Σαν σήμερα, 20 Οκτωβρίου 1982: Η «Θύρα 7» της Μόσχας – 66 οπαδοί χάνουν την ζωή τους όταν ποδοπατούνται μέσα στο Στάδιο «Λένιν»

Σαν σήμερα, 20 Οκτωβρίου 1982, το Στάδιο «Λένιν» της Μόσχας, η καρδιά των Ολυμπιακών Αγώνων του 1980, μετατράπηκε σε σκηνή τραγωδίας. Κατά τη διάρκεια του αγώνα Σπαρτάκ Μόσχας – Χάαρλεμ για το Κύπελλο UEFA, δεκάδες φίλαθλοι, στην πλειονότητά τους έφηβοι, ποδοπατήθηκαν στις παγωμένες εξόδους, σε ένα δυστύχημα που η Σοβιετική Ένωση προσπάθησε να θάψει στη σιωπή για επτά ολόκληρα χρόνια. Επισήμως, 66 ψυχές χάθηκαν, αν και μαρτυρίες μιλούν για πολύ μεγαλύτερο αριθμό.

Η νύχτα της 20ής Οκτωβρίου 1982 ήταν ασυνήθιστα κρύα για τη Μόσχα, με τη θερμοκρασία να αγγίζει τους -10. Περίπου 16.500 φίλαθλοι βρέθηκαν στο τότε Κεντρικό Στάδιο «Λένιν» (νυν Στάδιο Λουζνίκι) για να παρακολουθήσουν τον αγώνα της αγαπημένης τους Σπαρτάκ Μόσχας εναντίον της ολλανδικής Χάαρλεμ για το Κύπελλο UEFA.

Παρότι το Στάδιο είχε χωρητικότητα άνω των 80.000 θέσεων, οι αρχές είχαν τηρήσει την τακτική της συγκέντρωσης των φιλάθλων σε μία μόνο κερκίδα, την Κερκίδα C, αφήνοντας το μεγαλύτερο μέρος του γηπέδου άδειο και σκεπασμένο από χιόνι. Αυτή η απόφαση, σε συνδυασμό με τις κακές καιρικές συνθήκες, έμελλε να αποδειχθεί μοιραία.

Το τυχαίο γκολ που προκάλεσε τον όλεθρο

Καθώς το ματς πλησίαζε στο τέλος του, με τη Σπαρτάκ να προηγείται με 1-0, αρκετοί φίλαθλοι, κυρίως έφηβοι, αποφάσισαν να αποχωρήσουν λίγο νωρίτερα για να αποφύγουν τον συνωστισμό και κυρίως το έντονο ψύχος. Κατευθύνθηκαν προς τους διαδρόμους και τις σκάλες εξόδου, οι οποίες ήταν ολισθηρές από τον πάγο και το σκοτάδι.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Η τραγωδία ξέσπασε στα τελευταία δευτερόλεπτα των καθυστερήσεων.

Ο Σεργκέι Σβέτσοφ, επιθετικός της Σπαρτάκ, πέτυχε το δεύτερο γκολ, διαμορφώνοντας το τελικό 2-0. Ο μυθικός αυτός ήχος του πανηγυρισμού που ακολούθησε από την εξέδρα λειτούργησε ως φονική παγίδα. Οι φίλαθλοι που αποχωρούσαν άκουσαν τον βρυχηθμό και επιχείρησαν να επιστρέψουν στις κερκίδες για να συμμετάσχουν στους πανηγυρισμούς.

Η βιαστική τους επιστροφή ήρθε σε σύγκρουση με το ήδη πυκνό πλήθος που κατέβαινε τις παγωμένες σκάλες. Λίγο πριν την έξοδο, ένας φίλαθλος φέρεται να έπεσε, προκαλώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση. Οι άνθρωποι άρχισαν να σκοντάφτουν πάνω στους πεσμένους, πέφτοντας σαν ντόμινο.

Η κατάσταση έγινε ασφυκτική. Άνθρωποι συνθλίβονταν στα μεταλλικά κιγκλιδώματα και στις σωρούς των σωμάτων. Πολλοί επιζήσαντες, όπως ο τότε 16χρονος Αντρέι Τσέσνκοφ, περιέγραψαν σκηνές χάους: «Ήταν στριμωγμένοι ανάμεσα σε σωρούς πτωμάτων», ανέφερε. Η επίσημη αιτία θανάτου για όλα τα θύματα ήταν η ασφυξία από συμπίεση.

Η εφιαλτική σιωπή και η λογοκρισία του κράτους

Το τραγικότερο στοιχείο της υπόθεσης ήταν η απόκρυψη του γεγονότος από τις σοβιετικές αρχές. Ενώ έξω από την Κερκίδα C συσσωρεύονταν δεκάδες νεκρά σώματα (τα περισσότερα ανήκαν σε έφηβους, με 38 θύματα να είναι 18 ετών και κάτω), οι παίκτες και των δύο ομάδων, ακόμη και οι προπονητές, δεν είχαν την παραμικρή ιδέα για την καταστροφή που εκτυλισσόταν μόλις λίγα μέτρα μακριά τους.

Η μόνη αναφορά την επόμενη ημέρα στην εφημερίδα Vechernaya Moskva ήταν ένα μονόστηλο, που ανέφερε λιτά: «Στις 20 Οκτωβρίου του 1982, μετά το ματς στο Grand Sports Arena του Σταδίου Λένιν, συνέβη ένα ατύχημα. Υπάρχουν θύματα». Τίποτα περισσότερο.

Ο επίσημος απολογισμός, που δόθηκε στη δημοσιότητα επτά χρόνια αργότερα το 1989 (στην εποχή της Γκλάσνοστ), ήταν 66 νεκροί και 61 τραυματίες. Ωστόσο, πολλοί συγγενείς, μάρτυρες και ανεξάρτητες έρευνες υποστήριξαν ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών ήταν πολύ μεγαλύτερος, πιθανώς έως και 350. Οι οικογένειες των θυμάτων αναγκάστηκαν να θάψουν τους νεκρούς τους σε μαζικές κηδείες μέσα σε συνθήκες απόλυτης μυστικότητας.

Η τραγωδία στο Λουζνίκι αποτελεί μέχρι σήμερα τη χειρότερη αθλητική καταστροφή στη Ρωσία και μία από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη. Αν και οι επίσημες έρευνες απέδωσαν ευθύνες μόνο σε μερικούς διοικητικούς παράγοντες του σταδίου, η ουσία της τραγωδίας ήταν η εγκληματική αμέλεια των αρχών, η ελλιπής οργάνωση ασφαλείας, το κλείσιμο των εξόδων και, κυρίως, η κρατική λογοκρισία που προσπάθησε να σβήσει το γεγονός από τη συλλογική μνήμη.

Σήμερα, ένα μνημείο έξω από το Στάδιο Λουζνίκι θυμίζει τα θύματα αυτής της νύχτας, ως μια πικρή υπενθύμιση του ανθρώπινου κόστους που προέκυψε από τη συνάντηση του πάγου, της βιασύνης και της κρατικής μυστικοπάθειας.