1878 και ανακοίνωσε ότι το νησί αποτελούσε πλέον κτήση της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Η πράξη αυτή, που ολοκληρώθηκε επίσημα λίγες ημέρες αργότερα (5 Νοεμβρίου 1914), τερμάτισε τρεις αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας (από το 1571). Για τους Ελληνοκύπριους, η εξέλιξη αυτή έγινε δεκτή με ανάμικτα συναισθήματα. Από τη μία πλευρά, σήμαινε την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό. Από την άλλη, ωστόσο, σήμανε την έναρξη μιας νέας αποικιακής εξάρτησης, που υποθήκευσε τον πόθο της Ένωσης με την Ελλάδα.

Η μεγάλη χαμένη ευκαιρία του ελληνισμού

Το πιο τραγικό κεφάλαιο που συνδέεται με την προσάρτηση του 1914 ήρθε λίγο αργότερα, το 1915, εν μέσω του Εθνικού Διχασμού στην Ελλάδα.

• Η προσφορά: Στις 16 Οκτωβρίου 1915, η Μεγάλη Βρετανία, σε μια προσπάθεια να παρασύρει την Ελλάδα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της, προχώρησε σε μια ιστορική προσφορά: πρόσφερε την Κύπρο στην Ελλάδα με αντάλλαγμα την ελληνική στρατιωτική συμμετοχή στον πόλεμο.
• Η άρνηση: Η Ελλάδα, ωστόσο, βρισκόταν στη δίνη της σύγκρουσης μεταξύ του φιλοσυμμαχικού Ελευθέριου Βενιζέλου και του φιλογερμανού Βασιλιά Κωνσταντίνου. Η τότε φιλοβασιλική κυβέρνηση του Αλέξανδρου Ζαΐμη, υιοθετώντας την πολιτική ουδετερότητας, απέρριψε την προσφορά στις 17 Οκτωβρίου 1915.

Αυτή η άρνηση θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες χαμένες ευκαιρίες του Ελληνισμού για την εθνική ολοκλήρωση. Όταν αργότερα ο Βενιζέλος επανήλθε στην εξουσία και η Ελλάδα εισήλθε στον πόλεμο (1917), η αγγλική προσφορά είχε ήδη αποσυρθεί.

Οι συνέπειες της Αγγλοκρατίας

Η μονομερής προσάρτηση του 1914 (η οποία αναγνωρίστηκε επίσημα από την Τουρκία με τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923) εγκαθίδρυσε ένα καθεστώς που διήρκεσε μέχρι το 1960. Το 1925, η Κύπρος ανακηρύχθηκε επίσημα Αποικία του Στέμματος (Crown Colony).

Παρόλο που η Αγγλοκρατία έφερε εκσυγχρονισμό στις υποδομές, η αποκοπή του νησιού από τον ελληνικό εθνικό κορμό, σε συνδυασμό με την οικονομική επιβάρυνση των Κυπρίων (ακόμη και από τα οθωμανικά χρέη), τροφοδότησε τους εθνικούς αγώνες για την Ένωση.

Η 23η Οκτωβρίου 1914 δεν είναι απλώς η επέτειος μιας κήρυξης πολέμου, αλλά η ημέρα που σφραγίστηκε η μοίρα της Κύπρου για τον 20ό αιώνα, εγκαινιάζοντας μια νέα περίοδο αγώνων για την απελευθέρωση.